رونمایی از دو کتاب «خط مشی رفتاری» و «مدیریت منابع انسانی» در جهاد دانشگاهی تهران

در مراسمی با حضور جمعی از مدیران، اساتید دانشگاهی و پژوهشگران، دو کتاب «خط مشی رفتاری از نظر تا عمل» و «مدیریت منابع انسانی برای مدیران غیر منابع انسانی» رونمایی شد. این رویداد مهم که با همکاری سازمان جهاد دانشگاهی تهران و شرکت مدیریت شبکه برق ایران برگزار شد، گامی در جهت تقویت ارتباط صنعت و دانشگاه و بهره‌گیری از دانش روز برای حل چالش‌های کشور محسوب می‌شود.

«خط مشی رفتاری از نظر تا عمل»: راهکاری برای بهینه‌سازی مصرف انرژی

اردشیر مذکوری، مدیرعامل شرکت مدیریت شبکه برق ایران، در این مراسم به اهمیت تعدیل الگوی مصرف انرژی با استفاده از رویکردهای علوم رفتاری اشاره کرد. وی عدم تعادل میان تولید و عرضه انرژی را از مسائل اساسی کشور دانست و نقش حیاتی برق در توسعه اقتصادی را یادآور شد.

«با استفاده از برخی رویکردهای علوم رفتاری و به پشتوانه مباحث علمی می‌توانیم الگوی مصرف انرژی را به‌راحتی تعدیل یا اصلاح کرد.»

مذکوری با برشمردن ویژگی‌های شبکه برق کشور، از جمله وسعت جغرافیایی یک میلیون کیلومتری و ظرفیت اسمی ۱۰۰ هزار مگاواتی نیروگاه‌ها که ایران را در جایگاه اول خاورمیانه و جزو ۲۰ کشور نخست جهان در تولید برق قرار داده است، بر لزوم توجه ویژه به مصرف تأکید کرد.

راهکارهای رفتاری برای کاهش مصرف برق

• صرفه‌جویی با کاهش دما: با هر یک درجه کاهش دما در کولر، ۱۰ درصد در میزان مصرف برق صرفه‌جویی می‌شود. این میزان با احتساب ۴۱ میلیون مشترک در سراسر کشور، می‌تواند بخش قابل توجهی از نیاز برق کشور را تأمین کند.

• ایجاد دانش برای تغییر رفتار: نخستین گام برای ایجاد تغییر رفتار، ایجاد دانش است. این کتاب نشان می‌دهد که صرف آگاهی‌رسانی کافی نیست و تغییرات ساده رفتاری در کنار رعایت مسائل فنی، پایداری شبکه برق را تضمین می‌کند.

وی همچنین به اهمیت بومی‌سازی رویکردهای رفتاری با در نظر گرفتن فرهنگ و ارزش‌های کشور و تبدیل مباحث علمی به نوآوری‌های صنعتی اشاره کرد و از حمایت شرکت مدیریت شبکه برق ایران از رساله‌های دکتری و فرصت‌های مطالعاتی اساتید جوان خبر داد.

نقش علوم شناختی در سیاست‌گذاری انرژی

محمدمهدی ذوالفقاری، از مولفان کتاب و عضو هیأت علمی دانشگاه تهران، بر لزوم ارتباط بیشتر میان حوزه‌های حکمرانی، سیاست‌گذاری و مدیریت با جنبه‌های فنی در عرصه برق تأکید کرد. او بیان داشت که مدیریت انرژی نیازمند دیدن ابعاد فنی، زیرساختی، اقتصادی، شناختی و روانشناختی است.

«در این کتاب در حوزه نیرو به‌طور عام و در حوزه انرژی به‌طور خاص به مجموعه دانشگاهی اعتماد شد. این موضوع از مباحث سنگین و بغرنجی است و مسائلی تک‌ساحتی نیستند بلکه ساحت‌های مختلفی را شامل می‌شود.»

ذوالفقاری به ابزارهای نرم علوم شناختی و اقتصاد رفتاری اشاره کرد که می‌تواند رفتار مصرف‌کنندگان را تحت تأثیر قرار دهد. او مثال‌هایی از سوگیری‌های شناختی مانند توجه بیشتر به ضررها نسبت به سودها و اثر مقایسه‌ای قبوض برق همسایگان (که منجر به کاهش ۲ تا ۳ درصدی مصرف شده است) را مطرح کرد. او همچنین به توسعه مراکز بینش‌های رفتاری در سازمان‌های جهانی برای کاهش مصرف انرژی اشاره کرد.

پیشنهادات برای وزارت نیرو

مریم کیقبادی، از دیگر مولفان کتاب، با تأکید بر اینکه صرف آگاهی‌رسانی به تنهایی منجر به تغییر رفتار نمی‌شود، پیشنهاداتی برای وزارت نیرو ارائه داد:

• تشکیل تیم‌های تخصصی بینش رفتاری.

• تأسیس آزمایشگاه‌های سیاستی در وزارتخانه.

• ایجاد رصدخانه دائمی برای رفتار مصرف انرژی.

او افزود که جهان به سمت مداخلات کم‌هزینه مبتنی بر داده و متناسب با جامعه هدف پیش می‌رود و کشورهای مختلف از طریق پروژه‌های رفتاری تا ۲۰ درصد مصرف انرژی را کاهش داده‌اند.

«مدیریت منابع انسانی برای مدیران غیر منابع انسانی»: رویکردی نوین در مدیریت

در بخش دیگری از این مراسم، از کتاب «مدیریت منابع انسانی برای مدیران غیر منابع انسانی» اثر کارول کولیک و الیسا پری، با ترجمه دکتر حسین ایمانی، عضو هیأت علمی دانشگاه تهران، رونمایی شد.

اهمیت مدیریت منابع انسانی در سازمان‌های امروزی

حسین ایمانی، مترجم کتاب، مدیریت منابع انسانی را از مهم‌ترین دغدغه‌های مدیران سازمانی دانست و اظهار داشت که در دو دهه اخیر توجه به این موضوع افزایش یافته است. او تأکید کرد که دغدغه اصلی سازمان‌ها کارکنان آن هستند، نه صرفاً سیستم‌ها و نرم‌افزارها، و هوش مصنوعی هنوز جایگزینی برای انسان مشخص نکرده است.

«دغدغه اصلی سازمان‌ها کارکنان آن هستند نه لزوماً سیستم‌ها و نرم‌افزارهای آن.»

ایمانی به چالش‌های جذب و نگهداشت نیرو در سازمان‌های امروزی، به ویژه با توجه به تغییرات نسلی مانند نسل زد و آلفا، اشاره کرد. او هدف از ترجمه این کتاب را پر کردن شکاف میان کتاب‌های آکادمیک پیچیده و کتاب‌های زرد با رویکرد شبه‌علمی دانست.

رویکرد انسان‌محور در مدیریت منابع انسانی

این کتاب بر مدل تجربه و روابط کارکنان تمرکز دارد و با نگاهی مبتنی بر روانشناسی و روابط انسانی، برخلاف رویکردهای سیستمی رایج، به مدیریت منابع انسانی می‌پردازد. مخاطب این کتاب تمامی افرادی هستند که وظیفه مدیریت منابع انسانی را بر عهده دارند، از مدیر بازاریابی تا مدیر مالی و فروش.

چالش‌های پیاده‌سازی مفاهیم در سازمان‌ها

ایمانی برای عملیاتی کردن مفاهیم این کتاب، بر فرهنگ‌سازی و پذیرش و حمایت مدیران ارشد تأکید کرد. او خاطرنشان ساخت که اغلب مدیران در برابر تغییرات مقاومت می‌کنند، زیرا ریسک تغییر برای آن‌ها بیشتر است و گام نخست پیاده‌سازی این مفاهیم، ایجاد فرهنگ مناسب در سازمان است.

نویسندگان این کتاب، متخصصان حوزه روانشناسی و منابع انسانی با تجارب آکادمیک و اجرایی هستند که رویکرد انسان‌محور و توجه به تنوع و شمولیت را در نگارش کتاب خود مد نظر قرار داده‌اند، زیرا خلاقیت و نوآوری از دل تنوع ایجاد می‌شود.