تحول در نظام سلامت: کاهش سهم پرداخت مردم و تقویت پزشک خانواده در خراسان‌شمالی

مقدمه: تحول تدریجی در نظام سلامت ایران

نظام ارجاع و پزشک خانواده، طرحی بلندپروازانه برای اصلاح ساختار سلامت کشور، در ایران نیز مانند بسیاری از کشورهای جهان به تدریج در حال اجراست. دکتر سیداحمد هاشمی، رئیس دانشگاه علوم پزشکی خراسان‌شمالی، در نشست خبری اخیر خود بر این نکته تاکید کرد که استقرار کامل چنین نظامی حتی در کشورهای پیشرفته نیز سال‌ها زمان برده و بنابراین، روند تدریجی آن در ایران طبیعی است.

تاکنون، تمرکز اصلی بر سطح یک خدمات بوده و ورود جدی به سطح دو هنوز محقق نشده است. این در حالی است که تکمیل زنجیره ارجاع، پیش‌نیاز اساسی برای اصلاح نظام پرداخت و مدیریت بهینه هزینه‌ها در بخش سلامت به شمار می‌رود.

هدف کلان: کاهش سهم پرداخت از جیب مردم

یکی از مهمترین اهداف کلان اجرای نظام ارجاع، کاهش بار مالی از دوش مردم است. دکتر هاشمی در این باره اظهار داشت:

«اکنون حدود ۵۰ درصد هزینه‌های درمانی توسط مردم پرداخت می‌شود که رقم بسیار بالایی است. با اجرای کامل نظام ارجاع و تقویت بیمه پایه سلامت، این سهم می‌تواند به ۱۰ درصد و حتی کمتر کاهش یابد.»

این کاهش چشمگیر، تاثیر مستقیمی بر عدالت در سلامت و جلوگیری از فقر ناشی از هزینه‌های درمانی خواهد داشت و به ارتقای دسترسی همگانی به خدمات بهداشتی و درمانی کمک شایانی می‌کند.

پزشک خانواده: ستون فقرات پیشگیری و بهداشت

برنامه پزشک خانواده نیز بخش مهمی از این تحول است. بر اساس برنامه پیش‌بینی شده، برای هر سه هزار نفر یک پزشک خانواده در نظر گرفته می‌شود. اما نقش این پزشک تنها به درمان محدود نمی‌شود؛

• نقش اصلی: حوزه بهداشت، پیشگیری و شناسایی عوامل خطر.
• پایش مستمر: جلوگیری از بروز بسیاری از بیماری‌ها با نظارت دائمی بر وضعیت سلامت افراد.

این رویکرد پیشگیرانه، می‌تواند بار بیماری‌ها و هزینه‌های درمانی را به طور قابل توجهی کاهش دهد.

اولویت‌های بهداشتی: از قلب تا دهان و دندان

اولویت‌های بهداشتی کشور، که پزشک خانواده نقش کلیدی در تحقق آنها دارد، شامل موارد زیر است:

• کاهش میزان مرگ‌ومیر ناشی از بیماری‌های قلبی و عروقی.
• کنترل فشار خون در جامعه.
• ارتقای بهداشت دهان و دندان.
• کاهش مصرف دخانیات.

دکتر هاشمی تاکید کرد که بخش مهمی از بار بیماری‌ها در کشور قابل پیشگیری است و با مدیریت عوامل خطر می‌توان هزینه‌های درمانی را به طور چشمگیری کاهش داد.

چالش مالی بیمارستان‌ها: هزینه‌ها فراتر از درآمد

در کنار این برنامه‌های تحولی، نظام سلامت با چالش‌های مالی نیز دست و پنجه نرم می‌کند. دکتر هاشمی به وضعیت مالی بیمارستان‌ها اشاره کرد و گفت:

این اختلاف بین درآمد و هزینه، نشان‌دهنده نیاز مبرم به اصلاحات ساختاری و مدیریت بهینه‌تر منابع است.

پایداری نظام سلامت در گرو تغییر رویکرد

در پایان، دکتر هاشمی بر لزوم تغییر نگاه از درمان‌محور به پیشگیری‌محور تاکید کرد و پزشک خانواده و نظام ارجاع را ستون‌های اصلی این تحول دانست. وی خاطرنشان کرد که با اجرای کامل این برنامه‌ها، علاوه بر کاهش هزینه‌های غیرضروری، عدالت در دسترسی به خدمات سلامت افزایش یافته و فشار مالی از دوش مردم برداشته خواهد شد.

خراسان‌شمالی، با ۱۰ شهرستان و جمعیتی بالغ بر یک میلیون نفر، در شمال شرق کشور واقع شده و اجرای این طرح‌ها در آن از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.