محیط زندگی، عامل کلیدی در سرعت پیری و سلامت سلولی

تحقیقات جدید نشان می‌دهد که فرایند پیری تنها تابعی از وراثت و کدهای ژنتیکی نیست؛ بلکه محیطی که در آن زندگی می‌کنیم، نقش تعیین‌کننده‌ای در سرعت فرسودگی سلول‌ها ایفا می‌کند. ژن‌ها اگرچه زیربنای اصلی سلامت ما را تشکیل می‌دهند، اما بررسی جوامع مختلف نشان داده است که موقعیت جغرافیایی می‌تواند بیان ژن‌ها را تغییر دهد و باعث شود افرادی با تبار مشابه، الگوهای کاملاً متفاوتی از پیری و خطر ابتلا به بیماری را تجربه کنند.

مایکل اسنایدر، پژوهشگر ژنتیک دانشگاه استنفورد، توضیح می‌دهد که برای اولین‌بار با بررسی دقیق ویژگی‌های مولکولی نظیر متابولیت‌ها و میکروب‌ها در سطح جهانی، مشخص شده است که کدام شاخص‌های زیستی تحت تأثیر قومیت و کدام یک تحت تأثیر مستقیم جغرافیا هستند.

تحلیل بیولوژی انسان به دلیل تداخل پیچیده عواملی مانند تبار، سبک زندگی و محیط بسیار دشوار است. با این حال، محققان با استفاده از پدیده مهاجرت در دنیای مدرن توانستند این گره را باز کنند. در این مطالعه، ۳۲۲ نفر از تبار اروپایی، شرق آسیا و جنوب آسیا که در مناطق مختلف جغرافیایی ساکن بودند، مورد بررسی قرار گرفتند. مجموعه‌ای جامع از نشانگرهای زیستی سلامت از جمله پروتئین‌ها، چربی‌ها، باکتری‌های روده و سیستم ایمنی در این افراد تحلیل شد.

تأثیر محل زندگی بر سن بیولوژیکی

نتایج این بررسی علمی نشان داد که ریشه‌های آبا و اجدادی هرگز با تغییر مکان زندگی کاملاً از بین نمی‌روند. افراد دارای تبار مشترک، فارغ از محل سکونت، خصوصیات اصلی مشابهی در ژنتیک، سوخت‌وساز و میکروبیوم روده داشتند:

• جنوب آسیا: به دلیل مواجهه با آنتی‌ژن‌های محیطی، سیستم نظارت ایمنی فعال‌تری داشتند.
• شرق آسیا: الگوهای خاص متابولیسم چربی در آن‌ها مشاهده شد.
• اروپا: تنوع میکروبیوم بیشتری در اهالی اروپا دیده شد.

با این حال، بخش شگفت‌انگیز مطالعه مربوط به تغییرات سن بیولوژیکی در اثر جابه‌جایی جغرافیایی بود. مشاهده شد که افراد با تبار شرق آسیا در صورت زندگی در خارج از منطقه بومی خود، سریع‌تر از همتایان ساکن در شرق آسیا پیر می‌شوند. در مقابل، اروپایی‌های مقیم آمریکای شمالی نسبت به کسانی که در خود اروپا ساکن بودند، سرعت پیری بیولوژیکی کمتری را تجربه می‌کردند.

عوامل مؤثر بر تفاوت‌های بیولوژیکی

این تفاوت‌های بیولوژیکی احتمالاً ناشی از عوامل زیر است:

• رژیم غذایی
• میزان آلاینده‌ها
• استرس
• تغییر در میکروبیوم روده

به‌ویژه باکتری‌های روده با تأثیر بر وضعیت اسفنگولیپیدها (نوعی چربی مرتبط با حفظ تلومرها)، می‌توانند خطر بروز بیماری‌های قلبی، مقاومت به انسولین و تصلب شرایین را افزایش دهند.

ریچارد آنوین، از دانشگاه منچستر، تأکید می‌کند که این یافته‌ها ضرورت بازنگری در مدل‌های واحد پزشکی را نشان می‌دهد. او معتقد است که طب دقیق باید بر اساس تنوع جهانی تعریف شود، زیرا جغرافیا می‌تواند مسیرهای مهم مولکولی را به شکلی تغییر دهد که حتی ظاهر و عملکرد سلول‌ها پیرتر یا جوان‌تر به نظر برسد.

یافته‌های این پژوهش در ژورنال Cell منتشر شده است.