هشدار «انبار باروت» شدن جنگل‌های لرستان؛ چالش‌ها و راهکارهای منابع طبیعی

🌳 لرستان، قلب جنگل‌های زاگرس و دومین استان جنگلی کشور

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری لرستان اظهار داشت که وسعت اراضی ملی استان بالغ بر ۲ میلیون و ۸۸۴ هزار هکتار است که از این میزان، یک میلیون و ۲۱۷ هزار هکتار را جنگل و حدود یک میلیون هکتار را مراتع تشکیل می‌دهند. وی با اشاره به اینکه این اداره کل با امکانات و نیروهای بسیار محدود، متولی مدیریت و حفاظت از ۷۷ درصد مساحت استان است، افزود: از ۱۴ میلیون هکتار جنگل موجود در کشور، بیش از ۱.۲ میلیون هکتار آن در لرستان واقع شده است.

• رتبه نخست زاگرس: لرستان در ناحیه رویشی زاگرس که شامل ۱۱ استان است، رتبه اول پوشش جنگلی را به خود اختصاص داده است.
• جایگاه دوم کشوری: در سطح کل کشور، لرستان پس از استان فارس، جایگاه دوم را از نظر وسعت جنگل‌ها دارد.
• سرانه جنگل بالا: سرانه جنگل در لرستان به ازای هر نفر ۶ هزار و ۹۰۰ مترمربع می‌رسد که حتی از میانگین جهانی نیز بالاتر است؛ در حالی که این رقم در کشور ۱۷۰۰ مترمربع است.
• مدیریت پارک‌ها و نهالستان‌ها: در حال حاضر ۱۰ پارک جنگلی و هفت نهالستان در سطح استان توسط این اداره کل مدیریت می‌شوند.

🔥 هشدار درباره تبدیل جنگل‌ها به «انبار باروت»

نجفی با ابراز نگرانی شدید، تصریح کرد که به لطف بارندگی‌های خوب فروردین و اوایل اردیبهشت‌ماه، امسال با پوشش گیاهی بسیار انبوه و بی‌سابقه‌ای در سراسر استان مواجه هستیم. وی هشدار داد که این پوشش گیاهی ظرف ۱۰ تا ۱۵ روز آینده خشک شده و مانند بنزین آماده اشتعال خواهد شد.

چالش‌های حفاظت و کمبود امکانات

مدیریت یک میلیون و ۲۱۷ هزار هکتار جنگل و یک میلیون هکتار مرتع با حدود ۱۰۰ نفر نیروی اجرایی منابع طبیعی عملاً غیرممکن است.

وی با گلایه از فرسودگی تجهیزات، بیان کرد که تمامی خودروهای عملیاتی موجود مستعمل بوده و از نظر موتور، جلوبندی و لاستیک دچار مشکل جدی هستند. همچنین، بر اساس قانون، در موقع بروز حریق تمامی نیروهای کشوری و لشکری موظف به کمک به منابع طبیعی هستند و هرگونه قصور در این زمینه پیگرد قانونی دارد.

💡 راه‌اندازی پاسگاه‌های حفاظتی و پایش هوشمند

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری لرستان از برنامه‌ریزی برای احداث و جانمایی ۱۷ تا ۱۸ پاسگاه حفاظتی در نقاط بحرانی استان خبر داد. وی افزود: تا پیش از این حتی یک پاسگاه حفاظتی در استان وجود نداشت، اما اکنون هشت پاسگاه فعال در مناطق مختلف از جمله الیگودرز، پلدختر و نورآباد مستقر هستند و مابقی تا پایان برنامه هفتم راه‌اندازی خواهند شد.

کسری شدید نیروی انسانی و بهره‌گیری از فناوری

• کمبود نیروی انسانی: تنها ۸۰ نفر در چارت سازمانی استان با ۳۵۰ پست مشغول به کار هستند؛ در حالی که بر اساس استاندارد جهانی، به ازای هر هزار هکتار باید یک نیرو با تمام تجهیزات وجود داشته باشد.
• دوربین‌های پیشرفته: برای اولین بار، سه دستگاه دوربین پیشرفته با شعاع پایش ۶۰ کیلومتری و چرخش ۳۶۰ درجه در مناطق بحرانی نصب شده است که به صورت شبانه‌روزی و برخط، هرگونه حریق، قاچاق چوب، ذغال‌گیری و تخریب را رصد و گزارش می‌کنند.
• شماره‌های امداد: نجفی از رسانه‌ها خواست شماره تلفن‌های امداد جنگل و مرتع شامل ۱۵۰۴ و ۱۳۹ را جهت گزارش‌های مردمی تخریب و تصرف اراضی بیشتر اطلاع‌رسانی کنند.

💧 کنترل سیلاب خرم‌آباد با طرح‌های بی‌نظیر آبخیزداری

نجفی اقدامات انجام شده در حوزه آبخیزداری لرستان را در سطح بین‌المللی کم‌نظیر خواند و گفت: در سال‌های گذشته با بارش ۱۰۰ میلی‌متر باران در خرم‌آباد شاهد سیل و طغیان رودخانه بودیم، اما طی ۲ سال اخیر با وجود ثبت ۱۵۰ میلی‌متر بارندگی، هیچ سیلابی رخ نداد.

موفقیت ۴۵۰ بند آبخیزداری

علت اصلی این موفقیت، احداث بیش از ۴۵۰ بند آبخیزداری در شمال خرم‌آباد است. بندهای احداث شده در مناطقی مانند ریمله با ظرفیت یک میلیون مترمکعب، سرمرغ، قلعه‌سنگی و آبشار طلایی، سرعت هدایت سیلاب به درون شهر را از یک ساعت به پنج ساعت افزایش داده و آب را به صورت گام‌به‌گام و مهارشده تخلیه می‌کنند.

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری لرستان با تأکید بر اینکه سدسازی‌های کلان هزینه‌بر بوده و کانون تبخیر آب می‌شوند، بر ضرورت توسعه آبخیزداری تاکید کرد.

وی همچنین به تفاهم‌نامه بزرگی به ارزش سه هزار میلیارد تومان برای اجرای عملیات آبخیزداری در سطح یک میلیون هکتار با قرارگاه امام حسن مجتبی (ع) اشاره کرد که به مدت سه سال اجرا می‌شود، اما به دلیل عدم تخصیص مناسب اعتبارات، روند کار فعلاً کند است.

🌱 تولید و کاشت ۳۰ میلیون اصله نهال و زنگ خطر فرسایش خاک

نجفی با اشاره به طرح ملی کاشت یک میلیارد درخت، یادآور شد که سهمیه استان تولید و کاشت ۳۰ میلیون اصله نهال ظرف مدت چهار سال است که اکنون در سال سوم این طرح قرار داریم. سال گذشته با فعالیت هشت نهالستان و شهرداری‌ها، قرارگاه امام حسن مجتبی (ع) ۲ میلیون اصله نهال شامل درختان مثمر نظیر انار، سیب و انجیر تولید و توزیع کرد.

فرسایش ۲۵ میلیون تنی خاک

وی وضعیت فرسایش خاک در استان را به دلیل توپوگرافی کوهستانی بسیار نگران‌کننده خواند و اظهار داشت: میانگین فرسایش خاک در کشور ۱۶ تن در هکتار است، اما در لرستان سالانه ۲۵ میلیون تن خاک از بین می‌رود. این وضعیت در مناطقی مانند بخش طرحان کوهدشت و منطقه چم‌مهر پلدختر بر اساس مطالعات علمی به بالای ۵۰ تن در هکتار می‌رسد که یک زنگ خطر جدی برای بخش کشاورزی و زیست‌محیطی است.

🚫 ابطال پروانه‌های واگذاری جنگل‌های بکر به معادن

مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری لرستان با انتقاد شدید از واگذاری‌های بی‌رویه اراضی جنگلی در دهه‌های گذشته گفت: متاسفانه در دهه ۶۰ و پس از جنگ تحمیلی، بخش‌های وسیعی از جنگل‌های انبوه و بکر استان در قالب قطعات ۵۰ تا ۲۰۰ هکتاری جهت فعالیت‌های معدنی واگذار شد.

نجفی تأکید کرد که در حال حاضر این پروانه‌ها عامل و بهانه‌ای برای تخریب جنگل‌های استان هستند و این اداره کل تمام توان خود را برای تغییر شرایط در راستای حفظ محیط زیست به کار گرفته و نیازمند حمایت‌های قانونی و رسانه‌ای است.