حکم بی‌سابقه دادگاه: جریمه ۳.۶ همتی آپارات به دلیل نقض حق پخش صداوسیما

در حکمی کم‌سابقه و بحث‌برانگیز، دادگاهی در ایران مدیرعامل پلتفرم ویدیویی آپارات را به پرداخت مبلغ نجومی ۳.۶ همت (معادل ۳۶۰۰ میلیارد تومان) محکوم کرده است. این حکم به دلیل آنچه «نقض حق پخش برنامه‌های صداوسیما» عنوان شده، صادر گردیده و بر اساس انتشار بخش‌هایی از محتوای تلویزیونی در این پلتفرم است.

نکته قابل تأمل در این رای، تفسیر دادگاه از مسئولیت حقوقی محتوای منتشرشده توسط کاربران است که آن را متوجه پلتفرم و مدیرعامل آن دانسته است. این رویکرد، به باور بسیاری از کارشناسان، با ماهیت سرویس‌های کاربرمحور در تضاد بوده و می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای اکوسیستم پلتفرم‌های داخلی کشور به همراه داشته باشد.

واکنش آپارات و سابقه قضایی

آپارات در واکنش به این حکم سنگین، اعلام کرده که طی ۱۱ سال گذشته در ۲۶ پرونده مختلف طرف شکایت صداوسیما بوده است. این پلتفرم همچنین به یک پرونده مشابه اشاره کرده که در آن، دیوان عالی کشور رای کیفری علیه مدیرعامل را نقض کرده و حکم برائت صادر نموده بود. این سابقه نشان‌دهنده پیچیدگی و تکرار چالش‌های حقوقی میان این دو نهاد است.

آپارات همچنین تأکید کرده که سال‌هاست سامانه‌ای مشابه Content ID یوتیوب را برای مدیریت حق پخش راه‌اندازی کرده و بارها از صداوسیما خواسته تا از این سامانه استفاده کند. با این حال، این پیشنهاد هیچ‌گاه مورد پذیرش سازمان صداوسیما قرار نگرفته است.

انتقادات رسانه‌ای و پیامدهای آتی

این حکم در میان واکنش‌های رسانه‌ای، «عجیب» و «بی‌سابقه» توصیف شده است. منتقدان بر این باورند که صداوسیما به جای آنکه از افزایش دیده شدن محتوایش در پلتفرم‌های داخلی استقبال کند، رویکردی تهاجمی در پیش گرفته است. این در حالی است که پلتفرم‌هایی مانند آپارات عملاً مکمل چرخه دیده‌شدن محتوای تلویزیونی محسوب می‌شوند.

به اعتقاد این منتقدان، صداوسیما که در رقابت با پلتفرم‌های خصوصی نظیر آپارات، فیلیمو و فیلم‌نت بخش قابل‌توجهی از مخاطبان خود را از دست داده، اکنون به جای اصلاح ساختار و بهبود کیفیت برنامه‌هایش، در پی محدود کردن رقبایی است که با منابع کمتر، کارنامه موفق‌تری ارائه داده‌اند.

این حکم سنگین در شرایطی صادر شده که ایران بیش از دو ماه است با قطع گسترده اینترنت و محدودیت شدید دسترسی به سرویس‌های خارجی مواجه است.

در چنین وضعیتی، پلتفرم‌های داخلی مانند آپارات تنها گزینه در دسترس بسیاری از کاربران هستند. صدور آرایی از این جنس، می‌تواند همین معدود سرویس‌های باقی‌مانده را نیز تضعیف کرده و کاربران را در میانه یک اینترنت نیمه‌جان، با گزینه‌هایی کمتر و محدودتر روبه‌رو سازد. این وضعیت، نگرانی‌هایی جدی را برای آینده اکوسیستم دیجیتال داخلی و دسترسی کاربران به محتوا ایجاد کرده است.