تحولات کلیدی اقتصاد ایران و جهان: از رکود فلزات تا بحران بدهی آمریکا و وضعیت بورس

در پایان هفته، بازارهای جهانی با موجی از نگرانی‌های ژئوپلیتیکی و تورمی روبرو شدند که از آسیا تا بازار بدهی آمریکا و اروپا را تحت تاثیر قرار داد. همزمان، اقتصاد ایران نیز با چالش‌های داخلی از جمله رکود در صنعت فلزات اساسی و بحث‌های داغ پیرامون بازگشایی بورس دست و پنجه نرم می‌کند. تحولات سیاسی در بریتانیا نیز به این پیچیدگی‌ها می‌افزاید.

رکود بی‌سابقه در صنعت فلزات اساسی ایران

گزارش‌های تازه از تولید صنعتی شرکت‌های بورسی در اسفند ۱۴۰۴ نشان‌دهنده وضعیت نگران‌کننده‌ای در صنعت فلزات اساسی است. این صنعت که همواره ستون فقرات تولید در اقتصاد ایران محسوب می‌شده، اکنون با افت همزمان در سه شاخص کلیدی مواجه شده است:

• تولید: ثبت رشد منفی ۱۱.۷ درصدی.
• صادرات: کاهش ۸.۹ درصدی.
• تقاضا: افزایش موجودی انبارها و مازاد عرضه.

این روند، که تحت تأثیر شرایط جنگی و محدودیت‌های تجاری تشدید شده، نه تنها نشانه‌ای از کاهش تحرک در بازار داخلی است، بلکه بیانگر تضعیف جایگاه صادراتی این صنعت نیز هست. تداوم این رکود می‌تواند به کاهش بیشتر تولید و تعمیق فشار بر بنگاه‌های بزرگ این حوزه منجر شود.

تغییر معادلات در صنعت خودرو: تله بنزینی چین برای ایران

صنعت خودروی جهان در حال گذر از یک پیچ تاریخی است که در آن قدرت از غول‌های اروپایی به پیشگامان جدید تکنولوژی منتقل شده است. در این میان، صنعت خودروی ایران برای بقا و عبور از بحران‌های فعلی، ناگزیر به انتخاب شرکای تجاری جدید است. اما بررسی داده‌های جدید نشان می‌دهد که عدم تقارن بزرگی میان تخصص شرکای احتمالی آینده و زیرساخت‌های موجود در کشور وجود دارد. عدم توسعه زیرساخت‌های نوین در ایران، این صنعت را در یک پارادوکس بزرگ صنعتی و تکنولوژیک گرفتار کرده و می‌تواند آینده آن را به سمت یک بن‌بست استراتژیک هدایت کند.

بحران بدهی آمریکا و نگرانی‌های جهانی

بازده اوراق ۳۰ ساله خزانه‌داری ایالات متحده به بالاترین سطح از سال ۲۰۰۷ رسید که نشانه‌هایی از فشار سنگین تأمین مالی دولت‌ها را به همراه داشت. این تحول همزمان با اظهارنظر مقام‌های ایرانی درباره هزینه‌های جنگ برای اقتصاد آمریکا بود. جهش قیمت نفت برنت تا محدوده ۱۱۰ دلار، نگرانی‌ها درباره بازگشت تورم را تشدید کرد و باعث افت در بورس‌های آمریکا، اروپا و آسیا شد. برخلاف انتظار، طلا و نقره نیز سقوط کردند و سرمایه‌گذاران بیشتر به سمت نقدینگی و دلار حرکت کردند. این تحولات نشان می‌دهد که بازارها فعلاً بیش از هر چیز روی ریسک جنگ، قیمت نفت و آینده تورم متمرکز شده‌اند.

آیا زمان مناسبی برای بازگشایی بورس است؟

بازگشایی بازار سرمایه در شرایط «نه جنگ و نه صلح» به یکی از مهم‌ترین و چالش‌برانگیزترین مباحث اقتصاد ایران تبدیل شده است. نظرسنجی از ۱۰ نفر از کارشناسان و تحلیلگران بازار سرمایه نشان می‌دهد که اگرچه اصل بازگشایی برای بسیاری پذیرفته شده، اما درباره نحوه اجرا و میزان آمادگی بازار اختلاف‌نظر جدی وجود دارد.

دیدگاه موافقان

• ادامه توقف معاملات، نقدشوندگی بازار را مختل کرده و سرمایه سهامداران را قفل کرده است.
• تأخیر بیشتر می‌تواند بازگشت بازار به شرایط عادی را دشوارتر کند.
• تأکید بر بازگشایی تدریجی با حمایت دولت، محدودیت موقت دامنه نوسان، کنترل فشار فروش حقوقی‌ها و هماهنگی میان سازمان بورس، بانک مرکزی، وزارت اقتصاد و صندوق تثبیت.
• هشدار در مورد ریزش سنگین بازار در صورت نبود حمایت گسترده و منابع کافی.

دیدگاه مخالفان

• ابهام درباره خسارت شرکت‌ها، وضعیت تولید، تأمین انرژی، ریسک‌های سیاسی و احتمال تشدید تنش‌ها همچنان پابرجاست.
• بازگشایی بدون شفافیت، برنامه حمایتی و مدیریت حرفه‌ای می‌تواند بحران اعتماد را عمیق‌تر کرده و زمینه‌ساز ریزش بیشتر بورس شود.

وضعیت پیچیده کی‌یر استارمر در بریتانیا

کی‌یر استارمر، نخست‌وزیر بریتانیا، روزهای دشواری را در زندگی سیاسی خود سپری می‌کند. پس از نزدیک به دو سال از پایان ۱۴ ساله دولت محافظه‌کاران و روی کار آمدن حزب کارگر، این حزب در انتخابات شوراهای محلی شکست سختی را متحمل شد و نزدیک به ۱۵۰۰ کرسی را از دست داد. همچنین، صندلی‌های زیادی در پارلمان اسکاتلند و ولز واگذار شد. اکنون فشار قابل‌توجهی از سوی هم‌حزبی‌های نخست‌وزیر، از جمله اعضای کابینه و متحدین نزدیک او، برای کناره‌گیری استارمر وارد می‌شود. استارمر کناره‌گیری خود را موجب تسهیل قدرت‌گیری حزب کم‌وبیش نوظهور اصلاحات با اندیشه‌های ضدمهاجرت می‌داند. بریتانیا در پنج سال اخیر چهار نخست‌وزیر عوض کرده و استارمر نمی‌خواهد با استعفای خود این روند ادامه یابد.