تسهیلات جدید وزارت علوم: حذف ترم بدون احتساب سنوات برای دانشجویان

حذف ترم در شرایط عادی و استثنایی

به‌طور معمول، آیین‌نامه‌های آموزشی دانشگاه‌ها سازوکارهایی نظیر «حذف اضطراری دروس» و «مرخصی تحصیلی» را برای دانشجویانی که قادر به ادامه تحصیل نیستند، پیش‌بینی کرده‌اند. حذف اضطراری دروس تا پنج هفته مانده به پایان ترم، صرفاً برای دروس نظری و با تأیید گروه آموزشی امکان‌پذیر است.

حذف ترم تحصیلی نیز در شرایط عادی با دلایل موجهی چون مسائل پزشکی، فوت بستگان درجه یک، زایمان یا بیماری‌های خاص روحی و روانی (با تأیید مراجع ذی‌صلاح دانشگاه) امکان‌پذیر است. با این حال، موافقت با حذف ترم بدون احتساب در سنوات تحصیلی امری نادر بوده و به نظر مسئولان دانشگاه بستگی دارد. در این موارد، دانشگاه‌ها موظف به بازگرداندن بخشی از شهریه دانشجویان شهریه‌پرداز هستند، هرچند در عمل این امر همیشه محقق نمی‌شود. دانشجویان روزانه از پرداخت هزینه معاف هستند.

تسهیلات حمایتی ویژه در ترم جاری

با توجه به شرایط ویژه کشور، وزارت علوم بسته‌ای از تسهیلات آموزشی را ابلاغ کرده که یکی از مهم‌ترین محورهای آن، امکان حذف ترم یا حذف برخی دروس بدون احتساب در سنوات تحصیلی است. این تسهیلات شامل موارد زیر می‌شود:

• دانشجویان کاردانی، کارشناسی و کارشناسی ارشد: در نیم‌سال دوم ۱۴۰۵-۱۴۰۴، در صورت گذراندن دروس عملی، مهارتی یا اشتغال‌پذیری که امکان فراغت از تحصیل را فراهم می‌کند، می‌توانند این دروس را حذف کرده و در صورت رسیدن تعداد واحدهای باقی‌مانده به حداقل مجاز، فارغ‌التحصیل شوند. دانشگاه‌ها همچنین می‌توانند یک درس نظری جایگزین ارائه کنند.
• دانشجویان دکتری: شرایط «دفاع مشروط» برای دانشجویانی که آمادگی دفاع از رساله خود را دارند اما منتظر پذیرش مقالات هستند، فراهم شده است. این دانشجویان می‌توانند با پیشنهاد استاد راهنما و تأیید هیئت داوران، جلسه دفاع را برگزار کنند. صدور دانش‌آموختگی نهایی منوط به ارائه پذیرش مقاله و اخذ تعهد کتبی پیش از دفاع خواهد بود.
• برگزاری دفاعیات: برنامه‌ریزی جلسات دفاع پایان‌نامه کارشناسی ارشد و رساله دکتری بر مبنای برگزاری حضوری اعلام شده، اما با قابلیت برگزاری مجازی در شرایط ویژه.
• حذف ترم برای تحصیلات تکمیلی: دانشجویان تحصیلات تکمیلی که پروپوزال خود را تصویب کرده‌اند، با تأیید دانشگاه می‌توانند از حذف ترم بدون احتساب در سنوات بهره‌مند شوند.
• آزمون جامع دکتری تخصصی: اگر دانشگاهی آزمون جامع را پیش از ۱۵ خرداد ۱۴۰۵ برگزار کند، امکان برگزاری مجدد در تابستان ۱۴۰۵ برای دانشجویانی که نتوانسته‌اند شرکت کنند، فراهم می‌شود. برگزاری آزمون جامع به صورت مجازی یا حضوری به تشخیص دانشگاه مجاز است.

دانشگاه‌های پیشرو در اجرای تسهیلات

برخی دانشگاه‌ها در اجرای این تسهیلات پیشگام شده‌اند:

• دانشگاه تهران: با درخواست حذف ترم تحصیلی و حذف چند درس بدون احتساب سنوات برای نیمسال جاری موافقت کرده است. دانشجویان متقاضی تا پایان اردیبهشت ماه فرصت دارند درخواست خود را ثبت کنند. همچنین، مهلت برگزاری جلسات دفاع از طرح پیشنهادی رساله و پایان‌نامه در نیمسال اول ۱۴۰۵-۱۴۰۴ تا پایان تیرماه ۱۴۰۵ تمدید شده است. دانشجویان مشمول این تمدید، از پرداخت شهریه نیمسال دوم ۱۴۰۴-۲ معاف خواهند بود.
• دانشگاه شهید بهشتی: جزئیات و شرایط حذف ترم بدون احتساب در سنوات را برای دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی در نیمسال دوم ۱۴۰۵-۱۴۰۴ اعلام کرده است.
• دانشگاه خوارزمی: مجموعه‌ای از مصوبات حمایتی و آموزشی را به تصویب رسانده است. درخواست دانشجویان در شرف فارغ‌التحصیلی در نیمسال دوم ۱۴۰۴-۱۴۰۵ درباره دروس مهارتی ـ عملی، در شهریورماه ۱۴۰۵ بررسی خواهد شد. همچنین، دانشجویان کارشناسی ارشد (نیمسال‌های چهارم تا ششم) و دکتری (نیمسال‌های هشتم تا دهم) که پروپوزال مصوب دارند، می‌توانند از ابتدای خرداد ۱۴۰۵ درخواست حذف ترم بدون احتساب در سنوات را ثبت کنند.

با وجود اینکه هنوز تصمیم نهایی درباره نحوه برگزاری امتحانات پایان‌ترم در بسیاری از دانشگاه‌ها اعلام نشده است، ابلاغ این بسته‌های حمایتی و آغاز اجرای آن‌ها نشان‌دهنده تلاش نظام آموزش عالی برای کاهش تبعات شرایط بحرانی و ایجاد انعطاف بیشتر برای دانشجویان در ترم جاری است.