آرتمیای دریاچه ارومیه؛ گنجینه ۱۰ میلیارد دلاری در مسیر احیا

احیای آرتمیا، راهی برای نجات دریاچه ارومیه و صنعت آبزی‌پروری

دریاچه ارومیه، نگین فیروزه‌ای شمال غرب ایران، سال‌هاست که با بحران خشکی دست و پنجه نرم می‌کند. اما در دل این چالش، کورسوی امیدی برای احیای اکوسیستم آن و حتی رونق اقتصادی کشور پدیدار شده است: پرورش آرتمیا. این سخت‌پوست کوچک که زمانی ارزشی معادل ۱۰ میلیارد دلار برای دریاچه ارومیه داشت، اکنون می‌تواند با برنامه‌ریزی‌های دقیق، نه تنها حیات را به دریاچه بازگرداند، بلکه نیاز صنعت آبزی‌پروری کشور را نیز تامین کند.

ارزش فراموش‌شده آرتمیا و چالش‌های خشکی دریاچه

پروفسور ناصر آق، استاد دانشگاه ارومیه و عضو ستاد احیای دریاچه، با اشاره به مطالعات انجام شده در سال ۱۳۷۷، تاکید می‌کند که در آن زمان، میزان آرتمیای دریاچه ارومیه معادل ۱۰ میلیارد دلار ارزش اقتصادی داشت. اما با خشکی دریاچه، تخم‌های این موجود ارزشمند زیر لایه‌های نمک مدفون شده و از بین رفتند. او هشدار می‌دهد که علیرغم بارش‌های مناسب امسال، بندر رحمانلو همچنان خشک است و با آغاز فصل گرما، وضعیت خشکی تشدید خواهد شد. در عمق چهار متری بستر دریاچه، صدها تن تخم آرتمیا وجود دارد که با افزایش شوری در اواخر تیرماه، از بین می‌روند.

پروژه بندر رحمانلو: گامی بلند در پرورش آرتمیا

در نزدیکی بندر رحمانلو، پروژه‌ای با هدف پرورش آرتمیا از طریق ایجاد دریاچه مصنوعی و انتقال پساب تصفیه شده عجب‌شیر در حال اجراست. این مجموعه ظرفیت تولید سالانه ۵۰ تن آرتمیا و پنج تن تخم آرتمیا را دارد. به گفته پروفسور آق، این میزان آرتمیا می‌تواند کل نیاز کشور را تامین کند و ۱۰ درصد از نیاز تخم آرتمیای کشور نیز در همین مجموعه قابل تامین است. این پروژه قابلیت توسعه چشمگیری دارد.

جزئیات پروژه و چشم‌انداز صادرات

حبیب روحی، مدیر داخلی مزرعه پرورش آرتمیای بندر رحمانلو عجب‌شیر، توضیح می‌دهد که این مجموعه در زمینی به مساحت ۵۵ هکتار و در قالب یک دریاچه مصنوعی فعالیت می‌کند. این پروژه از سال ۱۳۹۷ آغاز شده و در سال ۱۴۰۳ به مرحله آبگیری و تولید رسیده است. روحی ابراز امیدواری کرد که با سرمایه‌گذاری بیشتر، برنامه‌ریزی دقیق‌تر و تولید جلبک‌های مغذی در استخرهای مجموعه، بازدهی تولید افزایش یابد. در حال حاضر، محصولات تولیدی به پرورش‌دهندگان ماهی و میگو در داخل کشور عرضه می‌شود و صادرات به خارج از کشور نیز در چشم‌انداز این پروژه قرار دارد.

اهمیت آرتمیا در صنعت آبزی‌پروری

آرتمیا، که با نام علمی «آرتمیانا ارومیانا» در مجامع علمی جهان به ثبت رسیده، سخت‌پوستی ریز به طول سه تا پنج میلی‌متر است و تنها موجود زنده دریاچه ارومیه محسوب می‌شود. این موجود نقش حیاتی در زنجیره غذایی آبزی‌پروری دارد. حبیب روحی تاکید می‌کند که آرتمیا یکی از حلقه‌های اصلی زنجیره غذایی در پرورش ماهیان خاویاری، میگو و سایر آبزیان است و نبود آن، صنعت آبزی‌پروری کشور را با چالش جدی مواجه می‌کند.

پیشنهاد احیای مرحله‌ای و تامین مالی دریاچه

پروفسور ناصر آق پیشنهاد احیای مرحله‌ای دریاچه را مطرح کرده است. او معتقد است با توسعه دریاچه‌های مصنوعی می‌توان میزان تولید آرتمیا را به ۵۰۰ تن در سال رساند و از طریق صادرات مازاد تولید، نیاز مالی دریاچه را تامین کرد. این رویکرد نه تنها به حفظ اکوسیستم دریاچه کمک می‌کند، بلکه می‌تواند منبع درآمدی پایدار برای منطقه و کشور باشد.