خبر کامل
«کت زوک»؛ داستان طنزی کرمانی که تابوهای جامعه را می‌شکند
داستان طنز «کت زوک»؛ روایتی جسورانه از مهدی محبی‌کرمانی
«کت زوک»، داستانی طنزآمیز به گویش کرمانی، یکی از برجسته‌ترین آثار مهدی محبی‌کرمانی است که با روایت ماجرای ورود «کل اسدالله» به یک حمام عمومی زنانه برای حل مشکلی غیرمنتظره، به شکلی بی‌پروا یکی از تابوهای اجتماعی را می‌شکند. این داستان که نخستین بار در سال 1390 منتشر شد و تاکنون 9 بار تجدید چاپ شده، به دلیل زبان صمیمی و شکستن تابوها، با استقبال گسترده‌ای مواجه شده است.
ماجرای «کت زوک» و ورود کل اسدالله
داستان «کت زوک» حول محور بسته شدن سوراخ سفالی (کت) که آب از طریق آن وارد خزینه حمام می‌شده، می‌چرخد. با داغ شدن آب و گرفتار شدن زنان در حمام، «صاحب‌جان»، یکی از زنان داخل حمام، سراسیمه نزد «کل اسدالله»، صاحب حمام، می‌رود تا چاره‌ای بیندیشد. او با التماس‌های مکرر، کل اسدالله را متقاعد می‌کند که برای بازگشایی کت زوک وارد حمام شود.
«کل اسدالله، کل اسدالله، دستم به دومنت، کُتِ زوکِ خزونه گرفته. آبا داغ شدن، آتِش. زِنِکا می‌خوان جون‌شونه ور آب بِکِشَن، بشورن بیان به در، نمی‌تونن. الانم اذان می‌گن، مَردِکا می‌ریزن تو حموم، رسوایی می‌شه، وَخی یه فکری بکن. تو رو دونی خدا، وخی.»
کل اسدالله، پس از اطمینان از بسته شدن چشمان زنان، وارد حمام شده و ماموریت خود را به انجام می‌رساند. او در حین کار، پیغامی طنزآمیز نیز برای زنان می‌فرستد:
«صاب‌جان، بگو تو خزونه مُواشونِ شونه نکنن، ای پُتا (موها) میره هرچی سوراخه می‌گیره، بالا پایین سرشون نمیشه، دردسر دُرُس می‌کنه.»
این داستان که سراسر با واژه‌های کرمانی نوشته شده و در محیطی کاملاً کرمانی رخ می‌دهد، به دلیل بومی بودن و رئالیسم غلیظش مورد تحسین قرار گرفته است. مهدی محبی‌کرمانی با مهارت، این تابوی اجتماعی را می‌شکند و سپس آن را توجیه می‌کند، به طوری که حتی واکنش شخصیت‌های داستان نیز این توجیه را تقویت می‌کند.
ویژگی‌های «کت زوک» و استقبال مخاطبان
- زبان و گویش: داستان به طور کامل با گویش کرمانی نوشته شده، اما معادل‌های فارسی در پایان داستان به درک آن برای مخاطبان غیرکرمانی کمک می‌کند.
- شکستن تابو: «کت زوک» به شکلی بی‌پروا یکی از تابوهای جامعه ایرانی را می‌شکند و با ظرافت آن را توجیه می‌کند.
- بومی‌گرایی: بومی بودن یکی از ویژگی‌های بارز داستان‌های محبی‌کرمانی است که در این اثر نیز مشهود است.
- استقبال گسترده: این داستان بارها در شبکه‌های اجتماعی دست به دست شده و در اینترنت نیز در دسترس عموم قرار گرفته است.
- تجدید چاپ: کتاب «کت زوک» تاکنون 9 بار تجدید چاپ شده، اما حدود سه، چهار سالی است که نایاب شده است.
آثار و مولفه‌های داستان‌نویسی مهدی محبی‌کرمانی
مهدی محبی‌کرمانی، داستان‌نویس پیشکسوت، روزنامه‌نگار، شاعر و پژوهشگر، متولد بهمن‌ماه سال 1329 در قدیمی‌ترین محله شهر کرمان است. از دیگر داستان‌های مجموعه «کت زوک» می‌توان به «صفر مش‌صغری»، «تغارو خیرالنساء»، «بازار کلاه»، «تشک کامی» و «من غضنفر 60 سال دارم» اشاره کرد.
مولفه‌های اصلی آثار محبی‌کرمانی:
- زیست بوم و فرهنگ: آثار او منشوری از فرهنگ، آداب و رسوم و ساختارهای اجتماعی زمان خود هستند.
- مشکلات اجتماعی: محبی‌کرمانی به هوشمندی، مشکلات اجتماعی را در قالب داستان به مخاطب ارائه می‌دهد.
- زبان پاکیزه و طنز: منتقدان، زبان داستان‌نویسی او را فارسی «پاکیزه» می‌دانند که گاه به شعر نزدیک می‌شود و طنزی سرخوشانه در آن موج می‌زند.
محبی‌کرمانی نوشتن را حاصل پیوند سه عنصر کشف و شهود درونی، تجربه زیسته و مطالعات نظری می‌داند. او معتقد است جرقه نخستین از شهود درونی زده می‌شود، اما تکیه صرف بر آن می‌تواند نویسنده را در معرض کلیشه قرار دهد. ترکیب شهود با تجربه‌های واقعی انسانی و پشتوانه مطالعات نظری است که به داستان بُعدی ملموس می‌بخشد.
پژوهش‌ها و فعالیت‌های دیگر
محبی‌کرمانی علاوه بر داستان‌نویسی، در حوزه مطالعات شهری و توسعه و تاریخ معدن‌کاری، به ویژه مس، پژوهش‌های گسترده‌ای دارد. او بنیان‌گذار و مدیرعامل موسسه فرهنگی مِفرغ است که چندین کتاب ترجمه در حوزه تاریخ مس تحت عنوان «مس‌شناخت» منتشر کرده است. از جمله آثار او در این زمینه می‌توان به «ایران در شرق باستان»، «عصر مس در اروپا»، «عصر مس در یونان» و «تل ابلیس» اشاره کرد.
زنده‌یاد باستانی‌پاریزی، مورخ صاحب‌نام، به پاس کوشش‌های ارزنده محبی‌کرمانی در حوزه تاریخ و فرهنگ، به او لقب «مسکار طلاکردار» داده است. او همچنین روزنامه‌نگار فعالی است و مقالات تاثیرگذار او با عنوان عمومی «عرض مخصوص» در روزنامه‌ها و مجلات مختلف به چاپ رسیده است. سازمان همیاری شهرداری‌های استان کرمان نیز توسط او تاسیس شده است.
اثر جدید: «تنگ بید» در راه است
مهدی محبی‌کرمانی خبر داده است که تازه‌ترین اثر داستانی‌اش با نام «تَنگ بید» شامل یک داستان بلند و پنج داستان کوتاه، آماده چاپ است. او ابراز امیدواری کرده که این کتاب به زودی روانه کتابفروشی‌ها شود.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
