رصدخانه گرینویچ: هوش مصنوعی ممکن است هوش انسانی را تضعیف کند

هشدار درباره وابستگی به هوش مصنوعی

«پدی راجرز»، مدیر گروه موزه‌های سلطنتی گرینویچ که بر این رصدخانه نظارت دارد، با اشاره به تاریخچه غنی پژوهش‌های این مجموعه، بر قدرت دانش و کنجکاوی انسانی تأکید می‌کند. او خطر «وابستگی کامل» به هوش مصنوعی را گوشزد کرده و می‌گوید:

«اتکا به پاسخ‌های فوری، این خطر را به همراه دارد که عادت‌های ما در زمینه ‌پرسیدن سؤال و ارزیابی را از بین ببرد؛ عادت‌هایی که پایه دانش، تخصص و نوآوری هستند.»

راجرز همچنین به تفاوت‌های میان ابزارهای اینترنتی قدیمی‌تر مانند ویکی‌پدیا و هوش مصنوعی اشاره می‌کند. در ویکی‌پدیا، کاربران می‌توانند برای بررسی و تحقیق بیشتر به منابع اصلی رجوع کنند، اما در پاسخ‌های سریع هوش مصنوعی، این اطلاعات ممکن است حذف شوند. این امر می‌تواند کاربر را بیش‌ازپیش از اطلاعات قابل‌فهم یا قابل‌راستی‌آزمایی دور کند.

پروژه «نخستین نور» و اهمیت کنجکاوی انسانی

رصدخانه گرینویچ که به دلیل نقش تاریخی‌اش در اخترشناسی شهرت دارد، اکنون درگیر پروژه تحول‌آفرینی با عنوان «نخستین نور» (First Light) است. راجرز توضیح می‌دهد که این پروژه قصد دارد از اشتیاق و کنجکاوی اخترشناسان طی ۳۵۰ سال گذشته بهره بگیرد و آن را از زاویه علم به مخاطبان نشان دهد.

او تأکید می‌کند که دستاوردهای علمی، هرچند بدون نوآوری فناورانه ممکن نبوده‌اند، اما درعین‌حال بدون طرح پرسش از سوی انسان‌ها، دنبال‌کردن پاسخ‌ها و مواجهه با اطلاعات یا نتایج غیرمنتظره‌ای که ممکن است سامانه‌های هوش مصنوعی آنها را منتقل نکنند، نیز شکل نمی‌گرفتند.

به گفته راجرز، اولین اخترشناسان حجم عظیمی از داده‌ها درباره آسمان تولید کردند که بعدها در زمینه‌هایی به کار گرفته شدند که خودشان هرگز به آن فکر نکرده بودند. او توضیح می‌دهد که در این پژوهش‌ها کارهایی صورت گرفته که یک ماشین قادر به انجام آنها نبوده است.

نقش هوش مصنوعی در پیشبرد علم

در مقابل این هشدارها، لازم به ذکر است که هوش مصنوعی در سال‌های اخیر به پیشبرد برخی اکتشافات علمی نیز کمک شایانی کرده است. به عنوان مثال، در سال ۲۰۲۴، «دمیس هسابیس»، دانشمند علوم رایانه و مدیرعامل شرکت هوش مصنوعی «دیپ‌مایند» (DeepMind)، به دلیل پژوهش انقلابی خود درباره پروتئین‌ها برنده جایزه نوبل شیمی شد. او با استفاده از هوش مصنوعی توانست ساختار تقریباً همه پروتئین‌های شناخته‌شده را پیش‌بینی کند و ابزاری به نام AlphaFold2 را توسعه دهد که گامی بزرگ در علم زیست‌شناسی محسوب می‌شود.