معضلات قیرطبیعی گیلانغرب: از اکتشاف ناقص تا خام‌فروشی و بلاتکلیفی شهرک صنعتی

قیرطبیعی، این ماده معدنی ارزشمند که عمده ذخایر آن در ایران و استان کرمانشاه، به‌ویژه در شهرستان گیلانغرب، متمرکز شده است، با چالش‌های متعددی دست‌وپنجه نرم می‌کند. این ثروت عظیم، به دلیل عواملی چون فقدان اکتشافات علمی و دقیق، نبود واحدهای فرآوری، و بلاتکلیفی در ایجاد شهرک صنعتی تخصصی، آن‌طور که باید مورد بهره‌برداری قرار نگرفته و به حاشیه رانده شده است.

چالش‌های اساسی در حوزه قیرطبیعی گیلانغرب

جهانبخش مرجانی، رئیس انجمن صنفی معادن قیرطبیعی گیلانغرب، با اشاره به مشکلات گسترده در این حوزه، از اکتشاف تا فرآوری را شامل چالش‌های اصلی می‌داند. وی تأکید می‌کند که اولین و مهم‌ترین مشکل، نبود اکتشاف دقیق و علمی از میزان ذخایر واقعی قیرطبیعی گیلانغرب است.

فقدان اکتشافات علمی و بلوکه شدن معادن

تاکنون هیچ نهادی با استفاده از تجهیزات پیشرفته، عملیات اکتشافی جامعی در معادن قیرطبیعی گیلانغرب انجام نداده است. مطالعاتی که در گذشته روی پهنه قیرطبیعی گیلانغرب صورت گرفت، نه تنها به نتایج مناسبی درباره ذخایر منجر نشد، بلکه باعث بلوکه شدن ۳۰ تا ۴۰ معدن قیرطبیعی و توقف فعالیت آن‌ها گردید.

مرجانی همچنین به اظهارنظرهای غیرکارشناسی درباره ذخایر قیرطبیعی منطقه اشاره می‌کند. گاهی ذخیره این منطقه یک میلیون تن اعلام می‌شود، در حالی که هیچ مطالعه جامعی در این زمینه صورت نگرفته است. این رقم پایین، سرمایه‌گذاران را از حضور در منطقه و ایجاد واحدهای فرآوری منصرف می‌کند، چرا که ذخیره یک میلیون تنی تنها برای سه تا چهار ماه یک واحد فرآوری کافی است و توجیه اقتصادی برای سرمایه‌گذاری ۲۰۰ تا ۵۰۰ میلیارد تومانی ندارد.

معضل خام‌فروشی و نبود واحدهای فرآوری

یکی دیگر از مشکلات عمده، خام‌فروشی قیرطبیعی است که باعث می‌شود این ماده با حداقل ارزش به فروش برسد. در حال حاضر، تنها کاری که روی قیرطبیعی انجام می‌شود، در حد خردایش اولیه است. عدم فرآوری به دلیل کمبود دانش علمی و فنی در بین سرمایه‌گذاران داخلی و موانع ناشی از تحریم‌ها برای جذب سرمایه‌گذاران خارجی، به‌ویژه چینی، است.

فرآوری قیرطبیعی ارزش افزوده قابل توجهی ایجاد می‌کند و می‌تواند طیف گسترده‌ای از محصولات مانند گرانول برای ارتقاء کیفیت آسفالت، پودر کارتریج، و واکس را تولید کند.

بلاتکلیفی ۱۲ ساله شهرک صنعتی قیرطبیعی

موضوع ایجاد شهرک صنعتی تخصصی قیرطبیعی در گیلانغرب، از حدود ۱۰ تا ۱۲ سال پیش مطرح شده، اما تاکنون به نتیجه نرسیده است. حتی زمین احداث این شهرک نیز در مقاطعی مشخص شده بود، اما نبود متولی واحد و مشخص و عدم پیگیری جدی دستگاه‌های مربوطه، مهم‌ترین موانع در این مسیر بوده‌اند. این شهرک صنعتی می‌توانست محلی برای استقرار ۲۰ تا ۳۰ واحد خردایش قیرطبیعی باشد که اکنون در محدوده‌ای گسترده از گیلانغرب تا قصرشیرین پراکنده‌اند.

بی‌توجهی مسئولین به معادن قیرطبیعی

در حال حاضر، تنها ۱۵ تا ۲۰ معدن قیرطبیعی در گیلانغرب فعال هستند، در حالی که بیش از ۵۰ معدن راکد وجود دارد که بخشی از آن‌ها بلوکه شده‌اند. مرجانی از بی‌توجهی مسئولین به این معادن گلایه می‌کند و می‌گوید: «بیش از ۳۵ سال است معادن قیرطبیعی در گیلانغرب فعالیت دارند، اما در این سال‌ها هیچ استاندار و یا نماینده مجلسی از این معادن بازدید نکرده است.» وی خواستار بازدید مدیران استان از این معادن و بررسی نزدیک مسائل و مشکلات آن‌ها با توجه به ظرفیت قابل توجهی که دارند، شد.