جزئیات «طرح ساماندهی سایت‌های دانلود بازی‌های رایانه‌ای» در ایران

مأموریت بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای و چالش‌های نظارت

رضا احمدی، معاون نظارت بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای، در گفت‌وگو با ایسنا، به تشریح جزئیات این طرح پرداخت. وی اظهار داشت که نظارت بر محتوای بازی‌های ویدیویی، چه فیزیکی و چه دیجیتالی، از وظایف اصلی بنیاد است. از سال ۱۳۸۷، نظام رده‌بندی سنی «اسرا» برای بررسی محتوای آسیب‌رسان و اعلام رده‌بندی سنی به خانواده‌ها ایجاد شد.

در حوزه بازی‌های موبایلی، نظارت به دلیل تمرکز در فروشگاه‌های الکترونیکی مشخص، آسان‌تر بوده و تعامل با مدیران این فروشگاه‌ها به حذف یا اصلاح بازی‌های نامناسب منجر شده است.

دشواری رصد سایت‌های PC و کنسول

احمدی تصریح کرد که در مقابل، نظارت بر حوزه بازی‌های PC و کنسولی به دلیل وجود حدود ۵۰۰ سایت مختلف و افزایش روزافزون آن‌ها، بسیار دشوار و پرهزینه است. شناسایی و رصد این سایت‌ها برای بررسی محتوای مناسب بازی‌ها، چالش بزرگی محسوب می‌شود.

اهداف حمایتی و اقتصادی طرح

معاون نظارت بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای با اشاره به مشکلات زیرساختی و قطعی اینترنت، طرح جدید را راه حلی برای نظارت دقیق‌تر با هزینه کمتر و همچنین حمایت از کسب‌وکارهای فعال در این حوزه دانست. وی توضیح داد که این طرح به کاهش هزینه‌های سرور سایت‌ها کمک می‌کند، زیرا این مجموعه‌ها فایل‌های بازی را روی سرورهای خود ذخیره می‌کنند.

یکی دیگر از اهداف طرح، افزایش درآمد سایت‌ها از محل ترافیک مصرفی کاربران است. احمدی اظهار داشت که در حال حاضر، بخش عمده درآمد این سایت‌ها از طریق تبلیغات تأمین می‌شود، در حالی که درآمد اصلی باید از ترافیک کاربران باشد. این طرح قصد دارد این خلأ را برطرف کرده و درآمدزایی سایت‌ها را افزایش دهد.

همچنین، این طرح به رفع مشکل قطعی اینترنت و دسترسی به بازی‌های خارجی کمک کرده و امکان به‌روزرسانی منظم بازی‌ها را فراهم می‌آورد. بسیاری از سایت‌ها به دلیل حجم بالای بازی‌ها و عدم صرفه اقتصادی، به‌روزرسانی مناسبی ندارند.

چالش بازی‌های کرک‌شده و مالکیت معنوی

احمدی اذعان کرد که در حال حاضر، بیش از ۹۹ درصد بازی‌های PC در ایران به‌صورت کرک‌شده منتشر می‌شوند و ارتباطی با توسعه‌دهندگان اصلی بازی‌ها وجود ندارد. تحریم‌ها نیز مانع از همکاری با شرکت‌های خارجی می‌شود. وی تأکید کرد که درآمد تبلیغاتی سایت‌ها نیز عمدتاً ناشی از همین عرضه رایگان بازی‌های کرک‌شده است.

وضعیت بازی‌های PC ایرانی

در مورد بازی‌های ایرانی، بازی‌سازان بیشتر به سمت تولید بازی‌های موبایلی گرایش دارند، زیرا سرمایه‌گذاری و ریسک بازگشت سرمایه در این بخش کمتر است. پلتفرم‌های اختصاصی برای عرضه بازی‌های PC ایرانی وجود دارند که بر خلاف بازی‌های خارجی، برای دانلود آن‌ها باید هزینه پرداخت شود. احمدی تأکید کرد که بنیاد تلاش می‌کند سبد بازی‌های PC در کشور خالی نماند و نمونه‌های خوبی نیز در جشنواره‌ها ارائه شده‌اند.

تغییر رویکرد نظارتی: از پسینی به پیشینی

احمدی توضیح داد که در گذشته، تقریبا تمامی مجوزها به‌صورت پسینی صادر می‌شدند؛ یعنی پس از انتشار بازی. اما تلاش می‌شود تا با «طرح جامع تنظیم‌گری سایت‌های دانلود بازی‌های رایانه‌ای (PC)»، مجوزها به‌صورت پیشینی صادر شوند.

در حوزه بازی‌های موبایلی، پرسشنامه خوداظهاری مبتنی بر مؤلفه‌های نظام رده‌بندی سنی «اسرا» طراحی شده است که ناشران هنگام بارگذاری بازی باید آن را تکمیل کنند. این فرآیند به تعیین خودکار رده سنی و صدور مجوز پیش از انتشار کمک می‌کند.

معاون نظارت بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای ابراز امیدواری کرد که این فرآیند تا تابستان امسال اجرایی شود و بازی‌ها از ابتدا با رده‌بندی سنی در فروشگاه‌های آنلاین نمایش داده شوند.

حذف برخوردهای سلیقه‌ای در نظارت محتوایی

در بخش نظارت بر محتوای بازی‌های PC و کنسولی، قرار است یک «گیم‌سنتر» (مرکز بازی) ایجاد شود که تمامی بازی‌های مورد تأیید در آن قرار گرفته و سپس در اختیار سایت‌های دانلود داخلی قرار گیرند. احمدی تأکید کرد که در این روند، تلاش بر حذف برخوردهای سلیقه‌ای و بررسی بازی‌ها با معیارهای یکسان است. در مواردی که محتوا دارای ابعاد پیچیده‌تر مانند مسائل سیاسی باشد، شورای رده‌بندی سنی تصمیم‌گیری نهایی را انجام می‌دهد.

بانک بازی‌های تأییدشده و همکاری با سایت‌های خارجی

در راستای این طرح، یک بانک از بازی‌های تأییدشده ایجاد خواهد شد که سایت‌های داخلی می‌توانند از آن استفاده کنند. سایت‌ها نیز امکان اضافه کردن بازی‌های مدنظر خود به این گیم‌سنتر را دارند تا پس از بررسی و تأیید محتوایی، از آن‌ها بهره‌برداری شود.

احمدی اظهار داشت که این طرح الزام‌آور نیست، اما به نفع سایت‌هایی است که می‌خواهند قانونمند فعالیت کنند. او پیش‌بینی کرد که با حضور نهادهایی مانند وزارت ارتباطات، قوه قضاییه و دادستانی، سایت‌هایی که بازی‌های مشکل‌دار را خارج از گیم‌سنتر عرضه کنند، با حذف محتوا مواجه خواهند شد.

نقش بازی‌ها در انتقال مفاهیم فرهنگی

معاون نظارت بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای بر نقش مهم بازی‌ها در انتقال فرهنگ‌ها و تفکرات مختلف تأکید کرد. وی به وجود بازی‌هایی اشاره کرد که در آن‌ها حملات علیه ایران شبیه‌سازی شده و تلاش می‌شود چهره‌ای تروریستی از کشور ارائه شود. این طرح یکی از اهداف خود را مقابله با محتوای نامناسب چنین بازی‌هایی می‌داند.

مالکیت معنوی، مودسازی و اولویت بازی‌های ایرانی

احمدی در پاسخ به پرسشی درباره مقبولیت‌بخشی به بازی‌های کرک‌شده، تأکید کرد که این طرح، مالکیت مادی و معنوی، به‌ویژه برای بازی‌های تولید داخل، را تقویت خواهد کرد. وی به مشکل «مودسازی» (Modding) در بازی‌های موبایلی اشاره کرد که با دستکاری بازی‌ها، امکان خرید درون‌برنامه‌ای را از بین می‌برد و به درآمد بازی‌ساز آسیب می‌زند. بنیاد ملی بازی‌ها این موضوع را با جدیت پیگیری می‌کند و اولویت رسیدگی به مشکلات بازی‌سازان ایرانی است.

در مورد تأثیر عرضه رایگان بازی‌های کرک‌شده بر بازار بازی‌های ایرانی، احمدی اذعان داشت که این موضوع تا حدی صحیح است. اما با اجرای طرح جدید، قرار است اولویت نمایش بازی‌های ایرانی در این ساختار بالاتر قرار گیرد تا مخاطبان به استفاده از بازی‌های داخلی تشویق شوند. وی افزود که با این حال، سلیقه مخاطب و امکانات گسترده‌تر بازی‌های خارجی نیز در مقبولیت آن‌ها نقش دارد.

اصلاح نظام آماری و زمان اجرای طرح

این طرح به بهبود نظام آماری در حوزه مصرف بازی‌های PC کمک شایانی خواهد کرد. با ایجاد گیم‌سنتر جامع به عنوان یک نقطه ورودی متمرکز، امکان رصد دقیق تعداد دانلودها، میزان ترافیک مصرفی و سبک‌های محبوب بازی‌ها فراهم خواهد شد. در حال حاضر، به دلیل پراکندگی سایت‌ها، آمار دقیقی از رفتار مصرفی کاربران وجود ندارد.

احمدی ابراز امیدواری کرد که این طرح تا تابستان امسال اجرایی شود، اما تأکید کرد که اجرای آن به همکاری نهادهای مختلفی از جمله وزارت ارتباطات، شورای عالی فضای مجازی، دادستانی کل کشور و قوه قضاییه بستگی دارد.

وی در پایان به چالش فقدان آمار دقیق اشتغال در این حوزه اشاره کرد و اظهار داشت که هدف طرح، شناسایی و ساماندهی تمامی فعالان این بخش و اطلاع‌رسانی درباره مجوزها و معافیت‌های مالیاتی موجود است.