درخواست بازنگری در استانداردهای خودرو؛ از ۸۵ گانه تا ۱۲۲ گانه

تاریخچه و چالش‌های استانداردهای خودرویی در ایران

فرزانه انصاری، رئیس سازمان ملی استاندارد ایران، پاییز سال گذشته اعلام کرد که استانداردهای ۸۵ گانه خودرو در حال اجراست و استانداردهای ۱۲۲ گانه نیز تدوین شده‌اند که اجرای آن‌ها منوط به سیاست‌گذاری‌های آتی و به‌صورت پلکانی خواهد بود. همچنین، استانداردسازی ۱۰۰۰ قطعه خودرو از سال ۱۴۰۳ در دستور کار قرار داشته که حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ قطعه استانداردسازی شده و ۲۰۰ تا ۳۰۰ قطعه دیگر نیز در حال بررسی است.

با این حال، سازمان استاندارد تاکید دارد که هرگونه کاهش کیفیت مواد اولیه توسط قطعه‌سازان در آزمون قطعات و نمونه‌ها قابل تشخیص خواهد بود.

نظارت جامع بر قطعات و محصول نهایی

علی عبدی، مدیرکل نظارت بر اجرای استاندارد صنایع فلزی سازمان استاندارد، با اشاره به دو محور اصلی نظارت این سازمان در حوزه خودرو توضیح داد که بخش اول شامل نظارت بر قطعات خودرو و بخش دوم مربوط به نظارت بر خودرو به‌عنوان محصول نهایی است. در بخش قطعات، حدود ۵۶ ماده مصرفی توسط شورای عالی استاندارد مشمول استاندارد اجباری شده‌اند و نظارت بر آن‌ها ادامه دارد.

وی به سیر تکامل استانداردهای خودرو در ایران اشاره کرد:

• در سال ۱۳۸۲: تنها ۱۱ استاندارد اجباری
• در سال ۱۳۸۴: افزایش به ۵۱ استاندارد اجباری
• در سال ۱۳۹۶: ارتقاء به ۸۵ استاندارد اجباری

و اکنون تلاش برای افزایش این تعداد به ۱۲۲ استاندارد ادامه دارد.

تفاوت در اجرای استانداردهای ۸۵ گانه

عبدی در پاسخ به این سوال که چرا استانداردهای ۸۵ گانه در برخی خودروها رعایت نمی‌شود و در برخی دیگر به‌عنوان مزیت مطرح می‌شود، توضیح داد که استانداردهای خودروسازی ایران برگرفته از استانداردهای اتحادیه اروپا است و همه خودروها مشمول تمام ۸۵ استاندارد نیستند. تعداد استانداردهای اجباری بسته به نوع خودرو (سواری، وانت یا کامیونت) و وضعیت تولید آن محصول متفاوت است.

توقفات تولید و هزینه‌های استانداردسازی

مدیرکل نظارت بر اجرای استاندارد صنایع فلزی سازمان استاندارد به مکاتبات خودروسازان در پی وقفه‌های تولید ناشی از «جنگ ۱۲ روزه» و «جنگ اخیر» اشاره کرد. وی تاکید کرد که اعمال یک استاندارد در یک قطعه حتی طراحی آن را نیز تغییر می‌دهد و حذف یا کاهش آن ممکن است هزینه‌های ساخت و طراحی مجدد را افزایش دهد. بخش بزرگی از قطعات نیز بومی‌سازی شده‌اند و مشکلی برای استاندارد آن‌ها وجود ندارد و هر ۸۵ استاندارد برای خودروهای مشمول رعایت می‌شود.

عبدی افزود که وقفه‌های اخیر تنها ممکن است زمان بیشتری برای طی شدن آزمون‌های استاندارد را به دنبال داشته باشد، اما استانداردهای ۸۵ گانه خودرو اجباری بوده و خودروسازان مکلف به رعایت آن هستند و هر خودرویی که شماره‌گذاری می‌شود، این استانداردها را داراست.

آینده استانداردهای خودرویی

در دوره اخیر، اقداماتی در جهت ارتقاء استانداردهای خودرو صورت گرفته، اما این فرآیند زمان‌بر است زیرا نیازمند پیش‌بینی در طراحی و کیفیت قطعات است و باید به‌صورت پلکانی به ارتقاء استاندارد منجر شود. با همکاری وزارت صمت، برنامه‌های ارتقاء استانداردهای خودروسازی در حال پیشبرد است تا استانداردهای ۱۲۲ گانه به‌صورت مرحله‌ای اعمال شوند؛ استانداردهای با نیاز زمانی کمتر زودتر و آن‌هایی که به زمان بیشتری نیاز دارند، با فرصت کافی اجرایی شوند.