ناترازی برق در تابستان: پیش‌بینی ۲۰ هزار مگاوات کمبود و پیامدهای آن بر صنعت

ناترازی برق در اوج گرما: پیش‌بینی ۲۰ هزار مگاوات

هاشم اورعی، استاد برق دانشگاه صنعتی شریف، با اشاره به اینکه هنوز هوا در اواخر اردیبهشت گرم نشده است، بیان کرد که متاسفانه به دلیل عدم اقدام کافی از سوی وزارت نیرو در افزایش ظرفیت تولید و مدیریت مصرف، شامل صرفه‌جویی و جابه‌جایی بار در زمان پیک، کشور همچنان با ناترازی برق مواجه است. او تاکید کرد که بهینه‌سازی مصرف در بخش برق تنها در حد حرف باقی مانده است.

اورعی افزود: «متاسفانه باید گفت اگر هیچ جنگی هم در کار نبود، وضعیت بهتر از این نبود. ظرفیت قابل توجهی را در جنگ از دست نداده‌ایم و تهدید آن انجام شد اما خوشبختانه عملی نشد. با کمال تاسف، به دلیل ناکارآمدی و ضعف مدیریتی وزارت نیرو، کماکان با ناترازی برق مواجه‌ایم. پیش‌بینی من برای تابستان سال جاری در اوج گرما حدود ۲۰ هزار مگاوات است. این اولین اشکال است، چون اقدامی صورت نگرفته که موثر باشد و ناترازی را کم یا رفع کرده باشد.»

پیامدهای محدودیت برق بر صنعت و اقتصاد

به گفته این استاد دانشگاه، بدترین جنبه این تصمیم آن است که اولین محدودیت‌ها بر بخش مولد اقتصادی، یعنی صنعت، اعمال می‌شود. او هشدار داد: «وقتی که در شرایط جنگی قرار داریم، وضعیت تورم این گونه است و در اولین گام محدودیت برق را به بخش مولد اقتصاد یعنی صنعت اعمال می‌کنید، یعنی دارید به تولید ضربه می‌زنید و پله بعدی آن کاهش عرضه و در نتیجه افزایش قیمت و در نتیجه دامن زدن به تورم است.»

اورعی همچنین به پیامد دوم این سیاست اشاره کرد که از بین رفتن اشتغال و افزایش بیکاری است. او دلیل این تصمیم را عدم تمایل مدیران به اتخاذ تصمیمات سخت دانست: «ما چرا این کار را می‌کنیم؟ چرا اگر کم داریم، محدودیت را اول به بخش خانگی اعمال نمی‌کنیم؟ برای اینکه نمی‌خواهیم تصمیم سخت بگیریم و می‌خواهیم تصمیم آسان بگیریم. برق چهار صنعت را قطع می‌کنند به دلیل آن‌که تعداد آنها کم است، اتفاقی نمی‌افتد و هیچ‌کس به حرف آنها گوش نمی‌دهد. از طرف دیگر، در بخش خانگی خاموشی اعمال نمی‌کنند چراکه اگر این اتفاق رخ دهد، اعتراض رخ می‌دهد. در صورتی که وظیفه یک مدیر آن است که با شهامت تمام، تصمیم درست و سخت را بگیرد، نه آن‌که تصمیم غلط و آسان را اتخاذ کند.»

صنایع در تنگنای محدودیت‌های گاز و برق

این کارشناس انرژی توضیح داد که مشکل تنها به برق محدود نمی‌شود. او گفت: «با کمال تاسف از حدود تعطیلات عید گاز صنعت سیمان هم با محدودیت شدید مواجه بود و تازه از دو هفته گذشته به طور تقریبی گاز به آنها اختصاص پیدا می‌کند. اما حالا دوباره محدودیت برق برای آنها اعمال کرده‌اند.»

وی افزود: «صنعت سیمان تنها یک مثال است. صنایع چطور می‌خواهند پابرجا بمانند وقتی نصف سال گاز و نصف سال برق ندارند؟ خب دیر یا زود، صنایع، چه خصوصی و چه دولتی، نیروهای خود را تعدیل یا اخراج می‌کنند و شاید به طور کلی تعطیل شوند. این ادامه همان مسیر غلطی است که داریم می‌رویم.»

فرسودگی نیروگاه‌ها و کاهش ظرفیت تولید

اورعی در پاسخ به سوالی درباره افزایش تقاضا از محل پتروشیمی‌ها، به آسیب‌های جنگ تحمیلی به واحدهای تولید برق این صنایع اشاره کرد و گفت: «وقتی تولید برق صنایعی که خودتامین هستند از بین می‌رود و از مدار خارج می‌شود، برای این‌که آنها بتوانند به فعالیت خود ادامه دهند، باید برق را از شبکه سراسری بگیرند.»

وی ادامه داد: «بله، به هر حال کماکان افزایش تقاضا خواهیم داشت. متاسفانه، افزایش تولید هم نداریم، بلکه کاهش ظرفیت تولید داریم، چراکه صنعت برق ما صنعت فرسوده‌ای است و سرمایه‌گذاری انجام نشده است. ۱۸ درصد ظرفیت نیروگاهی کشور عمر بالای ۳۰ سال دارد و تولید ما فرسوده است. وقتی عمر بالا می‌رود و تکنولوژی قدیمی می‌شود، راندمان پایین می‌آید. هوا که گرم می‌شود ظرفیت تولید کم می‌شود، تلفات زیاد می‌شود و در نتیجه آن مقدار برقی که به طور خالص به دست مصرف‌کننده نهایی می‌رسد کمتر و کمتر می‌شود.»

این کارشناس انرژی در پایان توضیح داد: «امسال اعلام شد که ظرفیت نیروگاهی ما به ۱۰۰ هزار مگاوات رسیده است. در تابستان پارسال بیشترین میزان تولید ۶۴ هزار مگاوات بود. یعنی ۱۰۰ هزار مگاوات ظرفیت منصوبه داریم ولی تنها می‌توان دو سوم آن را استفاده کرد. یک سوم دیگر که بلااستفاده است یا تلفات است یا تجهیزات به دلیل فرسودگی از مدار خارج می‌شوند. پیش‌بینی من این است که از این ۱۰۰ هزار مگاوات، دستیابی به بیش از ۶۶ هزار مگاوات ممکن نباشد. در شرایطی که تقاضا افزایشی است، ظرفیت تولید روند کاهشی دارد و این یعنی عمیق‌تر شدن ناترازی.»