چالش‌های قانون جوانی جمعیت در سیستان و بلوچستان؛ نیاز به سیاست‌گذاری متناسب با استان‌های جوان

مقدمه: چالش‌های جمعیتی در سیستان و بلوچستان

استان سیستان و بلوچستان، به عنوان جوان‌ترین استان کشور، با فرصت‌ها و چالش‌های منحصربه‌فردی در حوزه جمعیت مواجه است. در حالی که این ویژگی جمعیتی یک مزیت راهبردی برای آینده ایران محسوب می‌شود، صیانت و بهره‌برداری بهینه از آن نیازمند سیاست‌گذاری‌های دقیق و متناسب با واقعیت‌های اجتماعی و فرهنگی این منطقه است.

اقدامات اجرایی و دستاوردها

در یک سال اخیر، مجموعه‌ای از اقدامات هدفمند در استان سیستان و بلوچستان به منظور حمایت از خانواده و ارتقای پویایی جمعیت به اجرا درآمده است. این برنامه‌ها شامل موارد زیر است:

• حمایت از خانواده: اجرای طرح‌ها و برنامه‌هایی برای تقویت بنیان خانواده.
• تسهیل ازدواج: ایجاد بسترهای مناسب برای تسهیل مسیر ازدواج جوانان.
• ارتقای تاب‌آوری اجتماعی: افزایش توانمندی جامعه در مواجهه با چالش‌های اجتماعی.
• تقویت برنامه‌های فرهنگی: توسعه فعالیت‌های فرهنگی متناسب با نیازهای جمعیت جوان.

این اقدامات، در کنار سایر تحولات توسعه‌ای، به بهبود فضای اجتماعی و افزایش پویایی جمعیت در استان کمک شایانی کرده است.

نقد قانون جوانی جمعیت و نیاز به بازنگری

ژیلا میرمرادزهی در جلسه جوانی جمعیت استان، با وجود اذعان به اثربخشی اقدامات محلی، به چالش اصلی در سطح کلان اشاره کرد. وی اظهار داشت که مشکل اصلی نه در اجرای محلی، بلکه در طراحی و سازوکارهای قانون جوانی جمعیت است. این قانون عمدتاً با تمرکز بر استان‌های دارای کاهش جمعیت و سالمندی تدوین شده و در آن برای استان‌های جوان، مشوق‌ها و ابزارهای متناسب کمتری پیش‌بینی شده است. این عدم تطابق، می‌تواند مانع از بهره‌برداری کامل از پتانسیل جمعیتی سیستان و بلوچستان شود.

«قانون جوانی جمعیت، عمدتاً با تمرکز بر استان‌های دارای کاهش جمعیت و سالمندی تدوین شده و در آن برای استان‌های جوان، مشوق‌ها و ابزارهای متناسب کمتر پیش‌بینی شده است.»

رصد و پایش سیاست‌های جمعیتی

در همین راستا، مدیرکل دفتر امور اجتماعی و فرهنگی استانداری نیز بر روند مستمر پایش سیاست‌های جمعیتی در دستگاه‌های اجرایی تأکید کرد. عملکرد نهادهای اجرایی استان در حوزه سیاست‌های اجتماعی و جمعیتی به‌صورت مداوم رصد می‌شود و یکی از معیارهای مهم ارزیابی، میزان انطباق برنامه‌ها با سیاست‌های کلان جمعیتی کشور است.

لزوم به‌روزرسانی چارچوب‌های قانونی

بررسی‌ها نشان می‌دهد که بخش مهمی از اقدامات اجرایی در مسیر تقویت سرمایه اجتماعی، ارتقای مشارکت اجتماعی و حمایت از خانواده قرار دارد. با این حال، برای اثربخشی پایدار این اقدامات، لازم است چارچوب‌های قانونی نیز متناسب با تفاوت‌های منطقه‌ای به‌روزرسانی شود. این به‌روزرسانی شامل تدوین مشوق‌ها و ابزارهای حمایتی ویژه برای استان‌های جوان نظیر سیستان و بلوچستان است.

نتیجه‌گیری: هم‌زمانی اقدامات اجرایی و اصلاح قوانین

در پایان جلسه، بر این نکته تأکید شد که استمرار روند مثبت اجتماعی و جمعیتی در استان سیستان و بلوچستان، مستلزم هم‌زمانی اقدامات اجرایی در سطح دولت و تکمیل سازوکارهای قانونی در سطح سیاست‌گذاری ملی است. این رویکرد دوگانه می‌تواند به حفظ و تقویت مزیت راهبردی جمعیت جوان این استان کمک کند.