دانشمند ایرانی، جایزه ۳۵ هزار یورویی را وقف توسعه سلول‌های بنیادی در شیراز کرد

دکتر محمدسعید صالحی، دانشمند برجسته ایرانی و عضو هیات علمی دانشگاه شیراز، در اقدامی بی‌سابقه، جایزه ۳۵ هزار یورویی سازمان بین‌المللی تحقیقات مغز را به طور کامل وقف علم و توسعه تحقیقات سلول‌های بنیادی در کشور کرد. این پژوهشگر متولد ۱۳۶۵ شیراز، که سابقه تحصیل در دانشگاه شهید بهشتی تهران و دوره پسادکتری در دانشگاه ریگنسبورگ آلمان را دارد، اکنون در حال راه‌اندازی آزمایشگاهی پیشرفته برای افزایش بهره‌وری در تولیدات دام و طیور با استفاده از این فناوری نوین است.

زندگی‌نامه و سوابق علمی دکتر صالحی

محمدسعید صالحی، متولد سال ۱۳۶۵ در شیراز، پس از گذراندن مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد در دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز، مدرک دکتری خود را در رشته زیست‌شناسی از دانشگاه شهید بهشتی تهران دریافت کرد. او سپس یک دوره پسادکتری را در دانشگاه علوم پزشکی شیراز و مرکز تحقیقات نورولوژی بالینی سپری کرد و پس از آن، نزدیک به دو سال دوره پسادکترای دوم خود را در دانشگاه ریگنسبورگ آلمان گذراند. دکتر صالحی که دارای بیش از ۷۰ مقاله علمی در مجلات معتبر بین‌المللی است، پیش از پیوستن به دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز بود.

وقف جایزه بین‌المللی برای توسعه علم در ایران

در سال ۲۰۱۹، دکتر صالحی موفق به دریافت جایزه ۳۵ هزار یورویی از سازمان بین‌المللی تحقیقات مغز (IBRO) شد. این جایزه که به سه نفر در جهان اهدا می‌شود، فرصتی برای آموزش یک‌ساله در دانشگاه‌های پیشرفته دنیا و سپس پیاده‌سازی دستاوردها در کشور خود را فراهم می‌کند. دکتر صالحی و همسرش، با وجود امکان هزینه شخصی این مبلغ، تصمیم گرفتند تمام آن را صرف خرید تجهیزات و وسایل آزمایشگاهی کنند و به ایران بیاورند. این اقدام منجر به راه‌اندازی آزمایشگاهی مشابه مدل پیشرفته آلمانی، ابتدا در دانشگاه علوم پزشکی شیراز و سپس در بخش علوم دامی دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز شد.

بنیاد ملی نخبگان و حمایت از استعدادها

دکتر صالحی از برگزیدگان تسهیلات بنیاد ملی نخبگان در قالب طرح‌های شهید صیاد شیرازی، شهید چمران، شهید شهریاری و دکتر کاظمی آشتیانی است. او با تاکید بر اهمیت این بنیاد، آن را نقطه عطفی در مسیر حرفه‌ای خود دانست. وی معتقد است که واژه «مستعد» مناسب‌تر از «نخبه» است، زیرا بار مسئولیت کمتری ایجاد کرده و بر تلاش ۱۰۰ درصدی فرد تاکید دارد.

• طرح شهید صیاد شیرازی: این طرح به دانشجویان دکتری و کارشناسی ارشد امکان می‌دهد تا کسری خدمت سربازی داشته باشند یا پروژه تحقیقاتی جایگزین خدمت انجام دهند. این امر همزمان با تحصیل، به فرد کمک می‌کند تا پس از فارغ‌التحصیلی، کارت پایان خدمت خود را نیز در اختیار داشته باشد که برای یافتن شغل بسیار موثر است.
• طرح شهید چمران: این طرح از گذراندن دوره پسادکتری در دانشگاه‌های داخل کشور حمایت می‌کند و برای جلوگیری از مهاجرت نخبگان و ادامه تحصیل در داخل کشور بسیار ارزشمند است.

چالش‌های شغلی و مهاجرت نخبگان

دکتر صالحی به چالش‌های ساختاری میان وزارتخانه‌های بهداشت و علوم اشاره کرد که مانع جذب فارغ‌التحصیلان وزارت علوم در دانشگاه‌های وزارت بهداشت می‌شد. این مشکل باعث شد او دانشگاه خود را تغییر دهد و اکنون به عنوان هیات علمی آموزشی در دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز مشغول به کار باشد. وی با ابراز تاسف از پدیده مهاجرت جوانان، تاکید کرد که عدم شناسایی استعدادها و فراهم نبودن فرصت‌های شغلی مناسب، باعث سرخوردگی و تمایل به مهاجرت می‌شود. او بازگشت خود از آلمان را مرهون وعده اشتغال پس از بازگشت دانست و بر اولویت شغل برای دانش‌آموختگان تاکید کرد.

سلول‌های بنیادی: از پزشکی تا دام و طیور

تمرکز اصلی دکتر صالحی بر روی سلول‌های بنیادی است، حوزه‌ای که امروزه جزو داغ‌ترین مباحث علمی جهان محسوب می‌شود. در دوران حضور در دانشگاه علوم پزشکی شیراز، تحقیقات او بر کاهش عوارض ناشی از سکته مغزی با استفاده از سلول‌های بنیادی متمرکز بود. اکنون، هدف اصلی آزمایشگاه جدید در دانشگاه شیراز، استفاده از سلول‌های بنیادی برای افزایش بهره‌وری و تولید محصولات دام و طیور است. این آزمایشگاه در بخش علوم دامی دانشکده کشاورزی دانشگاه شیراز، بر روی موارد زیر تحقیق می‌کند:

• استفاده از سلول‌های بنیادی دام و طیور برای ارزیابی ترکیبات خوراکی و زیستی پیش از آزمایش روی حیوان زنده.
• تحقیق بر روی سلول‌های بنیادی بافت پستان برای افزایش تولید شیر در سطح سلولی و مولکولی.

دکتر صالحی خاطرنشان کرد که در ایران، سلول‌های بنیادی عمدتا از جنبه پزشکی مطالعه می‌شوند، اما دانشگاه شیراز با راه‌اندازی این آزمایشگاه، به یکی از نخستین نهادهای تخصصی کشور در زمینه کاربرد سلول‌های بنیادی در تولیدات دام و طیور تبدیل شده است.

توصیه‌هایی برای دانشجویان و آینده پژوهش

دکتر صالحی به دانشجویان توصیه کرد که فعالیت‌های پژوهشی را از مقطع کارشناسی آغاز کنند و با کمک به دانشجویان ارشد و دکتری، مهارت‌های لازم را کسب کنند. او همچنین بر لزوم پرهیز از ناامیدی و تلاش ۱۰۰ درصدی در هر مرحله از زندگی تاکید کرد. وی با قدردانی از رئیس بنیاد ملی نخبگان و رئیس نخبگان استان فارس، از جوانان خواست تا از تسهیلات بنیاد نخبگان بهره‌مند شوند، زیرا این تسهیلات می‌تواند مسیر زندگی آنها را تغییر دهد. دکتر صالحی عشق به ایران و پژوهش را انگیزه اصلی خود برای سرمایه‌گذاری شخصی بر علم دانست و تاکید کرد که این اقدام، دستاوردی بلندمدت برای کل کشور خواهد بود.