شیوع ابولا با گونه‌ای بدون واکسن در کنگو؛ هشدار درباره گسترش فاجعه‌بار

تایید شیوع و شناسایی گونه جدید

مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آفریقا روز جمعه از ثبت ۲۴۶ مورد مشکوک و ۶۵ مورد مرگ ناشی از ابولا خبر داد. از این تعداد، چهار مورد مرگ در استان ایتوری در شمال شرقی کنگو، هم‌مرز با اوگاندا و سودان جنوبی، از طریق آزمایش‌های تخصصی به عنوان عفونت ابولا تأیید شده‌اند. همچنین، ۱۳ مورد ابتلا در آزمایشگاهی در کینشازا، پایتخت کنگو، تایید شده است.

نتایج اولیه آزمایشگاهی نشان می‌دهد که ویروس عامل این شیوع، گونه «بوندیبوگیو» است. این گونه برخلاف گونه «زئیر» که شایع‌ترین نوع ابولا در کنگو است، کمتر شناخته شده و واکسن مؤثری برای آن وجود ندارد.

گسترش به کشورهای همسایه

اوگاندا، کشور همسایه کنگو، نیز روز جمعه اولین مورد تایید شده مرگ ناشی از ابولا را گزارش کرد. این بیمار، مردی ۵۹ ساله اهل جمهوری دموکراتیک کنگو بود که در تاریخ ۱۴ مه (۲۴ اردیبهشت) در بیمارستانی در کامپالا، پایتخت اوگاندا، درگذشت. آزمایش او نیز برای گونه نادر ویروس «بوندیبوگیو» ابولا مثبت بود.

نگرانی‌ها از شیوع فاجعه‌بار

ماکسیمیلیان گرتلر، متخصص طب گرمسیری، با اشاره به حدود ۲۵۰ مورد مشکوک، هشدار داد: «وقتی ویروس این‌طور شیوع پیدا می‌کند، نتیجه معمولاً فاجعه‌بار است.» او افزود که اگر این ارقام تأیید شوند، شیوع بیماری باید ماه‌ها بدون تشخیص پیشرفت کرده و «احتمالاً از یک منطقه بسیار دورافتاده نشأت گرفته باشد.»

با توجه به وقوع این شیوع در یک منطقه مرزی شهری با تراکم جمعیت بالا، مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها نگرانی عمیق خود را در مورد خطر گسترش بیشتر ویروس ابراز کرده است. نزدیکی جغرافیایی مناطق آسیب‌دیده به اوگاندا و سودان جنوبی نیز بر این نگرانی‌ها می‌افزاید.

واکنش‌های بین‌المللی و ملی

در پی این رویداد، مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها اعلام کرد که جلسه‌ای فوری با مقامات بهداشتی جمهوری دموکراتیک کنگو، اوگاندا و سودان جنوبی و همچنین سازمان‌های بهداشتی بین‌المللی تشکیل شده است. محور اصلی این بحث‌ها شامل

• مدیریت بحران
• هماهنگی‌های مرزی
• پشتیبانی آزمایشگاهی
• پیشگیری از عفونت
• دفن ایمن
• و بسیج منابع

سابقه ابولا در کنگو و اطلاعات عمومی بیماری

این هفدهمین شیوع ثبت شده بیماری ابولا در جمهوری دموکراتیک کنگو از سال ۱۹۷۶ تاکنون به شمار می‌رود. آخرین شیوع ابولا در این کشور آفریقای مرکزی در سپتامبر ۲۰۲۵ (شهریور ۱۴۰۴) در استان کاسای رخ داد که جان بیش از ۴۰ نفر را گرفت و بیش از سه ماه به طول انجامید.

بیماری ویروسی ابولا، که به تب خونریزی‌دهنده ابولا نیز معروف است، یک بیماری انسانی ناشی از ویروس ابولا است. نام این ویروس از یکی از رودخانه‌های کنگو گرفته شده است. نشانه‌های اولیه بیماری معمولاً دو روز تا سه هفته پس از تماس با ویروس ظاهر می‌شوند و شامل تب، گلودرد، دردهای ماهیچه‌ای و سردرد هستند. در مراحل بعدی، حالت تهوع، استفراغ و اسهال، همراه با کاهش عملکرد کبد و کلیه‌ها بروز می‌کنند که منجر به خونریزی در مبتلایان می‌شود.

بزرگترین شیوع ابولا در تاریخ در سال‌های ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵ در غرب آفریقا رخ داد که بیش از ۱۱ هزار نفر را به کام مرگ کشاند و خسارات جانی، اجتماعی و اقتصادی گسترده‌ای، به ویژه در کشورهای گینه، لیبریا و سیرالئون، بر جای گذاشت.