برنامه‌های آبفای تهران در سال ۱۴۰۵: توازن‌بخشی به شبکه و ظرفیت تصفیه فاضلاب

احمدرضا محمدی ده‌چشمه، معاون بهره‌برداری و توسعه طرح‌های فاضلاب شرکت آب و فاضلاب استان تهران، با تشریح برنامه‌های این حوزه برای سال ۱۴۰۵، بر لزوم ایجاد توازن میان توسعه شبکه جمع‌آوری فاضلاب و ظرفیت تصفیه‌خانه‌ها در سراسر استان تأکید کرد. این رویکرد به منظور رفع ناهماهنگی‌های موجود در زیرساخت‌های فاضلاب و بهینه‌سازی استفاده از منابع مالی اتخاذ شده است.

ناهماهنگی‌های موجود و راهکارهای پیش‌رو

محمدی ده‌چشمه به وجود ناهماهنگی‌هایی در توسعه زیرساخت‌ها اشاره کرد و توضیح داد: «در برخی شهرهای استان، ظرفیت تصفیه‌خانه‌ها متناسب با توسعه شبکه‌های جمع‌آوری فاضلاب افزایش نیافته است. در مقابل، در برخی مناطق نیز تصفیه‌خانه‌ها با ظرفیت کامل طرح احداث شده‌اند، اما شبکه جمع‌آوری هنوز تکمیل نشده است.»

برای رفع این چالش‌ها، شرکت آب و فاضلاب استان تهران با توجه به محدودیت منابع مالی، تلاش می‌کند تا با تخصیص هدفمند اعتبارات، میان این دو بخش توازن ایجاد کند. در همین راستا، مطالعات طرح جامع فاضلاب استان نیز توسط مشاوران ذیصلاح در حال انجام است.

اولویت‌های توسعه در شهرهای مختلف

• شهرهای با ظرفیت خالی تصفیه‌خانه: در مناطقی مانند ملارد، شهریار و اسلامشهر که تصفیه‌خانه‌ها دارای ظرفیت خالی هستند، اولویت با توسعه شبکه جمع‌آوری فاضلاب و نصب انشعابات جدید خواهد بود.
• شهرهای با محدودیت ظرفیت تصفیه: در مقابل، در شهرهایی نظیر پاکدشت، قرچک، پرند و تهران که با محدودیت ظرفیت تصفیه مواجه‌اند، تمرکز بر احداث و تکمیل تصفیه‌خانه‌های جدید قرار دارد.

عملیات اجرایی تصفیه‌خانه‌های قرچک و پاکدشت که از سال گذشته آغاز شده، در سال جاری با جدیت دنبال می‌شود. همچنین، تصفیه‌خانه فاضلاب پرند، مدول‌های ۷ و ۸ تصفیه‌خانه فاضلاب جنوب تهران و طرح توسعه تصفیه‌خانه شهرک قدس نیز در برنامه بهره‌برداری قرار دارند.

افق ۱۴۲۵ و افزایش ظرفیت تصفیه فاضلاب

معاون بهره‌برداری و توسعه طرح‌های فاضلاب آبفای استان تهران با اشاره به سند تخصیص پساب ابلاغی وزارت نیرو، هدف‌گذاری برای رسیدن به ظرفیت تصفیه فاضلاب ۹۶۱ میلیون مترمکعب در سال تا افق ۱۴۲۵ را بیان کرد. در حال حاضر، استان تهران دارای ۳۵ تصفیه‌خانه فعال است که مجموع ظرفیت آنها حدود ۵۵۰ میلیون مترمکعب در سال بوده و حدود ۵۷ درصد جمعیت استان را تحت پوشش خدمات تصفیه فاضلاب قرار داده‌اند.

«در حال حاضر حدود ۲۰۰ میلیون مترمکعب ظرفیت جدید تصفیه‌خانه فاضلاب در استان تهران در دست احداث است که برای نخستین بار بدون اتکا به تسهیلات بانک‌های خارجی در حال اجراست.»

پیش‌بینی می‌شود این ظرفیت جدید تا پایان برنامه هفتم توسعه در سال ۱۴۰۷ وارد مدار بهره‌برداری شود و ظرفیت کل تصفیه فاضلاب استان را به حدود ۷۵۰ میلیون مترمکعب در سال برساند؛ رقمی که معادل ۷۸ درصد هدف‌گذاری افق ۱۴۲۵ است.

وضعیت شبکه فاضلاب شهر تهران

محمدی ده‌چشمه درباره وضعیت شبکه فاضلاب شهر تهران توضیح داد که تاکنون حدود ۷۲۰۰ کیلومتر شبکه و خطوط انتقال در پایتخت اجرا شده که معادل ۹۵ درصد طرح جامع فاضلاب شهر تهران است. در تهران، توسعه شبکه از ظرفیت تصفیه‌خانه‌ها پیشی گرفته است و به همین دلیل، تمرکز در سال ۱۴۰۵ بر افزایش ظرفیت تصفیه خواهد بود.

پروژه‌های مهم در دست اجرا در تهران

• بهره‌برداری از مدول‌های ۷ و ۸ تصفیه‌خانه فاضلاب جنوب تهران با ظرفیت ۸۵ میلیون مترمکعب در سال.
• طرح توسعه تصفیه‌خانه شهرک قدس با ظرفیت ۱۶ میلیون مترمکعب.

علاوه بر این، عملیات اجرایی دو تصفیه‌خانه بزرگ دیگر شامل تصفیه‌خانه شهر آفتاب و تصفیه‌خانه فاضلاب خرگوش‌دره نیز آغاز شده است. با تکمیل این پروژه‌ها تا پایان برنامه هفتم توسعه، توازن میان توسعه شبکه فاضلاب و ظرفیت تصفیه‌خانه‌ها در شهر تهران به سطح مطلوب خواهد رسید.