تاکید وزارت علوم بر تداوم ماموریت‌های پژوهشی و فناوری در شرایط پساجنگ

سیدمهدی ابطحی، معاون پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در نشست خبری «فناوری؛ مسیر آینده» تاکید کرد که وظایف این معاونت حتی در شرایط متاثر از جنگ نیز قابل توقف نیست و باید تکالیف قانونی خود را با جدیت دنبال کند. او بر اهمیت حفظ مرجعیت علمی ایران که قرن‌ها در برخی شاخه‌های علمی تاثیرگذار بوده، تاکید ورزید.

وظایف کلیدی وزارت علوم

ابطحی به تشریح وظایف اصلی وزارت علوم پرداخت که شامل موارد زیر است:

• حفظ جایگاه علمی: تلاش برای ارتقاء و حفظ جایگاه ایران در تولید علم جهانی.
• پاسخ به نیازهای جامعه و صنعت: هدایت پژوهش‌ها به سمت حل مسائل واقعی کشور.
• حمایت از نوآوری: ایجاد بستری مناسب برای توسعه فناوری و نوآوری که از دانشگاه‌ها آغاز و در پارک‌های علم و فناوری به ثمر می‌رسد.
• تربیت نیروی انسانی خلاق: پرورش دانش‌آموختگانی که توانایی پاسخگویی به نیازهای جامعه و صنعت را داشته باشند.

وی تصریح کرد که این ماموریت‌ها تا پایان برنامه هفتم توسعه ادامه خواهد داشت و هیچ‌یک مزاحم دیگری نیستند. او افزود که فعالیت‌های علمی، از جمله انتشار مقالات، نشان‌دهنده بی‌تفاوتی نسبت به مسائل کشور نیست، بلکه بسیاری از فعالان علمی در حل مشکلات جامعه و صنعت نیز نقش مهمی ایفا می‌کنند.

رشد نشریات و جایگاه علمی ایران

معاون پژوهشی وزارت علوم به وضعیت نشریات علمی کشور اشاره کرد و گفت: «حدود ۱۸۰۰ نشریه علمی در وزارت علوم، وزارت بهداشت و انجمن‌های علمی فعال هستند و توسعه این نشریات از وظایف اصلی ماست.» او همچنین بر لزوم تقویت زبان فارسی در عرصه علمی و رشد نشریات فارسی‌زبان تاکید کرد.

وی با افتخار به رشد شاخص‌های علمی کشور اشاره کرد:

• کیفیت و کمیت مقالات علمی: رشد قابل توجهی داشته است.
• دانشگاه‌های برتر: تعداد دانشگاه‌های ایرانی در نظام‌های رتبه‌بندی بین‌المللی تقریباً دو برابر شده است.
• حضور بین‌المللی نشریات: حدود ۸۰ درصد نشریات فارسی‌زبان وارد چرخه اقتصاد نشر علمی بین‌المللی شده‌اند.

اقدامات یک سال اخیر و حمایت از پژوهش

در یک سال گذشته، وزارت علوم اقدامات قابل توجهی را در راستای تقویت زیرساخت‌های پژوهشی انجام داده است:

• تجهیز آزمایشگاه‌ها: ۱۰۰ آزمایشگاه تحقیقاتی منتخب دانشگاهی در حال تجهیز هستند.
• حمایت از دانشگاه‌ها: از ۲۰ دانشگاه برای تقویت آزمایشگاه‌های پژوهشی حمایت شده است.
• تدوین اطلس نشریات: اطلس نشریات نمایه‌شده با همکاری وزارت علوم، وزارت بهداشت و مراکز مرتبط تدوین و منتشر شده است.
• برنامه پژوهش‌های راهبردی: برنامه حمایت از پژوهش‌های راهبردی تنظیم شده است.
• دبیرخانه قانون جهش تولید دانش‌بنیان: دبیرخانه ماده ۱۱ و ۱۳ قانون جهش تولید دانش‌بنیان در معاونت پژوهشی ایجاد شده است.
• فعال‌سازی دفاتر انتقال فناوری: ۴۶۸ نشریه نمایه‌شده معرفی شده و دفاتر انتقال فناوری در حال فعال‌سازی هستند.

مدیریت مسائل کلان کشور در دوران پساجنگ

ابطحی به شرایط پساجنگ اشاره کرد و اظهار داشت که ماموریت‌های آموزش عالی در این دوران باید به طور جدی دنبال شود. به همین منظور، دبیرخانه مدیریت کلان مسائل کشور در معاونت پژوهشی وزارت علوم تشکیل شده و فعالیت خود را از ابتدای تعطیلات فروردین آغاز کرده است.

«مسائل کلان کشور از سه مسیر شامل دولت، وزارتخانه‌ها و استان‌ها به این دبیرخانه منتقل می‌شود تا برای حل آنها از ظرفیت دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و پارک‌های علم و فناوری استفاده شود.»

این دبیرخانه به بررسی موضوعاتی نظیر بازسازی ساختارهای آسیب‌دیده، استفاده از رویکردهای نوین در بازسازی، تقویت پدافند غیرعامل و توسعه ساختارهای پژوهشی می‌پردازد تا تجربه جنگ در طراحی آینده کشور لحاظ شود. همچنین، این دبیرخانه مسئول تامین مالی، هدایت و کنترل پروژه‌ها و ایجاد شبکه‌های همکاری میان مراکز علمی خواهد بود.

حوزه‌های اولویت‌دار و تاب‌آوری ملی

ابطحی حوزه‌های اولویت‌دار برای ورود دانشگاه‌ها و مراکز علمی را شامل صنایع مهمی مانند فولاد، الکترونیک، آب، نفت و گاز، برق، انرژی و دارو، در کنار علوم انسانی، دانست. وی تاکید کرد که تجربه جنگ نشان داده ساختارهای بزرگ و متمرکز آسیب‌پذیر هستند و ایجاد شبکه‌های علمی و فناوری می‌تواند نقش مهمی در افزایش تاب‌آوری کشور داشته باشد. استفاده از توان داخلی برای جایگزینی تجهیزات از دست‌رفته و تقویت فناوری‌های بومی از دیگر محورهای مورد توجه وزارت علوم در دوره پساجنگ است.