ویروس آندس: جدیت یک هانتاویروس، نه همه‌گیری بعدی

آخرین وضعیت شیوع ویروس آندس

تا تاریخ ۱۱ مه ۲۰۲۶، مقامات بهداشتی اروپا ۹ مورد ابتلا (۷ مورد تایید شده و ۲ مورد احتمالی) مرتبط با کشتی هوندیوس را گزارش کرده‌اند که متاسفانه ۳ مورد مرگ نیز در پی داشته است. در پی این وقایع، پنج شهروند استرالیایی و یک شهروند نیوزیلندی برای قرنطینه و نظارت دقیق پزشکی به استرالیا بازگردانده شده‌اند. این افراد در ابتدا به مدت سه هفته در مرکز تاب‌آوری ملی در نزدیکی پایگاه نیروی هوایی سلطنتی پیرس در غرب استرالیا تحت مراقبت قرار خواهند گرفت.

ویروس آندس چیست و چگونه منتقل می‌شود؟

هانتاویروس‌ها گروهی از ویروس‌ها هستند که عمدتاً توسط جوندگانی مانند موش‌ها و خرموش‌ها منتقل می‌شوند. انسان‌ها معمولاً از طریق استنشاق ذرات ریز ادرار، مدفوع یا بزاق آلوده این جوندگان به ویروس مبتلا می‌شوند. ویروس آندس که برای اولین بار در سال ۱۹۹۵ در آرژانتین و شیلی شناسایی شد، یک استثنا در میان هانتاویروس‌ها است؛ زیرا تنها نوعی است که انتقال فرد به فرد آن مستند شده است. با این حال، این بدان معنا نیست که به راحتی بین افراد پخش می‌شود.

ویروس آندس شایع‌ترین عامل ایجاد سندرم ریوی هانتاویروس (HPS) در آمریکای جنوبی است. میزبان اصلی این ویروس، موش صحرایی برنجی دم‌بلند است.

انتقال انسان به انسان معمولاً در محیط‌های تماس نزدیک و طولانی‌مدت مانند خانه‌ها، بین مراقبان یا در فضاهای شلوغ و با تهویه ضعیف رخ می‌دهد. گاز گرفتن یا خراش توسط جوندگان آلوده نیز می‌تواند منجر به انتقال شود.

تفاوت‌های کلیدی آندس با کووید-۱۹

مقایسه ویروس آندس با SARS-CoV-2 (عامل کووید-۱۹) تفاوت‌های مهمی را آشکار می‌کند:

• سرعت و شیوه انتقال: ویروس کرونا به طور بسیار موثری از طریق هوا پخش می‌شود و افراد حتی قبل از ظهور علائم می‌توانند ناقل باشند. در مقابل، انتقال فرد به فرد ویروس آندس نیازمند شرایط بسیار خاصی از جمله تماس نزدیک و طولانی در فضاهای شلوغ و با تهویه ضعیف است.
• دوره نهفتگی: علائم کووید-۱۹ معمولاً ظرف چند روز ظاهر می‌شوند، در حالی که دوره نهفتگی ویروس آندس طولانی‌تر است و سازمان بهداشت جهانی توصیه می‌کند افراد در معرض خطر تا ۴۲ روز پس از مواجهه احتمالی، علائم را زیر نظر داشته باشند.
• پتانسیل همه‌گیری: SARS-CoV-2 به دلیل قابلیت انتقال بالای خود باعث یک همه‌گیری جهانی شد، در حالی که ویروس آندس تنها شیوع‌های مهار شده‌ای را ایجاد کرده است.

علائم و میزان مرگ‌ومیر

علائم اولیه عفونت ویروس آندس مشابه سرماخوردگی است و شامل تب، سردرد، درد عضلانی، حالت تهوع و خستگی می‌شود. با این حال، در برخی افراد، این عفونت می‌تواند به سندرم ریوی هانتاویروس (HPS) پیشرفت کند که یک بیماری تهدیدکننده زندگی با نارسایی تنفسی شدید است. میزان مرگ‌ومیر ناشی از HPS در سویه‌های آمریکایی، از جمله ویروس آندس، می‌تواند تا ۵۰ درصد نیز برسد، در حالی که در هانتاویروس‌های اروپایی و آسیایی این میزان کمتر از ۱۵ درصد است.

در سال ۲۰۲۵، هشت کشور در قاره آمریکا ۲۲۹ مورد هانتاویروس و ۵۹ مورد مرگ را گزارش کردند که نشان‌دهنده جدیت این عفونت‌ها، اما در عین حال نادر بودن آن‌ها است.

درمان و پیشگیری

در حال حاضر، هیچ داروی ضد ویروسی خاصی یا واکسن مجازی برای پیشگیری از ویروس آندس وجود ندارد. مراقبت‌های بهداشتی برای افراد آلوده بر نظارت دقیق، حمایت از تنفس و مدیریت عوارض قلبی و کلیوی متمرکز است.

خبر خوب این است که جامعه علمی با سرعت بالایی به شیوع اخیر واکنش نشان داده است. آزمایشگاه‌های سوئیس به سرعت کد ژنتیکی کامل ویروس را از یک بیمار توالی‌یابی کرده و آن را ظرف چند روز در دسترس عموم قرار دادند. این اقدام به محققان در سراسر جهان مرجعی برای مقایسه موارد دیگر و تسریع در تشخیص و شناسایی افراد نیازمند نظارت یا جداسازی می‌دهد.

چرا آندس یک تهدید همه‌گیر نیست؟

به گفته متخصصانی مانند ریس پری، ویروس‌شناس دانشگاه کوئینزلند استرالیا، ویروس آندس برای افراد آلوده خطرناک است، اما کاندیدای خوبی برای شیوع یک بیماری همه‌گیر نیست. دلایل اصلی این امر عبارتند از:

• رشد آهسته: ویروس به آرامی در بدن تکثیر می‌شود.
• انتقال محدود: معمولاً از طریق تماس نزدیک منتقل می‌شود.
• کارایی انتقال: انتقال آن زمانی که افراد علامت‌دار هستند، کارآمدتر به نظر می‌رسد، که امکان شناسایی و ایزوله کردن موارد را فراهم می‌کند.

در نتیجه، کنترل ویروس آندس از اهمیت بالایی برخوردار است، اما برخلاف کووید، این ویروس تهدید همه‌گیری جهانی محسوب نمی‌شود.