دریاچه ارومیه: ثبت رکورد ۶ ساله در تراز آب و چالش‌های پایداری

افزایش تراز آب و احیای آرتمیا

استاندار آذربایجان‌غربی، رضا رحمانی، با اعلام این خبر، از ورود ۳۰ میلیون مترمکعب آب به دریاچه ارومیه طی ماه‌های اخیر خبر داد. این بهبود شرایط، منجر به احیای آرتمیا، موجودات ریز دریایی که نقش کلیدی در اکوسیستم دریاچه دارند، شده است. این اتفاق نشانه‌ای مثبت از بازگشت حیات به دریاچه است.

رشد چشمگیر بارندگی‌ها

مسئولان محیط‌زیست گزارش داده‌اند که میزان بارندگی در حوضه آبریز دریاچه ارومیه از ابتدای سال آبی جاری تاکنون به حدود ۴۱۰ میلی‌متر رسیده است. این رقم نسبت به سال گذشته که ۲۲۱ میلی‌متر بود، افزایش ۸۵ درصدی را نشان می‌دهد. همچنین، این میزان بارندگی نسبت به متوسط بلندمدت منطقه (۳۰۲ میلی‌متر)، حدود ۳۵ درصد رشد داشته است.

چالش‌های پایداری: برداشت‌های غیرمجاز

با وجود بهبودهای اخیر، کارشناسان و مسئولان محیط زیست بر لزوم «پایدار شدن» این وضعیت تأکید دارند. یکی از اصلی‌ترین چالش‌ها در این مسیر، برداشت‌های غیرمجاز از آب دریاچه ارومیه است. این اقدامات شامل موارد زیر می‌شود:

• نصب موتور پمپ بر روی کانال‌ها
• ایجاد انشعابات غیرقانونی
• تخریب دیواره‌های کانال‌ها برای هدایت آب به اراضی کشاورزی

شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، اظهار داشته است: «اراضی زیر کشت در حوضه آبریز دریاچه ارومیه، از ظرفیت تحمل اکولوژیک منطقه فراتر رفته است؛ بنابراین، توسعه صنایع آب‌بَر در این منطقه نباید ادامه یابد. استقرار و توسعه هرگونه صنایع آب‌بَر جدید باید متوقف شود تا فشار بر منابع محدود آبی بیش از پیش افزایش نیابد.»

مدیریت مصرف آب در کشاورزی

سعید عیسی‌پور، مدیر دفتر برنامه‌ریزی و تلفیق ستاد احیای دریاچه ارومیه، نیز بر این نکته تأکید کرده است که بخش قابل توجهی از آب ورودی به دریاچه، به ویژه از طریق رودخانه‌ها و انهار، توسط کشاورزان برداشت می‌شود. او معتقد است با مدیریت صحیح این برداشت‌ها، امکان افزایش ورودی آب تا یک و نیم برابر وضعیت فعلی وجود دارد. دولت برنامه‌هایی را برای مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی و جلوگیری از بهره‌برداری‌های غیرقانونی در دست اجرا دارد.

هشدارها و پیامدها

کارشناسان آب هشدار می‌دهند که تداوم برداشت‌های غیرمجاز می‌تواند مانع از تثبیت سطح تراز دریاچه شده و خطر بازگشت شرایط بحرانی را افزایش دهد. کاهش سطح آب دریاچه نه تنها اکوسیستم منطقه را تهدید می‌کند، بلکه احتمال تشکیل کانون‌های جدید ریزگردهای نمکی را نیز تشدید خواهد کرد. این پدیده سلامت ساکنان حوضه دریاچه ارومیه و استان‌های همجوار را به خطر می‌اندازد و نیازمند توجه جدی و اقدامات فوری است.