فقط سه بانک در تهران ارز توافقی ۱۰۰۰ دلاری می‌فروشند

با وجود ابلاغیه صریح بانک مرکزی مبنی بر بسیج کامل شبکه بانکی برای عرضه ارز توافقی تا سقف ۱۰۰۰ یورو یا دلار به متقاضیان، مشاهدات میدانی در پایتخت نشان می‌دهد که تنها سه بانک خاص در شعب محدودی از شهر تهران، این سهمیه ارزی سالانه را به متقاضیان عرضه می‌کنند. این وضعیت، سردرگمی و نارضایتی گسترده‌ای را در میان شهروندان ایجاد کرده است.

سردرگمی متقاضیان و پاسخ‌های مبهم بانک‌ها

متقاضیانی که با استناد به بخشنامه بانک مرکزی برای دریافت سقف ۱۰۰۰ یورو یا دلار به شعب ارزی بانک‌های مختلف مراجعه می‌کنند، با پاسخ‌های متفاوتی روبرو می‌شوند. اغلب اوقات، به آن‌ها گفته می‌شود که «هنوز دستورالعمل اجرایی به ما ابلاغ نشده» و یا «منابع ارزی نداریم». این متقاضیان در نهایت به سمت شعب محدود سه بانک عامل قبلی یعنی تجارت، ملت و صادرات هدایت می‌شوند.

چالش‌های اجرایی از دیدگاه بانک‌ها

یکی از معاونین ارزی شعب بانکی در این خصوص اظهار داشت: «بانک مرکزی ابلاغیه‌ای صادر کرده، اما ابزار و منابع لازم برای اجرای آن را در اختیار ما قرار نداده است. اساس بازار ارز توافقی بر این است که صادرکنندگان یا اشخاص حقیقی، ارز خود را به قیمت توافقی به بانک بفروشند و ما با کارمزدی جزئی آن را به متقاضی واگذار کنیم. اما وقتی نرخ توافقی با نرخ واقعی بازار آزاد فاصله زیادی دارد، هیچ دارنده ارزی حاضر نیست سرمایه خود را با ضرر به بانک بفروشد.» وی افزود: «با ورودی صفر ارز به شعب، چگونه می‌توانیم روزانه به ده‌ها متقاضی، ۱۰۰۰ دلار یا یورو ارز توافقی بفروشیم؟»

تناقض میان اظهارات مسئولان و واقعیت میدانی

در حالی که مسئولان اقتصادی کشور در مصاحبه‌های خود بارها اعلام کرده‌اند که برای دریافت سهمیه ۱۰۰۰ دلار یا یوروی توافقی، باید «محل مصرف» پول دقیقاً در بانک مشخص و احراز شود، وضعیت در شعب بانکی چیز دیگری را نشان می‌دهد. سه بانک عامل که پیش‌تر برای فروش ارز توافقی معرفی شده بودند، عملاً توجهی به این شرط ندارند و مستقیماً بر اساس ابلاغیه اولیه عمل می‌کنند.

مکانیسم دریافت ارز در سه بانک منتخب

متقاضیان دریافت ارز توافقی، طبق ابلاغیه اول بانک مرکزی، می‌توانند از طریق شعب معرفی شده و منتخب سه بانک ملت، تجارت و صادرات، بر اساس مکانیزم هفته گذشته، مراحل ثبت‌نام و دریافت را با ارائه کارت ملی انجام دهند.

تداوم عرضه محدود: تزریق مستقیم بانک مرکزی

بسیاری از کارشناسان بانکی بر این باورند که تداوم عرضه محدود فعلی در شعب منتخب بانک‌های تجارت، ملت و صادرات، نه حاصل ساختار بازار توافقی، بلکه ناشی از خط اعتباری و تزریق مستقیم منابع از سوی خود بانک مرکزی به این سه بانک بزرگ است. این اقدام به منظور جلوگیری از تعطیل به نظر رسیدن کامل ویترین عرضه اسکناس برای نیازهای اساسی صورت می‌گیرد.