تحلیل سیاسی صداوسیما بر پایه تصویر جعلی هوش مصنوعی از ترامپ و ماسک

انتشار تصویر جعلی و تحلیل نادرست

به‌تازگی تصویری ساختگی که با هوش مصنوعی تولید شده بود، در فضای مجازی منتشر شد. این تصویر، دونالد ترامپ (رئیس‌جمهور پیشین آمریکا)، ایلان ماسک (کارآفرین برجسته و مدیرعامل تسلا و اسپیس‌اکس) و جنسن هوانگ (مدیرعامل انویدیا) را با مشت‌های گره‌کرده و در حالی که پرچم حزب کمونیست چین در پس‌زمینه قرار داشت، نشان می‌داد.

این عکس که در ساعات اولیه انتشار با استقبال گسترده‌ای مواجه شد، نه تنها در شبکه‌های اجتماعی بازتاب وسیعی پیدا کرد، بلکه یک کارشناس صداوسیما را نیز به اشتباه واداشت. این کارشناس، با ارائه تحلیل‌های سیاسی، این تصویر را نمادی از نتایج سفر ترامپ به چین معرفی کرد، در حالی که کاملاً از ساختگی بودن و محصول هوش مصنوعی بودن آن بی‌خبر بود.

نقد کارشناسی: جعل ساده و بی‌دقتی رسانه‌ای

خبرنگار ایسنا برای بررسی این موضوع و چرایی تحلیل سیاسی بر مبنای یک عکس جعلی در صداوسیما، با حمید ضیایی‌پرور، استاد ارتباطات، گفتگو کرده است.

دکتر ضیایی‌پرور با تأکید بر سادگی و ابتدایی بودن جعل این عکس گفت: «ساختن عکس با هوش مصنوعی به صورت جعلی، یکی از ساده‌ترین و پیش‌پاافتاده‌ترین کارهای ممکن است. این عکس را یک گروه جعل‌کننده درجه پنج فضای مجازی انجام داده است. هر کسی که کوچکترین آشنایی با سواد رسانه‌ای و سواد هوش مصنوعی داشته باشد، می‌فهمد که حتی آن جعل‌کننده به خودش زحمت نداده سه مشت گره‌کرده جداگانه جعل کند؛ هر سه مشت را از یک دست جعل کرده، یعنی یک دست برای سه نفر. در حالی که از لحاظ قد و هیکل، دستی متناسب برای هرکدام باید جعل می‌کرد، به‌ویژه ترامپ که از همه گنده‌تر است و قاعدتاً دست گره‌کرده او باید حجم بیشتری داشته باشد و تا بالای سرش آمده باشد.»

وی افزود که این تصویر یادآور کارهای فتوشاپ‌کاران دهه ۸۰ است و هوش مصنوعی اکنون قابلیت‌های پیشرفته‌تری مانند جعل ویدئو و شبیه‌سازی صدا را دارد.

ضرورت مهارت‌های دروازه‌بانی خبر در رسانه ملی

استاد ارتباطات بر اهمیت مهارت‌های دروازه‌بانی خبر در گزینش کارشناسان صداوسیما تأکید کرد و اظهار داشت:

«صداوسیما قاعدتاً باید در این زمینه کارشناسان حرفه‌ای داشته باشد. اساساً کسی که در رسانه کار می‌کند، چه رادیو و تلویزیون و چه خبرگزاری باید در درجه اول مهارت‌های دروازه‌بانی خبر را داشته باشد؛ یعنی بداند چه خبری جعلی است و چه خبری درست است و با منابع دیگر هم چک کند. اولین اصل ژورنالیست، چک کردن اطلاعات و داده‌های اولیه با منابع معتبر است. اگر آن فرد مسئول تشخیص در صداوسیما، این عکس را صحت‌سنجی می‌کرد، متوجه می‌شد که جعلی است.»

دلایل بروز اشتباهات و نیاز به خانه تکانی مدیریتی

ضیایی‌پرور درباره دلایل تکرار چنین اشتباهاتی در رسانه‌ها، به‌ویژه رسانه ملی، توضیح داد: «یک دلیل اینکه ما در رسانه‌هایمان مخصوصاً تلویزیون این قبیل اشتباهات را مرتکب می‌شویم، این است که هر چیزی که منتسب به افراد رقیب ما، کشور دشمن یا سیاستمداران مورد غضب ما باشد، به‌راحتی می‌پذیریم و سعی می‌کنیم به آن ضریب بدهیم، منعکس کنیم و افکار عمومی را تحت تأثیر قرار دهیم. من اعتقاد دارم ۹۰ درصد این کار تعمدی است؛ یعنی با علم به جعلی بودن، باز هم سعی در انتشارش دارند تا نقد و سرکوب کنند و ۱۰ درصد آن را ناآگاهانه می‌دانم.»

وی این اتفاق را مهر تأییدی بر غیرحرفه‌ای بودن صداوسیما دانست و افزود: «ما پیرو دین و مکتبی هستیم که حتی درباره دشمنانمان نه باید دروغ بگوییم و نه توهین کنیم، چه برسد به اینکه این جعلیات را در افکار عمومی خودمان از رسانه ملی پخش کنیم.»

این کارشناس ارتباطات در پایان بر ضرورت خانه‌تکانی در مدیریت‌های میانی و بالایی صداوسیما تأکید کرد. او معتقد است که این تغییرات باید بر اساس تخصص رسانه‌نگاری و ژورنالیسم باشد، نه گرایش‌های ایدئولوژیک، زیرا رسانه‌هایی مانند رادیو و تلویزیون حوزه‌های تخصصی هستند. وی هشدار داد که اگر رسانه قضاوت‌های ایدئولوژیک خود را در قالب خبر به مردم ارائه دهد، در دام اخبار جعلی می‌افتد و آسیب آن در درجه اول از بین رفتن مرجعیت رسانه‌ای و در درجه دوم ضربه به اعتماد مردم خواهد بود.