معاون وزیر بهداشت: نرخ باروری ایران به ۱.۳۵ رسید؛ ۱۲ میلیون جوان در سن ازدواج

وضعیت خدمات بهداشتی در دوران جنگ

دکتر رئیسی ابتدا به وضعیت خدمات بهداشتی در دوران جنگ اشاره کرد و گفت: «آمار و ارقام نشان می‌دهد که ۲۲۰ مرکز بهداشتی در جنگ اخیر آسیب‌دیدند. پنج نفر از همکاران ما به فیض شهادت نائل‌آمدند که یک مادر باردار در میان شهدا حضور داشت.» وی افزود که با وجود این شرایط، روند ارائه خدمات بهداشتی، از جمله واکسیناسیون و مراقبت از زنان باردار و نوزادان، حتی برای افرادی که به استان‌های شمالی مهاجرت کرده بودند، بدون وقفه ادامه یافت.

چالش جوانی جمعیت: یک مسئله جهانی

معاون وزارت بهداشت با طرح این پرسش که «چرا جمعیت و جوانی جمعیت مهم است؟» توضیح داد که جوانی جمعیت یک موضوع جهانی است و همه کشورها برای تصمیم‌گیری در این باره تلاش می‌کنند. او تأکید کرد: «نیروی کار و تولید هر کشور در جمعیت جوان و مولد شکل می‌گیرد.» وی با مقایسه این چالش با جنگ، اظهار داشت: «اگر موضوع جوانی جمعیت از جنگ مهم‌تر نباشد، از جنگ کم‌اهمیت‌تر نیست.»

آمار و ارقام کلیدی جمعیت ایران

دکتر رئیسی آمار دقیقی از وضعیت جمعیتی کشور ارائه داد:

• جمعیت کل کشور: ۸۶ میلیون و ۵۶۴ هزار نفر در سال گذشته.
• سهم مردان: ۴۳ میلیون و ۶۵۸ هزار نفر.
• سهم زنان: ۴۲ میلیون و ۹۰۶ هزار نفر.

نرخ باروری و فاصله با نرخ جایگزینی

وی به کاهش چشمگیر نرخ باروری اشاره کرد: «نرخ باروری در دهه ۶۰ حدود ۶.۵ بود که به ۱.۶ در سال ۱۴۰۲ و ۱.۳۵ در سال گذشته رسید.» این نرخ با نرخ جایگزینی که ۲.۱ تا ۲.۵ است، فاصله زیادی دارد.

تولد و مرگ‌ومیر

آمار تولد و مرگ‌ومیر در دو سال گذشته به شرح زیر است:

کاهش ازدواج و افزایش طلاق

آمار ازدواج نیز روند نزولی داشته است: «تعداد ازدواج از ۴۷۰ هزار و ۳۷۲ مورد در سال ۱۴۰۳ به ۴۳۱ هزار و ۶۶۴ مورد در سال گذشته رسید.» در همین حال، تعداد طلاق نیز ۱۸۰ هزار و ۷۲۱ مورد ثبت شده است.

آمار نگران‌کننده سزارین

معاون وزیر بهداشت از آمار نامناسب سزارین ابراز نگرانی کرد: «سهم سزارین از زایمان در سال گذشته حدود ۶۰ درصد است که ۳۸.۵ درصد از مجموع سزارین‌ها، سزارین نخست است.»

سقط جنین و برخورد با متخلفان

دکتر رئیسی درباره میزان سقط جنین در کشور گفت: «۶۷ هزار و ۴۰۵ مورد سقط در کشور ثبت شده که ۷۷ درصد آن سقط خود به خودی، ۱۴ درصد سقط قانونی، ۳ درصد سقط عمدی و ۵ درصد بارداری خارج از رحم است.» وی تأکید کرد که وزارت بهداشت با سقط جنین عمدی به شدت برخورد می‌کند و پروانه پزشکان متخلف باطل خواهد شد و به قوه قضاییه معرفی می‌شوند.

ساختار جمعیتی و چالش سالمندی

جمعیت مولد

۶۹ درصد جمعیت کشور در سن مولد (۱۵ تا ۶۴ سال) قرار دارند. ۲۲ درصد کمتر از ۱۵ سال و ۸ درصد بالای ۶۵ سال هستند. تعداد زنان در سن باروری (۱۵ تا ۴۵ سال) ۲۰ میلیون نفر است.

افزایش سالمندی

پیش‌بینی می‌شود سهم سالمندان بالای ۶۵ سال از ۷.۸ درصد کنونی به ۲۱ تا ۳۱ درصد تا سال ۱۴۵۰ افزایش یابد. دکتر رئیسی بر لزوم برنامه‌ریزی برای «سالمندی فعال و سالم» تأکید کرد.

تولید چندقلوها

در سال گذشته، بیش از ۴۷ هزار تولد چندقلو شامل ۱۸ هزار دوقلو، ۲۹ مورد چهارقلو، ۷۰۹ مورد سه‌قلو و یک مورد پنج‌قلو ثبت شده است. همچنین ۱۵ هزار بارداری با روش مصنوعی انجام شده است.

تراکم جمعیتی و شهرنشینی

دکتر رئیسی تراکم جمعیتی را یکی از چالش‌ها دانست: «۵۰ درصد جمعیت کشور در کلان‌شهرهای تهران، اصفهان، مشهد، شیراز و تبریز زندگی می‌کنند که تنها ۲۰ درصد از مساحت کشور را به خود اختصاص داده‌اند.» این تمرکزگرایی، بحران‌های جدی در مسکن، اشتغال و اقتصاد ایجاد کرده است. ۷۶ درصد جمعیت کشور در مناطق شهری ساکن هستند، در حالی که در دهه ۶۰ بیش از ۶۰ درصد در مناطق روستایی بودند. تهران و قم بیشترین و گلستان و سیستان و بلوچستان کمترین میزان شهرنشینی را دارند.

۱۲ میلیون جوان در سن ازدواج

معاون وزیر بهداشت اعلام کرد که ۱۲ میلیون جوان در سن ازدواج قرار دارند. وی تصریح کرد که علل کاهش جمعیت صرفاً اقتصادی نیست و مشکلات مدیریتی و فرهنگی نیز باید بررسی شوند. او افزود که حتی در خوش‌بینانه‌ترین سناریو، اگر نرخ باروری به بالای ۲.۵ برسد، جمعیت کشور تا سال ۱۴۳۰ به ۱۰۲ میلیون نفر افزایش می‌یابد، اما شیب نزولی جمعیت همچنان ادامه دارد.

پنجره جمعیتی و پایش سلامت سالمندان

دکتر رئیسی گفت که اگرچه جمعیت مولد کشور کمتر از ۷۰ درصد است، اما پنجره جمعیتی هنوز باز است و فرصت برای اقدامات اصلاحی وجود دارد. وی همچنین به لزوم تغییر معماری در ارائه خدمات به سالمندان اشاره کرد و از طرح راه‌اندازی «مراکز دوستدار سلامت» خبر داد که هدف آن شناسایی و پایش مستمر سالمندان برای رفع نیازهای درمانی و پیشگیرانه است. بیماری‌های قلبی و عروقی و دیابت نیز اصلی‌ترین عامل مرگ‌ومیر در کشور هستند.

اجرای مفاد سند ملی سالمندی از اولویت‌های اصلی وزارت بهداشت است.