جشنواره کن ۲۰۲۶: عقب‌نشینی هالیوود و بازگشت به سینمای مؤلف

عقب‌نشینی هالیوود و بازگشت کن به سینمای مؤلف

جشنواره فیلم کن برای دهه‌ها نه تنها مهم‌ترین رویداد سینمایی جهان، بلکه ویترینی بین‌المللی برای هالیوود بود؛ جایی که ستاره‌ها بر فرش قرمز قدم می‌گذاشتند و استودیوهای آمریکایی بزرگ‌ترین پروژه‌های خود را برای نخستین بار رونمایی می‌کردند. از حضور تاریخی گریس کلی و نمایش «پالپ فیکشن» کوئنتین تارانتینو گرفته تا رونمایی از «تاپ‌گان: ماوریک» و «مأموریت غیرممکن»، کن همواره محل تلاقی سینمای هنری اروپا و ماشین عظیم تبلیغاتی هالیوود بود. اما جشنواره کن ۲۰۲۶ که از ۱۳ تا ۲۳ مه برگزار می‌شود، تصویری متفاوت ارائه می‌دهد؛ تصویری که بسیاری آن را نشانه عقب‌نشینی هالیوود و بازگشت کن به هویت اصلی‌اش، یعنی «سینمای مؤلف»، می‌دانند.

غیبت بزرگ استودیوهای آمریکایی

مهم‌ترین نکته فهرست امسال، نبود تقریباً کامل فیلم‌های بزرگ هالیوودی است. برخلاف سال‌های گذشته که فیلم‌هایی چون «تاپ‌گان: ماوریک»، «الویس» یا «ایندیانا جونز و گردونه سرنوشت» در کن رونمایی می‌شدند، امسال هیچ بلاک‌باستر مهمی از استودیوهای آمریکایی در جشنواره حضور ندارد.

دلایل کاهش حضور هالیوود

• استقلال تبلیغاتی: اسکات راکسبرو، رئیس دفتر اروپایی هالیوود ریپورتر، معتقد است استودیوها دیگر نیازی به جشنواره‌ها برای تبلیغ فیلم‌هایشان احساس نمی‌کنند. شبکه‌های اجتماعی و کمپین‌های تبلیغاتی مستقل، قدرت زیادی به استودیوها داده تا بدون ریسک حضور در جشنواره نیز فیلم‌هایشان را موفق کنند.
• ریسک نقد منتقدان: نمایش در کن همیشه با خطر واکنش تند منتقدان همراه است؛ اتفاقی که برای «ایندیانا جونز و گردونه سرنوشت» رخ داد و نقدهای منفی کن به شکست نسبی فیلم در گیشه دامن زد.

بازگشت کن به سینمای مؤلف و بین‌المللی

در غیاب فیلم‌های عظیم استودیویی، جشنواره امسال بیش از هر زمان دیگری بر فیلم‌سازان مؤلف و سینمای بین‌المللی تمرکز کرده است؛ همان مسیری که کن در دهه‌های گذشته با آن اعتبار پیدا کرد.

حضور برجسته فیلم‌سازان بین‌المللی

• پدرو آلمودوار: فیلم‌ساز سرشناس اسپانیایی با فیلم «کریسمس تلخ» به کن بازگشته است. او پیش از جشنواره نیز از فضای «غیرسیاسی» اسکار انتقاد کرده بود.
• اصغر فرهادی: کارگردان ایرانی و برنده دو جایزه اسکار، امسال با فیلم «داستان‌های موازی» با بازی ایزابل هوپر و ونسان کسل در بخش مسابقه حضور دارد.
• دیگر فیلم‌سازان مهم: لاسلو نمش (مجارستان)، کریستیان مونجیو (رومانی) و آندری زویاگینتسف (روسیه) از دیگر چهره‌های برجسته هستند.
• سینمای آسیا: هیروکازو کورئیدا و ریوسوکه هاماگوچی، دو چهره مهم سینمای ژاپن، فیلم‌های تازه خود را در بخش مسابقه دارند که نشان از توجه ویژه کن به سینمای شرق آسیاست.

فیلم‌های آمریکایی مستقل در کن

هرچند هالیوود حضور کم‌رنگی دارد، اما چند فیلم آمریکایی مستقل در جشنواره دیده می‌شوند:

• «مردی که دوستش دارم»: ساخته ایرا ساکس، یک موزیکال عاشقانه در دوران بحران ایدز با بازی رامی ملک و ربکا هال.
• «ببر کاغذی»: ساخته جیمز گری، یک درام جنایی با حضور آدام درایور و اسکارلت جوهانسون.
• بخش «نوعی نگاه»: فیلم‌هایی چون «سکس نوجوانانه و مرگ در کمپ میاسما» و «کلاب کید».
• بخش خارج از مسابقه: اندی گارسیا با فیلم «الماس» و جان تراولتا با نخستین تجربه کارگردانی‌اش.

هیئت داوران بین‌المللی و تغییر سلیقه نسل جدید

هیئت داوران امسال نیز کاملاً رنگ‌وبوی جهانی دارد. ریاست داوران برعهده پارک چان-ووک، کارگردان مشهور کره‌جنوبی و سازنده «پیرپسر» است و چهره‌هایی چون دمی مور و کلوئی ژائو نیز در میان داوران حضور دارند.

تغییر سلیقه مخاطبان

منتقدان معتقدند تغییرات کن تنها ناشی از عقب‌نشینی هالیوود نیست، بلکه به تغییر سلیقه نسل جدید مخاطبان سینما نیز مربوط می‌شود. ظهور پلتفرم‌هایی مانند Letterboxd و Mubi باعث شده مخاطبان جوان بیش از گذشته به سینمای هنری و بین‌المللی علاقه نشان دهند. امروز بسیاری از تماشاگران جوان ممکن است برای فیلم تازه ریوسوکه هاماگوچی بیشتر هیجان‌زده شوند تا یک فیلم جدید از کارگردانان کلاسیک هالیوود. به همین دلیل، کن نیز به‌جای تکیه بر ستاره‌های استودیویی، دوباره روی اعتبار هنری خود سرمایه‌گذاری کرده است.

کن همچنان تعیین‌کننده فصل جوایز

با وجود کاهش حضور هالیوود، جایگاه کن به‌عنوان مهم‌ترین جشنواره سینمایی جهان همچنان حفظ شده است. در سال‌های اخیر بسیاری از فیلم‌هایی که در کن رونمایی شدند، بعداً در فصل جوایز و اسکار موفق عمل کردند. کن همچنان جایی است که مسیر سینمای هنری جهان را تعیین می‌کند؛ حتی اگر این بار، فرش قرمز آن کمتر از همیشه در اختیار ستاره‌های هالیوود باشد.