توسعه صنعتی دانش‌بنیان؛ راهکار عبور از رکود و تقویت تولید داخلی

سیاست‌های تسهیل واردات و ظرفیت‌های داخلی

وزارت صنعت، معدن و تجارت، با هدف تسریع در روند بازسازی و نوسازی صنایع، سیاست‌هایی را برای تسهیل واردات ماشین‌آلات از طریق بسته‌های ثبت سفارش بدون انتقال ارز اتخاذ کرده است. این اقدام به واحدهای صنعتی کمک می‌کند تا فرآیند توسعه و نوسازی خود را با سرعت بیشتری پیش ببرند. با این حال، نباید از ظرفیت‌های گسترده و توانمند داخلی در حوزه ماشین‌سازی غافل شد؛ بسیاری از صنایع ماشین‌سازی کشور آمادگی کامل برای نقش‌آفرینی جدی در این دوره گذار را دارند.

چالش رکود و فرصت تقویت تولید ملی

یکی از چالش‌های اصلی صنعت کشور در حال حاضر، رکود و مسئله تعدیل نیرو در برخی واحدهای تولیدی است. به جای تمرکز صرف بر واردات ماشین‌آلات، هدایت تقاضا به سمت تولیدکنندگان داخلی می‌تواند راهکاری دوگانه باشد: هم فرآیند بازسازی صنعتی را پیش ببرد و هم از تعمیق رکود و کاهش اشتغال جلوگیری کند. تقویت تقاضای داخلی برای ماشین‌آلات ساخت داخل، به فعال‌سازی ظرفیت‌های خالی کارخانه‌ها، حفظ اشتغال و حتی ایجاد فرصت‌های شغلی جدید منجر خواهد شد.

پویش «سود صفر»؛ حرکتی جهادی برای خودکفایی

در حوزه ماشین‌سازی و تجهیزات صنعتی، متشکل از ۱۳ انجمن تخصصی، یک هم‌افزایی ارزشمند شکل گرفته است. این انجمن‌ها، شامل حوزه‌هایی مانند ماشین‌آلات بافندگی، پلیمر، تجهیزات صنعتی نفت، گاز و پتروشیمی، قالب‌سازی، تجهیزات صنایع غذایی و دارویی، تجهیزات پخت و نان، و انجمن‌های طراحی مهندسی، آمادگی خود را برای مشارکت در یک پویش ملی با عنوان «سود صفر» اعلام کرده‌اند.

بر اساس این تعهد، تولیدکنندگان ماشین‌آلات و تجهیزات صنعتی حاضر شده‌اند در دوره فعلی، قراردادهای خود را با قیمت تمام‌شده منعقد کنند و عملاً بدون در نظر گرفتن سود، تجهیزات مورد نیاز صنایع کشور را تأمین کنند. این اقدام یک حرکت جهادی و ملی برای عبور از شرایط حساس کنونی است.

توان داخلی کشور تنها محدود به ساخت تجهیزات نیست، بلکه در حوزه‌های طراحی مهندسی، مهندسی معکوس، بومی‌سازی فناوری و اجرای پروژه‌های صنعتی نیز ظرفیت‌های بسیار ارزشمندی وجود دارد. مجموعه‌های عضو این پویش می‌توانند از مرحله طراحی و مهندسی تا ساخت، نصب و راه‌اندازی تجهیزات، پاسخگوی نیاز صنایع کشور باشند.

پیشنهاد راهبردی برای آینده صنعت

با هدایت صحیح سیاست‌های حمایتی، می‌توان چرخه کامل طراحی تا تولید تجهیزات صنعتی را در داخل کشور فعال کرد و وابستگی به خارج را به حداقل رساند. پیشنهاد شده است که تسهیلات و مشوق‌های موجود، به جای واردات ماشین‌آلات، بیشتر بر تأمین مواد اولیه متمرکز شود و هم‌زمان صنایع داخلی قراردادهای خود را با تولیدکنندگان ماشین‌سازی کشور منعقد کنند. این رویکرد، ضمن تسریع در بازسازی صنعتی، به تعمیق زنجیره ارزش داخلی، افزایش تاب‌آوری اقتصادی و تقویت اقتصاد دانش‌بنیان منجر خواهد شد.

ماشین‌سازی به عنوان موتور محرک توسعه صنعتی شناخته می‌شود. استفاده هوشمندانه از این ظرفیت نه تنها به عبور از شرایط فعلی کمک می‌کند، بلکه پایه‌های یک صنعت پیشرفته، دانش‌بنیان و رقابت‌پذیر را برای سال‌های آینده مستحکم خواهد ساخت. امید است با هم‌افزایی میان دولت، انجمن‌های تخصصی، شرکت‌های دانش‌بنیان و صنایع مصرف‌کننده تجهیزات، کشور بتواند در کوتاه‌ترین زمان ممکن پاسخگوی نیازهای صنعتی خود باشد و مسیر توسعه پایدار را با قدرت ادامه دهد.