مناسب‌سازی شهری در زنجان؛ چالش‌ها، مهلت‌ها و تهدید پلمب بانک‌های متخلف

چالش‌های مناسب‌سازی فضاهای شهری

با وجود تأکید قوانین بر حق بهره‌مندی برابر افراد دارای معلولیت از محیط زندگی، حمل‌ونقل، خدمات شهری، فضاهای آموزشی و تفریحی، بسیاری از عناصر شهری از جمله پیاده‌روها، معابر، ساختمان‌های اداری و حمل‌ونقل عمومی به طور کامل استانداردسازی نشده‌اند. این وضعیت پیامدهای نامطلوبی از جمله کاهش مشارکت اجتماعی، محدود شدن فرصت‌های آموزشی و شغلی و احساس نابرابری اجتماعی را برای افراد دارای معلولیت به همراه دارد.

با توجه به رشد جمعیت سالمندان، افزایش معلولیت‌های ناشی از حوادث و لزوم تحقق شهر انسان‌محور، اهمیت مناسب‌سازی بیش از پیش احساس می‌شود. بررسی وضعیت موجود، شناسایی چالش‌ها و ارائه راهکارهای عملی برای بهبود این شرایط، گامی اساسی در جهت ارتقای کیفیت زندگی و تحقق عدالت اجتماعی در شهرهای ایران است.

نظارت ویژه بر مناسب‌سازی در دستگاه‌های اجرایی زنجان

تأکید معاون استاندار بر اجرای وظایف قانونی

مسعود بیات‌منش، معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار زنجان، با تأکید بر لزوم اهتمام مدیران دستگاه‌های اجرایی و فرمانداران در مناسب‌سازی فضای شهری برای معلولان، اظهار داشت: «مدیران باید به وظیفه قانونی خود در خصوص مناسب‌سازی عمل کنند. این موضوع تنها به جامعه هدف تحت پوشش بهزیستی محدود نمی‌شود، بلکه همه گروه‌های جامعه به ویژه سالمندان را در بر می‌گیرد.»

وی افزود که دستگاه‌های دولتی عمومی که از سازمان برنامه اعتبار دریافت می‌کنند، در اولویت مناسب‌سازی اماکن خود قرار دارند و وظیفه خدمت‌رسانی به عموم مردم را بر عهده دارند. فرمانداران نیز به عنوان ناظر و مسئول پیگیری، باید از ابتدا بر روند مناسب‌سازی ساختمان‌های تحت مدیریت خود نظارت داشته باشند.

مدیران دستگاه‌ها موظف هستند در برنامه سالانه خود، پیش‌بینی‌های لازم برای رفع نواقص و تأمین اعتبارات نگهداری و تعمیرات را در نظر بگیرند و هیچ بهانه‌ای در این زمینه مورد پذیرش نیست.

بیات‌منش هشدار داد که در صورت عدم اجرای این موضوع، دستگاه‌ها در کمیته تخصیص اعتبار با کاهش یا صفر شدن بودجه مواجه خواهند شد.

وضعیت نامطلوب بانک‌ها و مهلت نهایی

معاون استاندار زنجان به موضوع مهم مناسب‌سازی فضای بانک‌ها اشاره کرد و گفت: «طبق وضعیت فعلی، مناسب‌سازی در ۷۰ درصد بانک‌های یکی از شهرستان‌های استان انجام نشده است. شورای هماهنگی بانک‌ها باید برنامه‌های مناسب‌سازی را طی سال جاری در دستور کار قرار دهد.»

وی تأکید کرد که بانک‌ها تا پایان سال جاری فرصت دارند اقدامات لازم را انجام دهند. در صورت عدم تمکین، کارگروهی با هماهنگی شهرداری‌ها و فرمانداری‌ها تشکیل خواهد شد تا نسبت به پلمب شعب متخلف اقدام کند.

پایان سال جاری به عنوان مهلت نهایی برای مناسب‌سازی تمام ساختمان‌های دولتی و عمومی (اعم از دولتی و غیردولتی) تعیین شده است. فرمانداران موظف هستند در ابتدای سال، گزارش پیش‌بینی اعتبار و در پایان سال، گزارش عملکرد مناسب‌سازی را ارائه دهند و بر نحوه هزینه‌کرد اعتبارات نظارت داشته باشند.

عملکرد دستگاه‌ها در مناسب‌سازی فضاهای شهری

انتقاد از عدم پیشرفت در برخی حوزه‌ها

مریم کرمی، مدیرکل بهزیستی استان زنجان، با اشاره به اهمیت مناسب‌سازی در مدارس، از عدم نتایج مطلوب در پیگیری‌ها گلایه کرد. وی همچنین بیان داشت که اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی شهرستان ابهر هیچ اقدامی در این زمینه انجام نداده است.

کرمی افزود که مکاتباتی با اداره کل ورزش و جوانان برای مناسب‌سازی سالن‌های ورزشی صورت گرفته، اما بازدیدها به دلیل «شرایط جنگی» به طور کامل به سرانجام نرسیده است. همچنین، مقرر شده بود مناسب‌سازی ساختمان پزشکان شهر انجام شود که در این خصوص نیز مکاتباتی با دستگاه‌های متولی انجام و مشکلات احصا شده است.

مناسب‌سازی یک اقدام قانونی است و دستگاه‌های اجرایی موظف به رعایت آن هستند. قانون جامع حمایت از معلولان و کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت، تأکید ویژه‌ای بر این موضوع دارند.

نمود ضعیف مناسب‌سازی برای معلولان در زنجان

نگاه جامع به مناسب‌سازی و چالش‌های اجرایی

حمید حمیدی، رئیس گروه راهبری و بررسی طرح‌های معماری و شهرسازی اداره کل راه و شهرسازی استان زنجان، اظهار داشت که مناسب‌سازی باید برای همه سنین و گروه‌های جامعه، از کودکان کمتر از هفت سال تا افراد دارای معلولیت موقت، در فضای تردد شهری دیده شود.

وی با اشاره به اینکه مناسب‌سازی، سیما و منظر شهری را نیز بهبود می‌بخشد، انتقاد کرد که با وجود کارهای زیاد انجام شده در شهر زنجان، اقدامات به صورت منقطع و جزیره‌ای بوده و جامعه معلولان آنگونه که باید و شاید مناسب‌سازی را احساس نمی‌کنند.

حمیدی با انتقاد از ارتفاع زیاد جداول خیابان‌ها (۲۵ تا ۳۰ سانتیمتر) در زنجان، تأکید کرد که این امر اجرای مناسب‌سازی در مراحل بعدی را دشوارتر می‌کند. او پیشنهاد داد که شهرداری می‌تواند در قالب یک طرح جامع مدون، این کار مهم را انجام دهد.

در حوزه شهرسازی، وظایف در دو سطح طرح‌های جامع و تفصیلی و همچنین پروژه‌های مسکن حمایتی مورد بررسی قرار می‌گیرد. حمیدی افزود که با گنجاندن بندها و ضوابطی در طرح‌های جامع و تفصیلی، می‌توان رعایت اصول مناسب‌سازی را برای شهرداری‌ها الزامی کرد. کتابچه ضوابط نیز به عنوان یک منبع علمی برای معماران و فعالان حوزه ساختمان‌سازی است که اجرای آن می‌تواند از بروز مشکلات جلوگیری کند.

بی‌توجهی به نیاز معلولان در فضای اداری استان

اهمیت سرمایه‌گذاری در مناسب‌سازی

مهدی قنبری موحد، مدیر جامعه معلولان استان زنجان، به اهمیت موضوع معلولیت و ضرورت توجه به نیازهای این قشر از جامعه اشاره کرد و گفت: «۱۵ درصد جامعه ایران دچار معلولیت شدید و بسیار شدید هستند و به مساعدت دائمی نیاز دارند.»

وی با تأکید بر اینکه جلسات مناسب‌سازی نباید تنها مختص به جانبازان و معلولان باشد، بلکه باید برای همه افراد جامعه در نظر گرفته شود، انتقاد کرد که مدیران کل دستگاه‌ها در این جلسات حضور ندارند که نشان‌دهنده بی‌توجهی آنان است.

متأسفانه آنگونه که باید و شاید به نیازهای قشر معلول به ویژه هنگام مراجعه به ادارات توجهی نمی‌شود. شأن و جایگاه این قشر از جامعه باید بیش از گذشته حفظ شود.

قنبری موحد مناسب‌سازی را نوعی سرمایه‌گذاری دانست و نه هزینه، و تأکید کرد که نگاه‌ها به این موضوع باید تغییر کند. او همچنین به ضرورت مناسب‌سازی سرویس‌های بهداشتی با آغاز فصل تابستان و افزایش مسافرت‌ها اشاره کرد و از نبود جای پارک مناسب برای معلولان و مشکلات در ورودی‌های بیمارستان‌ها، به ویژه بیمارستان آیت‌الله موسوی زنجان، انتقاد کرد. وی پیشنهاد داد که ارائه کارت معلولیت برای استفاده رایگان از پارکینگ‌های عمومی می‌تواند مؤثر باشد.