اقتصاد ایران در مواجهه با دور جدید تورم وارداتی: دلایل و پیامدها

تورم جهانی و محاصره اقتصادی ایران

در حال حاضر، افزایش مستمر قیمت کالاهای مصرفی و سرمایه‌ای، تحت تأثیر افزایش قیمت جهانی انرژی و نرخ تورم جهانی، اقتصاد تمامی کشورهای واردکننده را متأثر کرده است. تورم ناشی از افزایش هزینه تولید به یک نگرانی جهانی تبدیل شده است.

این در حالی است که ایران، علاوه بر این تورم جهانی (وارداتی)، با تحریم‌های اقتصادی روبرو است که از محدودیت‌های مالی و بانکی فراتر رفته و به محاصره اقتصادی نزدیک شده است. این شرایط، درک تورم وارداتی را برای ایران بیش از سایر کشورها فراهم می‌کند.

ده عامل اصلی تورم وارداتی در ایران

این پدیده پیچیده، ناشی از ترکیبی از عوامل داخلی و بین‌المللی است که در ادامه به تفصیل بررسی می‌شوند:

• افزایش قیمت جهانی انرژی: این عامل، به طور مستقیم قیمت تمام‌شده تولید کالا را افزایش می‌دهد.
• افزایش مجدد قیمت کالا در مبدأ: فروشندگان پس از ارسال سفارش اولیه، قیمت‌ها را مجدداً افزایش داده و میانگین قیمت واردات را بالا می‌برند.
• افزایش غیرمنتظره هزینه حمل‌ونقل: افزایش قیمت جهانی انرژی، هزینه‌های حمل‌ونقل را در تمامی اشکال به طور چشمگیری بالا برده است.
• افزایش تعرفه بیمه حمل‌ونقل دریایی: ریسک ناشی از جنگ، تعرفه پوشش خدمات بیمه‌ای حمل‌ونقل دریایی را افزایش داده است.
• افزایش سهم حمل‌ونقل زمینی: انتخاب مسیرهای زمینی از ترکیه، پاکستان و کشورهای حاشیه دریای خزر برای واردات کالا، به دلیل هزینه بسیار بالاتر نسبت به حمل‌ونقل دریایی، مقرون‌به‌صرفه نیست.
• افزایش ریسک همکاری با ایران: شرکت‌های حمل‌ونقل، بیمه‌گران، بانک‌ها و واسطه‌های مالی برای همکاری با طرف‌های ایرانی، ناچار به پذیرش ریسک بیشتری هستند که هزینه خدمات آن‌ها را افزایش می‌دهد.
• مشکلات نقل‌وانتقالات ارزی با امارات: سایش در روابط با امارات، نقل‌وانتقالات ارزی را به یک مسئله تبدیل کرده و می‌تواند هزینه این نقل‌وانتقالات را تحت تأثیر قرار دهد.
• وقفه در عرضه ارز صادراتی: هرگونه وقفه در انتقال و عرضه ارز حاصل از صادرات به کشور، موجب تأخیر در پیش‌پرداخت و خرید کالای وارداتی شده و هزینه واردات را بالا می‌برد.
• محدودیت صادرات و کاهش منابع ارزی: با وجود محدودیت در صادرات، کاهش منابع ارزی و احتمال تغییر نرخ ارز، هزینه واردات تغییر خواهد کرد.
• تورم انتقالی: تأمین‌کنندگان کالا با هدف تأمین سود غیرتورمی (حاشیه سود بالاتر از نرخ تورم)، فشار هزینه را به مصرف‌کننده منتقل می‌کنند که به آن «تورم انتقالی» گفته می‌شود.

راهکارهای مقابله با تورم وارداتی

با توجه به دلایل ده‌گانه فوق، می‌توان نتیجه گرفت که تحریم‌ها و محدودیت‌های حمل‌وننقل دریایی، با افزایش هزینه سوخت، بیمه و مبادله، موجب تورم وارداتی و کاهش قدرت خرید مردم خواهد شد. لذا، اتخاذ تدابیر مؤثر و فوری برای مقابله با این چالش‌ها ضروری به نظر می‌رسد.