درخواست بی‌سابقه نخست‌وزیر هند: یک سال طلا نخرید!

درخواست ملی و افزایش عوارض

نارندرا مودی، نخست‌وزیر هند، چندی پیش با تاکید بر مفهوم «وطن‌دوستی مسئولانه»، از مردم خواست تا برای یک سال از خرید طلا اجتناب کنند. وی تصریح کرد که وطن‌دوستی تنها به فداکاری در مرزها محدود نمی‌شود، بلکه شامل انجام وظایف روزمره نسبت به کشور نیز هست.

تنها سه روز پس از این درخواست، دولت هند عوارض واردات طلا را به طور قابل توجهی از ۶٪ به ۱۵٪ افزایش داد. این تصمیم برای هند، که دومین بازار بزرگ طلا در جهان برای جواهرات و سرمایه‌گذاری محسوب می‌شود، بسیار دشوار است. در سال مالی گذشته، ارزش واردات این فلز گرانبها در هند به ۷۲ میلیارد دلار رسید.

نقش طلا در اقتصاد و فرهنگ هند

طلا در فرهنگ هند جایگاه ویژه‌ای دارد و اغلب در مراسم عروسی به عنوان هدیه و میراث به وارثان منتقل می‌شود. با این حال، مودی معتقد است که خرید طلا مستلزم صرف مقدار زیادی ارز خارجی است، در حالی که هند با افزایش بی‌سابقه قیمت نفت دست و پنجه نرم می‌کند. این کشور آسیای جنوبی بیش از ۸۵٪ از نفت مورد نیاز خود را وارد می‌کند.

قیمت نفت پس از جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران و بسته شدن تنگه هرمز، که حدود ۲۰٪ از نفت و گاز مایع جهان از آن عبور می‌کند، تا ۷۰٪ افزایش یافته است. این افزایش قیمت انرژی، دولت‌ها را در سراسر جهان تحت فشار قرار داده و آنها را به اتخاذ تصمیمات صرفه‌جویانه وادار کرده است. در حالی که بسیاری از کشورها بر صرفه‌جویی در مصرف انرژی تمرکز دارند، هند تنها کشوری است که از شهروندان خود خواسته است از خرید طلا خودداری کنند.

پیامدهای اقتصادی و واکنش بازار

طلا به دلیل پرداخت هزینه واردات آن و نفت عمدتاً با دلار، به یکی از نگرانی‌های گسترده اقتصادی در هند تبدیل شده است. افزایش تقاضا برای دلار، ارزش روپیه هند را تضعیف کرده و این ارز در سال جاری حدود ۵٪ در برابر دلار کاهش ارزش داشته است که به نوبه خود منجر به افزایش تورم خواهد شد.

سانجیو آگاروال، جواهر‌فروش ساکن دهلی‌نو می‌گوید: «برای بخش طلا و جواهر این دوران بدتر از دوران کووید است.»

آبیشک آگاروال، جواهر‌فروش دیگری از پایتخت هند، اظهار داشت که کسب‌و‌کار «کساد» است و اگر مردم طلا نخرند، بقای آنها دشوار خواهد بود.

واردات غیرضروری و ذخایر طلا

پروفسور سونداراولی نارایاناسوامی، مدیر مرکز سیاستگذاری طلای هند در موسسه مدیریت هند احمدآباد، می‌گوید بیش از ۹۰٪ طلای هند از طریق واردات تامین می‌شود. وی افزود: «هر سال بین ۶۰۰ تا ۷۰۰ تن طلا وارد می‌شود و صادرات بسیار ناچیز است، این میزان طلا در خانه‌های مردم ذخیره می‌شود.»

برآوردها نشان می‌دهد که زنان هند صاحب حدود ۱۱٪ از طلای جهان هستند. در دوران بی‌ثباتی اقتصادی، طلا به عنوان یک سرمایه‌گذاری امن و مطمئن تلقی می‌شود و تقاضا برای آن حتی در بحران‌ها نیز افزایش می‌یابد. در سال‌های اخیر، قیمت طلا به شدت افزایش یافته و برای اولین بار در ماه ژانویه به بیش از ۵۰۰۰ دلار در هر اونس رسید.

طلا حدود ۹٪ از کل واردات هند را تشکیل می‌دهد، اما برخلاف نفت، کالایی ضروری محسوب نمی‌شود؛ زیرا بیشتر به صورت جواهرات یا برای سرمایه‌گذاری و نه برای تولیدات صنعتی استفاده می‌شود.

تدابیر مشابه و تاثیر جهانی

مودی علاوه بر درخواست نخریدن طلا، مردم را به استفاده بیشتر از وسایل نقلیه عمومی، استفاده مشترک از خودرو، دورکاری و محدود کردن مسافرت‌های خارجی برای کاهش مصرف سوخت تشویق کرده است. او همچنین از خانواده‌ها خواست از روغن کمتری برای آشپزی استفاده کنند و از کشاورزان خواست مصرف کودهای شیمیایی را کاهش دهند.

دولت‌های دیگر در سراسر جهان نیز تدابیر مشابهی برای مقابله با افزایش قیمت سوخت اتخاذ کرده‌اند. برای مثال، سریلانکا سیستم سهمیه‌بندی سوخت برای خودروها را اجرا کرده و از سازمان‌های دولتی خواسته است مصرف انرژی خود را کاهش دهند. مصر نیز به فروشگاه‌ها و رستوران‌ها دستور داده است که زودتر تعطیل کنند و در موزامبیک به شهروندان توصیه شده است که از خانه کار کنند.

حامد حسین، از موسسه پژوهشی کپیتال اکونومیکس می‌گوید: «اما درخواست مودی از مردم در مورد نخریدن طلا کاملا غیر‌عادی بود.»

وی افزود: «این موضوع با این واقعیت که هند مقدار زیادی طلا وارد می‌کند و واردات طلا بخش بزرگی از هزینه واردات کشور را در‌بر‌می‌گیرد، قابل درک است و به همین دلیل این پیشنهاد منطقی به نظر می‌رسد.»

چالش‌ها و تردیدها

کارشناسان اقتصادی هنوز در مورد تاثیر اساسی کاهش تقاضا برای طلا در هند بر قیمت جهانی طلا مطمئن نیستند. حسین معتقد است که هند به عنوان یکی از پرجمعیت‌ترین کشورها و مصرف‌کنندگان اصلی طلا، در صورت کاهش تقاضا، بدون شک بر قیمت جهانی طلا اثر منفی خواهد گذاشت و تعادل بازار به سمت عرضه اضافی خواهد رفت.

اما سباستین تیله از شرکت مشاوره اقتصادی آکسفورد معتقد است که تاثیر این امر جزئی خواهد بود؛ زیرا قیمت‌ها اخیراً بیشتر بر مبنای تقاضای سرمایه‌گذاران و بی‌ثباتی ژئوپلیتیکی جهان تعیین می‌شود. او همچنین تردید دارد که درخواست مودی از مردم هند اثر تکان‌دهنده‌ای بر مصرف طلا در این کشور داشته باشد.

تیله توضیح می‌دهد: «تقاضای عمومی شاید اثراتی داشته باشد، اما افراد بیشتر احتمال دارد که خرید خود را به بعد موکول کنند یا به صورت‌های دیگر انجام دهند، نه اینکه به کلی منصرف شوند. طلا به طور عمیقی در فرهنگ و شیوه پس‌انداز خانگی مردم هند جای گرفته است.»

به گفته مسئولان دولتی و اقتصادی، افزایش قبلی عوارض واردات طلا در سال ۲۰۱۳ به دلیل افزایش میزان قاچاق و تجارت غیرقانونی بود. برخی تحلیلگران درخواست مودی را شدیدترین اقدام اعلام شده تاکنون در واکنش به افزایش قیمت انرژی می‌دانند. رائول گاندی، رهبر حزب جناح مخالف، می‌گوید دولت با این کار مسئولیت را بر دوش مردم انداخته است.

برخی از تاجران طلا و جواهر در هند در پی ملاقات مستقیم با دولت برای یافتن راه‌حل مناسب هستند. شوتا گوپتا، جواهر‌فروش دیگری می‌گوید: «اگر فقط دو ماه باشد شاید بتوانیم دوام بیاوریم، اما یک سال بیش از توان ماست. چطور می‌توانیم از پس هزینه‌ها بر بیاییم؟»