آیکون خبر

خبر کامل

آینده نگران‌کننده کنسرت در ایران: از زیان‌دهی تا تغییر ذائقه مخاطب

چالش‌های بی‌سابقه کنسرت در ایران: از زیان‌دهی تا تغییر ذائقه مخاطب

صنعت موسیقی ایران در حال حاضر با چالش‌های عمیق اقتصادی و اجتماعی دست و پنجه نرم می‌کند. در حالی که دفتر موسیقی وزارت ارشاد بر از سرگیری کنسرت‌ها تاکید دارد، تهیه‌کنندگان و برگزارکنندگان موسیقی با افزایش هزینه‌های تولید، اجاره سالن، دستمزد گروه و کاهش شدید توان خرید مخاطب مواجه‌اند. این وضعیت، برگزاری کنسرت را از یک فعالیت اقتصادی توجیه‌پذیر به تلاشی عاشقانه برای «حفظ جریان موسیقی» تبدیل کرده است.

موسیقی در ایران: فاقد حمایت دولتی و متکی بر بخش خصوصی

محسن رجب‌پور، تهیه‌کننده موسیقی و مدیر موسسه ترانه شرقی، با اشاره به فقدان ردیف بودجه یا حمایت دولتی برای موسیقی، اظهار داشت که برخلاف سینما و تئاتر، تمام ظرفیت‌های موجود در این حوزه حاصل سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی بخش خصوصی است. او تاکید کرد که حتی پیش از شرایط فعلی نیز بسیاری از کنسرت‌ها متضرر می‌شدند و این روند در ماه‌های آتی شدت خواهد گرفت.

«متأسفانه موسیقی از قبل انقلاب تا امروز، هیچگاه دارای ردیف بودجه یا حمایت دولتی مشخصی نبوده است. تمام آنچه امروز به‌عنوان بضاعت و ظرفیت موسیقی می‌بینیم حاصل رفتار، سرمایه‌گذاری و برنامه‌ریزی بخش خصوصی است.»

انتقاد از پیشنهاد دفتر موسیقی و ضرورت نقش‌آفرینی سالن‌های دولتی

رجب‌پور پیشنهاد دفتر موسیقی مبنی بر «گذر از سود» توسط تهیه‌کنندگان را «غیرکارشناسی» خواند و افزود که تهیه‌کنندگان سال‌هاست نه تنها از سود، بلکه از اصل سرمایه خود نیز گذشته‌اند. وی خواستار تمرکز دفتر موسیقی بر وظیفه ذاتی خود، یعنی حمایت از موسیقی هویتی و نواحی شد.

او با اشاره به دولتی بودن اغلب سالن‌های کنسرت در ایران (مانند سالن میلاد نمایشگاه بین‌المللی و برج میلاد شهرداری)، تاکید کرد که اگر این سالن‌ها امکانات و تجهیزات فنی را به صورت رایگان یا حمایتی در اختیار برگزارکنندگان قرار دهند، می‌توان از افزایش قیمت بلیت جلوگیری کرده و توان خرید مخاطبان را افزایش داد.

ساختار دستوری و فشار بر تهیه‌کنندگان

به گفته رجب‌پور، ساختار فعلی صنعت موسیقی «از بالا به پایین، دستوری و محدودکننده» است، در حالی که «از پایین به بالا، رفتار کاملاً سرمایه‌دارانه» است. این وضعیت باعث می‌شود تهیه‌کننده از یک سو تحت فشار نهادهای بالادستی برای عدم افزایش قیمت بلیت باشد و از سوی دیگر با افزایش مداوم هزینه‌ها از سوی بخش‌های پایین‌دستی مواجه شود.

تغییر ذائقه فرهنگی و نقش نسل جدید

افت فروش بلیت کنسرت‌ها تنها ناشی از بُعد اقتصادی نیست، بلکه تغییر ذائقه و اولویت‌های فرهنگی مخاطب نیز نقش مهمی دارد. شکاف عمیقی میان کنسرت‌های مجوزدار و انتظارات نسل جدید (نسل Z و پس از آن) ایجاد شده است. جوانان ترجیح می‌دهند اجراهای گروه‌های خارجی را در پلتفرم‌هایی مانند یوتیوب تماشا کنند تا اینکه برای کنسرتی که با سلیقه و جهان ذهنی‌شان سازگار نیست، هزینه کنند.

علاوه بر این، نسل قبلی مخاطبان کنسرت‌ها نیز به میانسالی رسیده‌اند و اولویت‌های زندگی‌شان تغییر کرده است، که این نیز به کاهش تقاضا برای کنسرت منجر می‌شود.

کنسرت: از محصول پرتقاضا تا ریسک‌پذیری بالا

رجب‌پور توضیح داد که دوران «محصول پرتقاضا» بودن کنسرت‌ها به مقاطع کوتاه و معرفی پدیده‌های جدید محدود شده است. جامعه ۲۰ هزار نفری مخاطبان کنسرت در تهران که تا دو سال پیش تضمین‌کننده فروش بالای اجراها بود، اکنون کاهش یافته و شکاف بین موسیقی مجوزدار و آنچه جامعه واقعاً می‌شنود، عمیق‌تر شده است.

او افزود که با ظهور هوش مصنوعی و دسترسی به صدای بانوان از طریق بسترهای دیجیتال، بخشی از خلأ نبود کنسرت‌های رسمی با صدای زنان پر شده است. این عوامل باعث شده‌اند که امروز دیگر با کنسرت‌های گسترده و دائماً پرتقاضا مواجه نباشیم.

برگزاری کنسرت در حال حاضر ترکیبی از سرمایه‌گذاری و ریسک‌پذیری است. حتی اگر یک کنسرت ۸۰ درصد ظرفیت بلیت‌هایش را بفروشد، ممکن است در بخش اجرای کنسرت به سود نرسد، چه برسد به پوشش هزینه‌های پنهان میلیاردها تومانی برای معرفی و تولید آثار.

نقش نهادهای حاکمیتی: از سانسور تا فرصت‌های از دست رفته

رجب‌پور معتقد است که نهادهای حاکمیتی، به جز «سانسور و سنگ‌اندازی»، حمایت یا تنظیم‌گری مؤثری ندارند. او پیشنهاد داد که این نهادها می‌توانند با ارائه یارانه، مذاکره با بانک‌ها برای پرداخت قسطی بلیت، یا اختصاص وام‌های فرهنگی، نقش جدی‌تری ایفا کنند.

مهم‌تر از همه، او به مسئله رسانه و پلتفرم پخش موسیقی اشاره کرد. محدودیت‌هایی مانند عدم نمایش ساز در تلویزیون، از منظر صنعت موسیقی «غیرمنطقی و حتی ضدتوسعه» است. صداوسیما، با وجود رقابت با شبکه‌های ماهواره‌ای و پلتفرم‌های دیجیتال، همچنان می‌تواند با راه‌اندازی یک شبکه تخصصی موسیقی، کمک بزرگی به معرفی آثار و هنرمندان و گسترش مخاطبان کند.

قیمت‌گذاری بلیت و آینده نگران‌کننده کنسرت‌ها

قیمت‌گذاری بلیت کنسرت‌ها که بر اساس عرضه و تقاضا و هزینه هر صندلی تعیین می‌شود، به بازنگری نیاز ندارد. اما سایر بخش‌ها، به ویژه هزینه‌های سالن‌ها و تجهیزات، باید مورد بازنگری قرار گیرند.

در نهایت، رجب‌پور آینده کنسرت‌ها در ایران را «نگران‌کننده» توصیف کرد. او هشدار داد که اگر وضعیت فعلی ادامه یابد، به ویژه در شرایط جنگی یا ناآرامی، احتمال حذف کنسرت از سبد فرهنگی و تفریحی مردم، به خصوص طبقه متوسط و پایین‌تر، برای مدت طولانی بسیار زیاد است.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗