فرصت‌سازی چین از بحران خاورمیانه: تقویت جایگاه اقتصادی و ارزی

مدیریت بحران و فرصت‌های انرژی پاک

اقتصاد چین با وجود افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل و اختلال در تنگه هرمز، توانسته است با تکیه بر ذخایر راهبردی و سیاست‌های کنترلی، شوک اولیه را تا حد زیادی مدیریت کند. این مدیریت کوتاه‌مدت، پیامدهای ساختاری‌تری نیز به همراه داشته است.

• تسریع گذار به انرژی‌های پاک: افزایش قیمت انرژی‌های فسیلی و نااطمینانی در عرضه، روند جهانی گذار به انرژی‌های پاک را سرعت بخشیده است.
• سودآوری برای چین: چین اکنون بخش بزرگی از ظرفیت تولید جهانی در حوزه فناوری‌های سبز مانند پنل‌های خورشیدی و باتری‌ها را در اختیار دارد.
• افزایش صادرات: رشد تقاضا برای این محصولات در شرایط بحران انرژی، به افزایش صادرات و تقویت زنجیره صنعتی چین منجر شده است.

تقویت جایگاه ژئوپلیتیک و اقتصادی

بر اساس سرمقاله فایننشال تایمز، تحولات اخیر در سطح ژئوپلیتیک نیز به تغییر جایگاه نسبی قدرت‌ها کمک کرده است. سیاست خارجی غیرقابل پیش‌بینی آمریکا در دوره ترامپ، اعتماد بخشی از متحدان این کشور را کاهش داده و در مقابل، موقعیت چین را در افکار عمومی جهانی بهبود بخشیده است.

داده‌های نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد تصویر بین‌المللی چین در سال‌های اخیر در برخی شاخص‌ها از آمریکا پیشی گرفته و همین امر به پکن امکان داده تا خود را به‌عنوان شریک اقتصادی قابل اتکاتری معرفی کند.

چین همچنین از ظرفیت‌های عملیاتی خود در اقتصاد جهانی بهره گرفته است:

• تامین‌کننده نهایی: ذخایر گسترده کالاهای اساسی مانند سوخت و کود، این کشور را در جایگاه تامین‌کننده نهایی در برخی بازارها قرار داده است.
• حضور در بازسازی: تجربه گسترده در اجرای پروژه‌های زیرساختی، موقعیت پکن را برای حضور در بازسازی مناطق آسیب‌دیده خاورمیانه تقویت کرده است.

رشد یوان در مبادلات بین‌المللی

در بعد مالی، یکی از پیامدهای مهم بحران، افزایش تدریجی استفاده از یوان در مبادلات بین‌المللی است. نگرانی‌ها درباره نوسانات دلار و ریسک تحریم‌ها باعث شده برخی کشورها به سمت استفاده از ارز چین و سامانه‌های پرداخت وابسته به آن حرکت کنند. حتی گزارش‌هایی منتشر شده که نشان می‌دهد برخی تراکنش‌های مرتبط با عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز با یوان یا رمزارز انجام شده است.

چالش‌ها و محدودیت‌ها

با این وجود، فایننشال تایمز تاکید می‌کند که این تحولات به‌معنای تثبیت برتری چین نیست. تداوم بی‌ثباتی در خاورمیانه می‌تواند رشد جهانی را تضعیف کرده و به کاهش تقاضا برای صادرات چین منجر شود. از سوی دیگر، حساسیت‌های امنیتی در اروپا نیز ممکن است مانع از گسترش کامل صادرات فناوری‌های سبز چین شود.

اگرچه مجموعه این تحولات در کوتاه‌مدت به تقویت موقعیت اقتصادی و ارزی چین کمک کرده، اما محدودیت‌های ساختاری مانند کنترل سرمایه و وابستگی به صادرات همچنان مانع از تبدیل این فرصت‌ها به یک برتری پایدار و بلندمدت در اقتصاد جهانی خواهد بود.