شکست طرح ۴۰ میلیارد دلاری بیمه دریایی آمریکا در تنگه هرمز

طرح ۴۰ میلیارد دلاری آمریکا و اهداف آن

در ماه مارس، پس از بسته شدن تنگه هرمز توسط تهران در پی آغاز درگیری‌ها، ترامپ اعلام کرده بود که ایالات متحده بیمه کشتی‌هایی را که قصد عبور از این منطقه را دارند، «با قیمتی بسیار مناسب» تأمین خواهد کرد. هدف اصلی این طرح، کاهش نگرانی شرکت‌های کشتیرانی و کمک به تثبیت بازار جهانی نفت بود، چرا که حدود یک‌پنجم نفت جهان معمولاً از این مسیر عبور می‌کند.

دولت آمریکا برای اجرای این برنامه، شرکت‌های بیمه‌ای چاب و ای‌آی‌جی را به خدمت گرفت. این طرح تحت مدیریت شرکت توسعه مالی ایالات متحده (DFC) طراحی شد و سقف پوشش بیمه‌ای آن تا ۴۰ میلیارد دلار تعیین شده بود.

چرا طرح آمریکا شکست خورد؟

با وجود اهداف بلندپروازانه، منابع آگاه از روند اجرای طرح به فایننشال تایمز گفته‌اند که این برنامه تاکنون «اصلاً مورد استفاده قرار نگرفته است»، در حالی که نرخ‌های بیمه کشتی‌ها همچنان چندین برابر سطح پیش از جنگ باقی مانده است.

وابستگی به اسکورت دریایی

به گفته کارگزاران بیمه، دلیل اصلی ناکامی این طرح آن است که همه الزامات لازم برای عبور امن کشتی‌ها از تنگه هرمز را پوشش نمی‌داده و اجرای آن به اسکورت دریایی ایالات متحده وابسته بوده است؛ اسکورت‌هایی که هنوز برقرار نشده‌اند.

سخنگوی شرکت چاب تأکید کرده است: «هدف برنامه DFC بیمه کشتی‌ها در حین عبور تحت اسکورت دریایی است و هیچ اسکورتی وجود نداشته است.»

مارکوس بیکر، رئیس بخش بیمه دریایی شرکت مارش، بزرگ‌ترین کارگزاری بیمه جهان، در این باره گفت: «از سرگیری تجارت کاملاً منوط به این است که صاحبان کشتی احساس کنند شرایط به اندازه کافی امن است که بتوانند دارایی‌ها و خدمه خود را از آن عبور دهند.»

تهدید فیزیکی، عامل بازدارنده اصلی

الیس مورلی، کارگزار دریایی شرکت هاودن، نیز تأکید کرد که مشکل اصلی صنعت کشتیرانی صرفاً نبود بیمه نبوده است. او گفت: «در دسترس بودن بیمه، مسئله کشتی‌هایی که از تنگه عبور می‌کنند، نبوده است.» مورلی افزود: «این تهدید فیزیکی برای خدمه، کشتی‌ها و محموله‌ها است که عامل بازدارنده برای مالکان کشتی بوده است.»

طبق گزارش سازمان بین‌المللی دریانوردی، از زمان آغاز درگیری‌ها تاکنون دست‌کم ۳۸ کشتی هدف حمله یا اصابت قرار گرفته‌اند و ۱۱ دریانورد جان خود را از دست داده‌اند.

افزایش چشمگیر نرخ بیمه و راه‌حل‌های جایگزین

در حال حاضر، نرخ بیمه کشتی‌ها برای عبور از خلیج فارس بین ۳ تا ۸ درصد ارزش کشتی است؛ رقمی که در مقایسه با سطح پیش از جنگ، که تنها کسری از یک درصد بود، افزایش چشمگیری نشان می‌دهد.

طرح بیمه دریایی هند

بیکر معتقد است برنامه بیمه دریایی جداگانه‌ای که دولت هند در حال طراحی آن است، می‌تواند موفق‌تر از طرح آمریکا باشد، زیرا «صرفاً بر تأمین سرمایه متمرکز است و به پشتیبانی دریایی وابسته نیست.»

روش‌های عبور کنونی

در شرایط کنونی، بسیاری از کشتی‌ها یا از طریق توافقات دیپلماتیک دوجانبه با تهران موفق به عبور از تنگه هرمز می‌شوند، یا با پرداخت عوارضی که سپاه پاسداران درخواست می‌کند، اجازه عبور دریافت می‌کنند.

دفاع DFC از برنامه خود

با وجود ناکامی عملی طرح آمریکا، شرکت توسعه مالی ایالات متحده همچنان از آماده بودن این برنامه دفاع می‌کند. سخنگوی DFC در بیانیه‌ای اعلام کرد: «DFC در هماهنگی نزدیک با کاخ سفید و شرکای بین‌سازمانی است. در صورت نیاز، تأسیسات بیمه اتکایی دریایی DFC، چهل میلیارد دلار پوشش بیمه‌ای برای اجرای دستورالعمل رئیس‌جمهور ترامپ برای کمک به احیای تجارت دریایی از طریق تنگه هرمز ارائه خواهد داد.»