تنش تجاری چین و آمریکا بر سر عناصر نادر و ایندیم در صنعت نیمه‌هادی

بر اساس جمع‌بندی منتشرشده از سوی کاخ سفید، چین متعهد شده است که به نگرانی‌های واشنگتن در خصوص محدودیت‌های صادراتی فناوری‌های فرآوری عناصر نادر رسیدگی کند. این حوزه به طور راهبردی توسط پکن برای حفظ مزیت تولید داخلی و تسلط بر زنجیره جهانی تأمین کنترل می‌شود. در حال حاضر، چین سهم غالبی در تولید و فرآوری جهانی این مواد حیاتی را در اختیار دارد.

در مقابل، وزارت بازرگانی چین در گزارش رسمی خود از این نشست، هیچ اشاره‌ای به موضوع عناصر نادر خاکی نکرده است. این تفاوت در روایت، به گفته تحلیلگران، نشان‌دهنده فاصله میان دو طرف در تفسیر نتایج مذاکرات است. یکی از تحلیلگران مؤسسه Trivium China به رویترز گفته است که این اختلاف هرچند مطلوب نیست، اما نشان‌دهنده تلاش دو طرف برای حفظ ثبات و مدیریت پیام‌های سیاسی در سطح داخلی است.

تأثیر محدودیت‌ها بر صنایع حساس آمریکا

در عمل، با وجود اینکه صادرات برخی عناصر نادر به صنایع غیرنظامی مانند خودروسازی و الکترونیک مصرفی همچنان جریان دارد، اما بخش‌های حساس‌تر، به‌ویژه صنایعی با کاربردهای نظامی یا راهبردی، با تأخیرهای جدی در دریافت مجوزهای صادراتی مواجه هستند.

• یتریوم: در پوشش‌های مقاوم حرارتی موتورهای هواپیما استفاده می‌شود.
• اسکاندیوم: کاربرد کلیدی در زنجیره تولید نیمه‌هادی‌ها دارد.

گزارش‌ها حاکی از آن است که کمبود این مواد کلیدی فشار قابل توجهی بر صنایع ایالات متحده وارد کرده است.

ایندیم: نقطه حساس جدید در زنجیره نیمه‌هادی‌ها

برای نخستین‌بار، ایالات متحده به کمبود «ایندیم» نیز اشاره کرده است؛ عنصری حیاتی در زنجیره تولید نیمه‌هادی‌ها که از فوریه ۲۰۲۵ تحت کنترل صادرات چین قرار خواهد گرفت.

ترکیب «ایندیم فسفید» نقش مهمی در توسعه تراشه‌های فوتونیکی نسل جدید دارد. این تراشه‌ها به جای الکترون‌ها از نور برای پردازش داده استفاده می‌کنند و در کاربردهایی مانند مراکز داده هوش مصنوعی، ارتباطات نوری پرسرعت و شبکه‌های نسل آینده 6G اهمیت حیاتی دارند. همچنین «ایندیم اکسید قلع» در تولید نمایشگرهای LED و تجهیزات الکترونیکی مصرفی کاربرد گسترده‌ای دارد.

شرکت آمریکایی Coherent، یکی از بازیگران اصلی توسعه تراشه‌های فوتونیکی، حدود ۴۰ درصد از بازار جهانی قطعات نوری مبتنی بر ایندیم فسفید را در اختیار دارد. مدیرعامل این شرکت در هیأتی از مدیران اجرایی همراه رئیس‌جمهور آمریکا در سفر اخیر حضور داشته است؛ سفری که در آن چندین شرکت آمریکایی نیز با چالش‌های نظارتی و سیاسی در بازار چین مواجه بوده‌اند.

پیامدهای اقتصادی تداوم محدودیت‌ها

تحلیلگران هشدار می‌دهند که در صورت تداوم محدودیت‌ها در صدور مجوزهای صادراتی چین، شرکت‌هایی مانند Coherent ممکن است با افزایش هزینه‌های تأمین مواد اولیه، اختلال در تخصیص منابع و تأخیر در توسعه ظرفیت تولید مواجه شوند. این مسائل می‌تواند پاسخ‌گویی به تقاضای فزاینده مراکز داده و شرکت‌های بزرگ فناوری را دشوارتر کند.

جمع‌بندی این تحولات نشان می‌دهد که اگرچه دو طرف بر سر مدیریت تنش‌های کوتاه‌مدت به تفاهم‌هایی دست یافته‌اند، اما ساختار کنترل صادرات چین در حوزه مواد معدنی حیاتی همچنان به‌عنوان یک ابزار پایدار ژئو‌اقتصادی باقی خواهد ماند.