چهار ساحت پاسداشت استاد: از معیشت تا حکمرانی شبکه‌ای در نظام آموزش عالی

پاسداشت معیشتی: ستون فقرات تولید علم

خسروپناه با گرامیداشت یاد استاد شهید مرتضی مطهری و استاد شهید محمدمهدی طهرانچی، نخستین و مهم‌ترین بعد بزرگداشت استاد را
«تأمین معیشت و رفع دغدغه‌های اقتصادی» دانست. او تأکید کرد: «استادی که دغدغه اجاره خانه و مسائل اولیه زندگی را داشته باشد، نمی‌توان انتظار معقولی از او در حوزه علم و فناوری داشت.» وی افزود که این پاسداشت معیشتی باید شامل
همه مجموعه دانشگاه، اعم از استادان و کارکنان باشد و ابراز امیدواری کرد که تحولات آغاز شده در وزارت علوم، در دانشگاه آزاد اسلامی نیز ادامه یابد.

پاسداشت رسانه‌ای: معرفی الگوهای علمی

دومین ساحت مورد تأکید دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی،
«پاسداشت رسانه‌ای» بود. خسروپناه با انتقاد از اینکه امروز بیشتر چهره‌های هنری و ورزشی به‌عنوان الگو در میان جوانان شناخته می‌شوند، بیان کرد: «اگر رسانه‌های ما استادان فرهیخته و اثرگذار را نیز به جامعه معرفی کنند، حال مردم بهتر خواهد شد.» او افزود که بسیاری از خدمات بزرگ و گره‌گشایی‌های استادان در میدان عمل، برای مردم ناشناخته مانده است و رسانه‌های دانشگاهی، مانند روزنامه فرهیختگان، باید بیش از گذشته به معرفی این افراد بپردازند.

«حتی زمانی که درباره حضور تیم ملی فوتبال در مسابقات آمریکا بحث‌هایی مطرح بود و برخی مخالفت می‌کردند، تأکید کردم که اگر آمریکا در را ببندد، ما باید از پنجره وارد شویم؛ چون حضور ایران و بالا رفتن پرچم کشور اهمیت دارد. وقتی فوتبالیست‌های ما گل می‌زنند، مردم شاد می‌شوند و این ارزشمند است.»

وی همچنین خاطرنشان کرد که تجلیل از استاد نباید محدود به هفته معلم و مراسم‌های نمادین باشد و استادان فرهیخته حتی پس از بازنشستگی نیز باید در فضای علمی دانشگاه حضور داشته باشند و تجربیات خود را به نسل‌های جدید منتقل کنند.

• معرفی استادان برجسته و اثرگذار در رسانه‌ها.
• حضور مستمر استادان بازنشسته در دانشگاه برای انتقال تجربه.
• پرهیز از محدود کردن تجلیل به مراسم‌های نمادین.

پاسداشت علمی و کاربردی: توسعه زیرساخت‌ها و نظام استاد-شاگردی

خسروپناه سومین ساحت پاسداشت استاد را
«پاسداشت علمی و کاربردی» دانست و بر ضرورت فراهم آوردن امکانات لازم برای پژوهش‌های کاربردی تأکید کرد. وی گفت: «استاد دانشگاه باید در کنار کلاس، آزمایشگاه و میدان عمل نیز داشته باشد.»

ایجاد آزمایشگاه‌های ملی

او به ایده شهید طهرانچی برای راه‌اندازی
آزمایشگاه‌های ملی با بالاترین امکانات اشاره کرد که پیگیری آن در شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسیده است. این آزمایشگاه‌ها برای حل مسائل کشور، انجام پژوهش‌های کاربردی و حتی درمان بیماری‌ها ضروری هستند.

احیای نظام استاد-شاگردی در هنر

در حوزه هنر، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی به تجربه تدوین طرح
«استاد-شاگردی» در زمان معاونت علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی با حمایت شهید طهرانچی اشاره کرد. این طرح که ابتدا با مخالفت شورای گسترش مواجه شد، پس از طرح در شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید.

«نباید استادان برجسته هنر را صرفاً با معیارهای دانشگاهی مانند مدرک دکتری یا تعداد مقاله ارزیابی کرد. برخی استادان هنر، مانند قلم‌زنان، نگارگران و هنرمندان صنایع دستی، سرمایه‌های بزرگ فرهنگی کشور هستند و باید امکان تربیت شاگرد برای آن‌ها فراهم شود.»

وی همچنین از حمایت از دانشکده‌های مهارتی و کارگاهی در دانشگاه آزاد اسلامی که با همت شهید طهرانچی شکل گرفتند، تقدیر کرد و آن را نمونه‌ای از پاسداشت واقعی علمی استادان دانست.

پاسداشت حکمرانی: واگذاری اختیارات به دانشگاه‌ها

چهارمین ساحت پاسداشت استاد،
«پاسداشت حکمرانی» بود. خسروپناه با انتقاد از
حکمرانی سلسله‌مراتبی در نظام آموزش عالی، آن را بدترین نوع حکمرانی در دنیا دانست و بر لزوم پررنگ‌تر شدن نقش استادان و نخبگان علمی در فرآیند تصمیم‌سازی و سیاست‌گذاری کشور تأکید کرد.

استقلال دانشگاه‌ها در تصمیم‌گیری

او خواستار واگذاری بخشی از تصدی‌گری وزارت علوم به دانشگاه‌های بزرگ شد و گفت: «دانشگاه‌های ما بالغ و رشید هستند و می‌توانند نیازهای کشور را در حوزه علم و فناوری تشخیص دهند و برای آن برنامه‌ریزی کنند.» وی مثال‌هایی از نیاز به استقلال دانشگاه‌ها را مطرح کرد:

• تصمیم‌گیری درباره ایجاد، حذف یا راه‌اندازی رشته‌های جدید.
• تعیین ضرورت چاپ مقاله برای دفاع از رساله دکتری.
• اصلاح آیین‌نامه‌های ارتقای اعضای هیئت علمی تا همه امتیازات صرفاً بر پایه مقاله نباشد و به فناوری، نوآوری و اثربخشی نیز اختصاص یابد.

خسروپناه ابراز امیدواری کرد که با تغییر نگاه به
حکمرانی شبکه‌ای، مشکلات کشور در حوزه علم و فناوری که با مدل سلسله‌مراتبی ممکن است ۲۰ سال طول بکشد، ظرف چهار سال حل شود. او در پایان تأکید کرد که معلمان و استادان سرمایه‌های اصلی کشور هستند و عشق با دانش کامل می‌شود.