خبر کامل
کرمان؛ پیشرو در بازتوانی اعتیاد با چالش‌های جدید: کاهش سن و افزایش گرایش در بانوان
اعتیاد، زخمی کهنه بر پیکره جامعه، سال‌هاست خانواده‌های بسیاری را نگران کرده و هر از گاهی با چهره‌ای جدید، از مواد مخدر تازه تا کاهش سن مصرف‌کنندگان و تغییر گروه‌های درگیر، خود را نشان می‌دهد. این معضل دیگر تنها یک مسئله فردی نیست، بلکه زخمی است که اگر درمان آن جدی گرفته نشود، دامنه آن به خانواده و کل جامعه گسترش می‌یابد.
در پشت درهای مراکز درمانی، کمپ‌های اقامتی و مراکز بازتوانی، داستان افرادی در جریان است که در تلاشند از چرخه مصرف مواد مخدر خارج شده و به زندگی عادی بازگردند. با این حال، تغییر شکل اعتیاد در جامعه، از جمله کاهش سن مصرف و افزایش گرایش در برخی گروه‌ها، کار درمان و بازگشت به زندگی عادی را پیچیده‌تر کرده است. از این رو، توسعه مراکز درمانی و بازتوانی، حمایت از بهبودیافتگان و کمک به بازگشت آنها به جامعه، بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است؛ مسیری که در استان کرمان نیز با راه‌اندازی مراکز مختلف و برنامه‌های حمایتی دنبال می‌شود.
برای بررسی وضعیت مراکز درمان و بازتوانی اعتیاد در استان کرمان، روند خدمات درمانی و برنامه‌های بازگشت افراد به زندگی عادی، گفت‌وگویی با خسرو ملکشاهی، معاون پیشگیری اداره کل بهزیستی استان کرمان انجام شده است.
افزایش مراکز درمانی در استان کرمان
معاون پیشگیری اداره کل بهزیستی استان کرمان با اشاره به افزایش اعتیاد، اعلام کرد که توسعه مراکز درمان و بازتوانی اعتیاد در استان بر اساس نیاز جامعه و با هدف افزایش اثربخشی خدمات درمانی در حال انجام است. او افزود که در حال حاضر، زیرساخت‌های مناسبی برای ارائه خدمات به معتادان در بیشتر شهرستان‌ها فراهم شده و در سال‌های اخیر تلاش شده تا توسعه این مراکز متناسب با نیازهای جامعه باشد.
ملکشاهی توضیح داد: «مراکز سرپایی درمان اعتیاد که خدمات دارویی و مشاوره‌ای ارائه می‌دهند، پیش از این با مجوز سازمان بهزیستی فعالیت می‌کردند، اما در سال‌های اخیر صدور مجوز آنها به وزارت بهداشت و دانشگاه‌های علوم پزشکی واگذار شده است.»
وی همچنین اشاره کرد: «در کنار این مراکز، ۳۵ مرکز اقامتی میان‌مدت در استان فعالیت دارند که در قالب مراکز ماده ۱۵ خدمات درمانی ارائه می‌دهند و افراد مصرف‌کننده مواد مخدر می‌توانند برای طی دوره درمان به این مراکز مراجعه کنند.»
درمان یک ماهه در مراکز اقامتی
ملکشاهی درباره مراکز اقامتی میان‌مدت گفت که افراد به مدت حدود یک ماه در این مراکز بستری می‌شوند و در این مدت خدمات مختلفی از جمله مشاوره، مددکاری و برنامه‌های درمانی غیر دارویی دریافت می‌کنند. او افزود که تیم درمانی شامل پزشک، روانشناس، مددکار و یاور به صورت شبانه‌روزی روند درمان افراد را پیگیری می‌کنند.
رویکرد بهزیستی به توسعه مراکز TC
معاون پیشگیری بهزیستی استان کرمان با اشاره به فعالیت مراکز اجتماع‌مدار یا TC اظهار کرد که یکی از رویکردهای مهم بهزیستی استان، توسعه این مراکز است؛ زیرا در آنها درمان به شکل تخصصی‌تر و با ماندگاری بیشتر انجام می‌شود. او ادامه داد: «در مراکز TC علاوه بر خدمات درمانی، تغییر رفتار، نظم‌پذیری و مهارت‌های زندگی به افراد آموزش داده می‌شود و برنامه‌های روزانه منظمی برای آنان در نظر گرفته شده است.»
ملکشاهی با افتخار اعلام کرد: «در حال حاضر، استان کرمان با هشت مرکز TC از نظر تعداد این مراکز در کشور در جایگاه نخست قرار دارد و هم از نظر کمی و هم کیفی وضعیت مطلوبی دارد. کیفیت این مراکز در این استان به خاطر مانایی در درمان است.»
هزینه بالا؛ چالش توسعه مراکز TC
وی با اشاره به چالش‌های توسعه این مراکز بیان کرد که هزینه‌های اداره مراکز TC بالا است و تعرفه‌های تعیین شده توسط دولت با هزینه‌های واقعی فاصله دارد، به همین دلیل استقبال برای ایجاد این مراکز چندان زیاد نیست.
مراکز ماده ۱۶ و بازپیوند اجتماعی
معاون پیشگیری بهزیستی استان کرمان در بخش دیگری از سخنان خود درباره مراکز ماده ۱۶ گفت: «این مراکز برای درمان اجباری معتادان متجاهر ایجاد شده‌اند و افراد با دستور قضایی و توسط نیروی انتظامی به این مراکز منتقل می‌شوند. سال گذشته نیز مرکز ماده ۱۶ ویژه بانوان در کرمان راه‌اندازی شد که ظرفیت حدود ۱۲۰ نفر را دارد.»
ملکشاهی با بیان اینکه درمان اجباری معمولاً دشوارتر است، افزود: «با این حال، تیم‌های مددکاری از زمان پذیرش افراد در مراکز ماده ۱۶، روند بازپیوند خانوادگی و اجتماعی آنان را پیگیری می‌کنند. حدود ۲۵ مددکار در استان فعالیت دارند که به صورت موردی وضعیت افراد را بررسی می‌کنند و حتی برای دریافت مدارک هویتی، ارتباط با خانواده و فراهم کردن شرایط بازگشت به جامعه اقدام می‌کنند.»
وی با افتخار اعلام کرد: «بر اساس ارزیابی‌های انجام شده، استان کرمان در حوزه مدیریت مورد و بازپیوند اجتماعی افراد بهبود یافته از اعتیاد، رتبه نخست کشور را کسب کرده است.»
خانه‌های توانمندسازی و وام اشتغال برای بهبودیافتگان
برای حمایت بیشتر از افراد بهبود یافته، خانه‌های توانمندسازی یا خانه‌های بین‌راهی در شهرستان‌هایی مانند کرمان، بم و سیرجان ایجاد شده است تا افراد پس از ترخیص از مراکز درمانی، تا حدود ۱۶ ماه در این مراکز مستقر شوند و روند بازگشت به زندگی عادی برای آنان تسهیل شود. در این مدت، مددکاران تلاش می‌کنند زمینه بازگشت این افراد به خانواده یا ورود دوباره آنان به بازار کار را فراهم کنند.
ملکشاهی درباره حمایت‌های اشتغال نیز گفت: «برای افراد بهبود یافته از اعتیاد، تسهیلات اشتغال در نظر گرفته شده است که در صورت گذشت یک سال از پاکی و داشتن مهارت، تا سقف ۳۰۰ میلیون تومان تسهیلات با سود پایین پرداخت می‌شود. این افراد ابتدا از طریق معرفی به سازمان فنی و حرفه‌ای، مهارت‌های لازم را به صورت رایگان آموزش می‌بینند و سپس می‌توانند از تسهیلات اشتغال استفاده کنند.»
لزوم همکاری بیشتر دستگاه‌ها و چالش‌های پیشگیری
معاون پیشگیری بهزیستی استان کرمان با تأکید بر ضرورت همکاری بین دستگاهی در حوزه اعتیاد گفت: «طبق قانون، حدود ۱۲ دستگاه مختلف از جمله دانشگاه علوم پزشکی، اداره کار، فنی و حرفه‌ای، کمیته امداد، شهرداری‌ها، فرمانداری‌ها و دستگاه قضایی در زمینه بازتوانی و بازگشت افراد به جامعه مسئولیت دارند. با این حال، هنوز نیاز است همکاری‌ها جدی‌تر و منسجم‌تر شود تا روند درمان و بازگشت اجتماعی این افراد با موفقیت بیشتری همراه باشد.»
وی در پایان با اشاره به برخی تغییرات نگران‌کننده در الگوی مصرف مواد مخدر گفت: «کاهش سن اعتیاد و افزایش گرایش به مصرف مواد در میان بانوان از جمله مسائلی است که نیازمند توجه جدی در حوزه پیشگیری است. تنوع مواد مخدر، دسترسی آسان و کم‌توجهی به برنامه‌های پیشگیری از عوامل مهم در افزایش گرایش به مصرف مواد است و باید با تقویت آموزش‌ها، افزایش نشاط اجتماعی و ارائه جایگزین‌های مناسب برای جوانان از گسترش این آسیب اجتماعی جلوگیری کرد.»
مرور آنچه امروز در حوزه درمان و بازتوانی اعتیاد در استان کرمان جریان دارد، نشان می‌دهد نگاه به این مسئله دیگر فقط به «ترک کردن» محدود نیست. حالا از زنجیره‌ای از خدمات صحبت می‌شود؛ از مراکز درمان سرپایی و کمپ‌های اقامتی گرفته تا مراکز اجتماع‌مدار، خانه‌های توانمندسازی و برنامه‌هایی که قرار است فرد را بعد از درمان دوباره به زندگی عادی بازگرداند.
با این حال، تجربه نشان داده درمان اعتیاد فقط با ایجاد چند مرکز یا اجرای چند برنامه به نتیجه نمی‌رسد. وقتی الگوی مصرف مواد تغییر می‌کند، سن مصرف پایین‌تر می‌آید و گروه‌های جدیدی درگیر این آسیب می‌شوند، طبیعی است که مسیر درمان و پیشگیری هم پیچیده‌تر شود. به همین دلیل در کنار توسعه مراکز درمانی، توجه به پیشگیری، آموزش، ایجاد فرصت‌های شغلی و همراهی خانواده‌ها و دستگاه‌های مختلف اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
در واقع اگر قرار باشد چرخه اعتیاد در جامعه کوتاه‌تر شود، باید هم به درمان فکر کرد و هم به زندگی بعد از درمان؛ همان جایی که فرد بهبود یافته باید دوباره در جامعه جای خودش را پیدا کند. تجربه‌هایی که در استان کرمان شکل گرفته نشان می‌دهد این مسیر آغاز شده، اما ادامه آن بیش از هر چیز به همکاری جدی‌تر دستگاه‌ها و توجه بیشتر به پیشگیری در جامعه وابسته است. موضوعی که اگر بخواهیم آن را کتمان کنیم، پس از چند سال متوجه می‌شویم وارد یک بحران بزرگ شده‌ایم. پس از همین امروز شروع کنیم تا افراد بیشتری به سمت زندگی خوب و سالم حرکت کنند.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
