چالش‌های نشر کتاب: از مشکلات مالی تا قطعی اینترنت در گفت‌وگو با انتشارات نمایش

گفت‌وگو با مدیر انتشارات نمایش در آستانه هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب

با آغاز هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران از ۲۵ اردیبهشت تا دوم خرداد، گفت‌وگویی اختصاصی با سیدجواد روشن، مدیر دفتر پژوهش، آموزش و انتشارات نمایش، صورت گرفته است. این گفت‌وگو به بررسی تازه‌ترین تولیدات انتشارات، چالش‌های مالی و اینترنتی، تفاوت نمایشگاه‌های حضوری و مجازی، توقف اهدای کتاب به گروه‌های تئاتری شهرستان و درخواست‌های این انتشارات از مسئولان پرداخته است.

حضور فعال انتشارات نمایش در نمایشگاه

سیدجواد روشن اعلام کرد که انتشارات نمایش از سال ۱۴۰۰ با حدود ۳۰ عنوان کتاب در نمایشگاه‌های کتاب حضور داشته و در یک سال اخیر، تقریباً ۱۰ عنوان جدید به این مجموعه اضافه شده است.

تنوع آثار: از نمایشنامه تا دانشنامه عروسکی

روشن در معرفی آثار ارائه‌شده در نمایشگاه مجازی کتاب تهران گفت که این مجموعه شامل سی عنوان اثر متنوع است. از جمله این آثار می‌توان به نمایشنامه‌های ایرانی مانند «پروین» اثر حسین کیانی، مجموعه نمایشنامه‌های برگزیده جشنواره فجر ۴۳ و ۴۴، و مجموعه‌ای از احمدرضا معتمدی در سبک نمایش ایرانی و سیاه‌بازی اشاره کرد. در بخش تئوری نیز کتاب‌هایی در حوزه نمایش عروسکی، تاریخ تئاتر، و گونه‌های کودک و نوجوان عرضه می‌شود.

«دانشنامه جهانی نمایش عروسکی» در سال گذشته با استقبال بسیار خوبی مواجه شد و کتاب «طرح و خط خطی جیمنسون» نیز مورد توجه علاقه‌مندان قرار گرفت.

معضلات مالی: چالش اصلی صنعت نشر

مدیر انتشارات نمایش، مسائل مالی را بزرگ‌ترین مشکل نشر دانست و بیان کرد که این چالش تنها مختص انتشارات آن‌ها نیست و همه ناشران با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند. هزینه‌های چاپ، کاغذ و سایر هزینه‌های مرتبط با تولید کتاب، به دلیل نوسانات نرخ ارز، به شدت افزایش یافته است. وی افزود که خوشبختانه انتشارات نمایش توانسته است هزینه‌های مؤلف یا مترجم و سایر هزینه‌ها را پرداخت کند، در حالی که برخی ناشران کتاب‌ها را به صورت درصدی یا بدون پرداخت وجه چاپ می‌کنند.

هزینه ۴۰ درصدی پخش و بازگشت هشت‌ماهه پول

روشن به فرایند پخش کتاب اشاره کرد و توضیح داد که برای پخش کتاب، نزدیک به ۴۰ درصد از قیمت پشت جلد باید هزینه شود و بازگشت این سرمایه شش تا هشت ماه به طول می‌انجامد. این وضعیت عملاً فرصت مناسبی برای کسب درآمد از هزینه‌های انجام‌شده فراهم نمی‌کند. وی با اشاره به وابستگی نسبی انتشارات به بدنه دولت، تأکید کرد که با وجود این، انتشارات نمایش با مشکلات مالی زیادی دست‌وپنجه نرم می‌کند و به همین دلیل نتوانسته است طبق برنامه‌ریزی‌های خود، عناوین بیشتری را منتشر کند.

تأثیر قطعی اینترنت بر ارتباطات و اطلاع‌رسانی

مدیر انتشارات نمایش درباره تأثیر قطعی اینترنت بین‌الملل اظهار داشت که وضعیت ماه‌های اخیر، از جمله جنگ و قطعی اینترنت، در فرایند پخش و اطلاع‌رسانی اختلال ایجاد کرده است. بسیاری از همکاران این انتشارات خارج از تهران هستند و عدم دسترسی به اینترنت و برنامه‌های ارسال فایل با حجم بالا، چالش‌های جدی ایجاد کرده است. همچنین، ارتباط با گرافیست‌ها و سایر همکاران فنی که از طریق ارسال فایل انجام می‌شود، دچار مشکل شده است. این قطعی‌ها، اطلاع‌رسانی به مخاطبان از طریق صفحات مجازی را نیز ناممکن ساخته است.

ارزیابی عملکرد مسئولان نمایشگاه مجازی

روشن در ارزیابی عملکرد مسئولان نمایشگاه مجازی گفت که هنوز در آغاز راه هستند. او از پشتیبانی مناسب در مرحله ثبت‌نام و کارهای اولیه ابراز رضایت کرد و ابراز امیدواری نمود که این پشتیبانی در ایام برگزاری نیز ادامه یابد تا از ثبت سفارش تا تحویل به پست، مشکلی در ارتباطات پیش نیاید.

تخفیف‌های نمایشگاه مجازی

مدیر انتشارات نمایش درباره تخفیف‌ها توضیح داد که نمایشگاه مجازی معمولاً برای اساتید، دانشجویان و اهالی قلم تخفیف مضاعف در نظر می‌گیرد. به طور عمومی، ۱۵ درصد تخفیف برای همه اعمال می‌شود و انتشارات نمایش نیز این تخفیف را برای خریداران خارج از سیستم نمایشگاه اعمال می‌کند و برای هنرمندان، تخفیف را تا ۲۰ درصد افزایش می‌دهد.

مقایسه مزیت‌های نمایشگاه مجازی و حضوری

روشن در مقایسه نمایشگاه‌های مجازی و حضوری، به مزیت‌های نمایشگاه مجازی اشاره کرد. او گفت که برای بسیاری از افراد، آمدن به تهران در ایام نمایشگاه به دلیل شلوغی دشوار است و نمایشگاه مجازی امکان سفارش کتاب از منزل و دریافت آن با پست رایگان در سراسر ایران را فراهم می‌کند. وی شخصاً نیز از این مزیت استفاده کرده و رضایت داشته است.

حال و هوای نمایشگاه حضوری

با این حال، روشن معتقد است که حال و هوای نمایشگاه حضوری متفاوت است. برخی از بازدیدکنندگان از قبل نمی‌دانند دنبال چه کتابی هستند و با حضور در نمایشگاه، سر زدن به غرفه‌ها، دیدن کتاب‌ها و دیدار با ناشران، مترجمان و مؤلفان، با کتاب‌های جدید آشنا می‌شوند. شادی، نشاط و جنبش نمایشگاه حضوری ویژگی خاص خود را دارد.

توقف اهدای کتاب به گروه‌های تئاتری شهرستان

مدیر انتشارات نمایش در پاسخ به این سؤال که چرا دیگر کتابی به گروه‌های تئاتری شهرستان در جشنواره فجر اهدا نمی‌شود، توضیح داد که مهم‌ترین علت، کاهش شدید تیراژ است. قبلاً کتاب‌ها در تیراژ هزار نسخه منتشر می‌شدند و بخشی به گروه‌های تئاتری هدیه داده می‌شد. اما اکنون، فرایند آماده‌سازی کتاب‌ها با تأخیر مواجه است و معمولاً همزمان با برگزاری جشنواره، کتاب‌ها آماده نیستند. همچنین، تیراژ کتاب به شدت کاهش یافته و به بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ نسخه رسیده است که امکان توزیع گسترده را از بین برده است. با این حال، انتشارات سعی کرده است به مناسبت نمایشگاه‌های استانی و از طریق انجمن‌های نمایش در شهرستان‌ها، بخشی از کتاب‌ها را به دست فعالان استانی برساند.

درخواست از مسئولان: تخصیص اعتبار

روشن مهم‌ترین درخواست خود از مسئولان را تخصیص اعتبارهای لازم دانست. او گفت که همه هزینه‌ها افزایش یافته، اما هزینه تمام‌شده کتاب در مقایسه با هزینه‌های دیگر رویدادها و جشنواره‌ها، تفاوت چندانی نداشته، در حالی که تأثیرگذاری و ماندگاری کتاب بسیار بالاست.

«در دو جشنواره گذشته (کودک و نوجوان و نمایش‌های آیین سنتی)، ایده‌ها و پیشنهادهایی برای همکاری و انتشار کتاب وجود داشت، اما به خاطر هزینه‌ها، این بخش حذف شد. من همواره گفتم که حذف این بخش به نظرم کمک‌کننده نیست. در سیاست‌گذاری‌ها و بودجه‌بندی‌ها باید توجه ویژه شود، زیرا کتاب به توسعه هنر و تئاتر کمک می‌کند و ارزش ماندگاری دارد که به جشنواره‌ها و رویدادهای هنری اعتبار می‌بخشد.»

استقبال از نسخه الکترونیک در طاقچه و فیدیبو

مدیر انتشارات نمایش درباره فروش الکترونیکی گفت که نسخه الکترونیکی برخی کتاب‌ها در پلتفرم‌های فیدیبو و طاقچه قرار گرفته است. فروش نسخه الکترونیک هزینه خرید را برای مردم سراسر کشور پایین می‌آورد و خوشبختانه استقبال معقولی صورت گرفته، اما جای کار بیشتری دارد. انتشارات نمایش در برنامه خود، توسعه انتشار کتاب‌های جدید در این سبک و تبلیغات در این حوزه را دارد.

نمایشگاه مجازی، یادآور اهمیت کتاب و کتاب‌خوانی

روشن در پایان ابراز امیدواری کرد که برگزاری نمایشگاه مجازی بار دیگر توجه‌ها را به موضوع کتاب و کتاب‌خوانی جلب کند و اگر توجه لازم به آن صورت گیرد، قطعاً به توسعه تئاتر کمک خواهد کرد.