گرمازدگی: علائم، خطرات و راهکارهای پیشگیری از دیدگاه متخصص اورژانس

طیف علائم گرمازدگی: از ضعف تا کما

علائم گرمازدگی بسته به شدت آن متفاوت است:

• علائم خفیف: این موارد عمدتاً با ضعف، بی‌حالی، خستگی، کم‌حوصلگی، بی‌قراری، حالت تهوع و تشنگی شدید بروز می‌کنند. گاهی نیز ممکن است به صورت ضایعات پوستی قرمز ناشی از التهاب غدد عرق مشاهده شوند.
• علائم متوسط: اسپاسم‌ها و گرفتگی‌های عضلانی در این دسته قرار می‌گیرند که نشان‌دهنده پیشرفت وضعیت است.
• علائم شدید و خطرناک: در این مرحله، گرمازدگی می‌تواند به صورت بیهوش شدن، تشنج و حتی کما خود را نشان دهد. توکلیان به حادثه منا اشاره می‌کند که در آن تعدادی از افراد به دلیل گرمازدگی شدید و طولانی‌مدت در دمای بالا جان خود را از دست دادند. این نشان می‌دهد که گرمازدگی شدید می‌تواند به طور مستقیم منجر به مرگ شود.

«گرماگرفتگی»؛ اصطلاحی عامیانه و غیرعلمی

ایوب توکلیان تأکید می‌کند: «از نظر علمی چیزی به نام «گرماگرفتگی» نداریم. گرماگرفتگی بیشتر یک اصطلاح عامیانه است و به لحاظ علمی، گرمازدگی درست است و واژه گرماگرفتگی در حوزه پزشکی وجود ندارد.»

عوامل اصلی مؤثر در بروز گرمازدگی

شناخت عوامل مؤثر در گرمازدگی برای پیشگیری از آن حیاتی است:

• ایستادن طولانی‌مدت در آفتاب و هوای گرم: قرار گرفتن طولانی در معرض حرارت بالا.
• عدم مصرف مایعات کافی: کم‌آبی بدن توانایی تنظیم دمای بدن را مختل می‌کند.
• پوشیدن لباس‌های نامناسب: لباس‌های پلاستیکی و غیرنخی مانع از تبادل حرارت بدن با محیط می‌شوند. لباس‌های نخی و خنک برای پیشگیری توصیه می‌شوند.
• فعالیت فیزیکی غیراصولی در اوج گرما: ورزش یا فعالیت شدید در ساعات گرم روز می‌تواند خطر گرمازدگی را به شدت افزایش دهد.
• رها کردن کودکان در خودروی پارک‌شده: این اقدام بسیار خطرناک است. گزارش‌هایی از فوت کودکان در استان‌های جنوبی کشور به دلیل بی‌احتیاطی و عدم آگاهی والدین در این زمینه وجود دارد، چرا که دمای داخل خودروی پارک‌شده در آفتاب به سرعت به سطوح کشنده می‌رسد.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

در حالی که موارد خفیف گرمازدگی معمولاً نیاز به مراجعه به پزشک ندارند، در شرایط زیر حتماً باید به پزشک مراجعه شود:

• گرمازدگی متوسط یا شدید: اگر فرد دچار کاهش سطح هوشیاری، گیجی، خواب‌آلودگی شدید، تشنج یا کما شود.
• عدم اطمینان از علت علائم: در صورتی که فرد دچار ضعف، بی‌حالی، خستگی و تب شده و مطمئن نیست که این علائم ناشی از گرمازدگی است یا یک عفونت یا بیماری دیگر.
• اسپاسم‌ها و گرفتگی‌های عضلانی نامشخص: اگر فرد از علت گرفتگی عضلانی خود آگاه نباشد.
• ضایعات پوستی نامشخص: در صورت بروز دانه‌های قرمز و ضایعات پوستی که فرد نمی‌داند آیا ناشی از گرمازدگی است یا یک بیماری پوستی.

توصیه‌های کلیدی برای پیشگیری از گرمازدگی

برای حفظ سلامت در فصول گرم، رعایت نکات زیر ضروری است:

• پوشیدن لباس نخی و خنک: این لباس‌ها به تهویه بهتر بدن کمک می‌کنند.
• اجتناب از فعالیت فیزیکی در اوج گرما: فعالیت‌های ورزشی را به ساعات خنک‌تر روز موکول کنید.
• مصرف مایعات خنک و کافی: هیدراته ماندن بدن از اهمیت بالایی برخوردار است.
• کاهش تردد در ساعات اوج گرما: تا حد امکان در ساعات گرم روز در خانه بمانید.
• عدم قرار دادن کودکان در خودروی پارک‌شده: این اقدام می‌تواند عواقب جبران‌ناپذیری داشته باشد.