افزایش ذخایر خون، چالش‌های آینده و نقش بانوان و جوانان در اهدای خون

دکتر احمد قره‌باغیان، مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران، در نشستی خبری با خبرنگاران به تشریح وضعیت اهدای خون در کشور پرداخت. وی با اشاره به دوران جنگ تحمیلی و مقایسه آن با شرایط کنونی، از افزایش ذخایر خون و چالش‌های پیش رو برای تامین نیازهای آتی کشور سخن گفت. این گزارش به بررسی جزئیات این نشست و نکات کلیدی مطرح شده می‌پردازد.

وضعیت اهدای خون در دوران جنگ و پس از آن

مدیرعامل سازمان انتقال خون ایران با یادآوری دوران دفاع مقدس، وضعیت اهدای خون در آن مقطع را تشریح کرد. در ابتدای جنگ، همزمان با ماه رمضان و تعطیلات نوروزی، ذخایر خون کشور به حدود پنج روز کاهش یافته بود. اما با آغاز جنگ و همت مردم و کارکنان، این ذخایر به تدریج افزایش یافت و در اواسط جنگ به ۹ روز رسید.

در طول این مدت، هیچ‌گونه گزارشی مبنی بر کمبود خون برای بیماران، مجروحان و مصدومان در سراسر کشور گزارش نشده است.

این موفقیت مرهون دو عامل اصلی بود:

• مشارکت گسترده اهداکنندگان خون که نقشی حیاتی در تامین ذخایر داشتند.
• فداکاری و تلاش کارکنان سازمان انتقال خون در جمع‌آوری، آزمایش و فرآوری خون.

آمار و روندهای اخیر اهدای خون

قره‌باغیان به آمار اهدای خون در سال‌های اخیر اشاره کرد و از افزایش ۱۰ درصدی آمار خون‌گیری در اسفند ۱۴۰۲ نسبت به اسفند ۱۴۰۱ خبر داد.

مشارکت بانوان و جوانان

یکی از نکات قابل توجه، تغییر در مشارکت بانوان است. در زمان جنگ تحمیلی، ۳۰ درصد از اهداکنندگان خون را بانوان تشکیل می‌دادند، اما این آمار هم‌اکنون به کمتر از پنج درصد کاهش یافته است. با این حال، در اسفند سال گذشته، میزان مراجعه بانوان بیش از ۷۰ درصد افزایش داشته که نشان‌دهنده روند مثبتی است.

اهدای خون توسط جوانان زیر ۲۵ سال نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، چرا که این گروه سنی برای اولین بار اهدای خون را تجربه می‌کنند. میزان حضور جوانان زیر ۲۵ سال ۶۰ درصد افزایش یافته است.

چالش‌های آینده و اهمیت جذب اهداکنندگان جدید

با توجه به روند رو به سالمندی جمعیت کشور و افزایش جراحی‌های پیشرفته در افراد مسن، نیاز به خون در آینده افزایش خواهد یافت. بنابراین، جذب بانوان و جوانان زیر ۲۵ سال به چرخه اهدای خون از اهمیت بالایی برخوردار است.

وضعیت پلاسما و مشتقات دارویی

پلاسما درمانی برای استفاده در مراکز درمانی و تامین خون و فرآورده‌های مورد نیاز بیماران توسط سازمان انتقال خون تامین می‌شود. پلاسمای فرآوری‌شده نیز به عنوان ماده اولیه برای تولید داروهای مشتق از پلاسما به شرکت‌های پالایشگر داخلی و خارجی فرستاده می‌شود.

اهمیت استراتژیک داروهای مشتق از پلاسما

این داروها از اهمیت استراتژیک برخوردار هستند و بیشترین میزان سوبسید دارویی را به خود اختصاص می‌دهند. سازمان انتقال خون سالانه حدود ۳۰۰ هزار لیتر پلاسمای مازاد از خون‌های اهدایی را تامین می‌کند. افراد داوطلب می‌توانند با مراجعه به مراکز جمع‌آوری پلاسما، پلاسمای خود را اهدا کنند.

وزارت بهداشت نیاز سالانه کشور به فرآورده‌های مشتق از پلاسما را حداقل یک میلیون و ۱۰۰ هزار لیتر اعلام کرده است. سازمان انتقال خون قادر به تامین ۳۰۰ هزار لیتر پلاسما است و مابقی توسط بخش خصوصی تامین می‌شود.

همکاری‌های بین‌المللی

سازمان انتقال خون با شرکت‌های پالایشگر داخلی (نوژین و مدوک) و همچنین شرکت‌هایی در آلمان و اتریش همکاری دارد. پلاسما به این کشورها صادر می‌شود و داروهای مشتق از آن پس از تولید به کشور بازمی‌گردد. صادرات پلاسما به کشورهای اتحادیه اروپا نیازمند رعایت سختگیرانه‌ترین مقررات و قوانین است.