نقد پویا عاقلی‌زاده بر «داستان‌های موازی» فرهادی: تجربه‌ای تازه در کن ۲۰۲۶

پویا عاقلی‌زاده، فیلمساز برجسته و منتقد سینما که به‌عنوان داور فدراسیون بین‌المللی منتقدان فیلم (فیپرشی) در جشنواره کن حضور دارد، در ویدیویی که اخیراً منتشر کرده، به تحلیل و بررسی جدیدترین ساخته اصغر فرهادی، فیلم «داستان‌های موازی» (Parallel Tales / Histoires Parallèles) پرداخته است. او این اثر را یک «تجربه تازه و آزمایش‌گرایانه» در کارنامه هنری فرهادی دانسته که با واکنش‌های متفاوت و بحث‌برانگیزی از سوی منتقدان و رسانه‌های سینمایی مواجه شده است.

«داستان‌های موازی»: آزمایشی جدید در سینمای جهان

عاقلی‌زاده با اشاره به انتظارات بالای مخاطبان از هر اثر جدید فرهادی، بیان کرد که «داستان‌های موازی» بیش از هر چیز، تلاشی از سوی این کارگردان برای محک زدن ایده‌ها و فرم‌های جدید در سینمای بین‌الملل است. او این فیلم را میدانی برای آزمایش دانست تا فرهادی بتواند نتایج این رویکرد متفاوت را ارزیابی کند.

چالش‌های ساختاری و کندی روایت

این منتقد سینما به یکی از نقاط ضعف ساختاری فیلم اشاره می‌کند: «فیلم در بخش روایت دچار مسئله است. حادثه محرک اصلی تقریباً حوالی دقیقه ۱۰۰ رخ می‌دهد و مخاطب تا آن زمان صرفاً در حال شناخت شخصیت‌هاست؛ چیزی شبیه تماشای یک اپیزود طولانی از یک سریال که نقطه عطف اصلی‌اش بسیار دیر شکل می‌گیرد.» این موضوع می‌تواند برای مخاطبانی که به ریتم تندتر آثار فرهادی عادت دارند، چالش‌برانگیز باشد.

لایه‌های زیرمتنی و تداعی حواشی

عاقلی‌زاده همچنین به اهمیت لایه‌های زیرمتنی فیلم اشاره کرد و گفت: «زیرمتن اثر گاهی از خود روایت و حتی فرامتن آن پررنگ‌تر می‌شود؛ به‌ویژه در ارتباط با موضوع دزدیده شدن یک اثر هنری که ناخودآگاه پرونده و حاشیه‌های اخیر خود فرهادی را به ذهن متبادر می‌کند.» این همپوشانی زیرمتن با واقعیت‌های پیرامون کارگردان، می‌تواند بر انتظارات معمول از سینمای فرهادی تأثیر بگذارد و آن‌ها را به‌طور کامل برآورده نکند.

نقاط قوت: بازی‌های درخشان

با وجود نقدهای مطرح شده، عاقلی‌زاده از برخی وجوه فیلم تمجید کرد و به‌ویژه به بازی‌های برجسته اشاره داشت: «فیلم لحظات بسیار مهمی دارد؛ از جمله سکانسی که به نظرم یکی از بهترین بازی‌های ونسان کسل را رقم زده است. همچنین ایزابل هوپر در این فیلم کاملاً درخشان ظاهر شده است.»

تأثیر فرهنگ ایرانی بر جهان فیلم

در بخش دیگری از تحلیل خود، عاقلی‌زاده به مسئله فرهنگ در «داستان‌های موازی» پرداخت و توضیح داد: «فرهنگی که در فیلم جریان دارد، بیش از آنکه کاملاً فرانسوی باشد، به‌نوعی از جهان ذهنی و فرهنگی خود فرهادی وام گرفته شده است؛ یعنی نوعی روحیه و رفتار ایرانی در کاراکترها دیده می‌شود. در برخی لحظات حس می‌کنیم این شخصیت‌ها در چنین جغرافیایی الزاماً نمی‌توانند این‌گونه رفتار کنند، اما فرهادی توانسته آن را به شکلی سینمایی و دراماتیزه‌شده در جهان فیلم جا بیندازد.» این تلفیق فرهنگی، یکی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد این اثر محسوب می‌شود.

فیلم «داستان‌های موازی» که یکی از آثار حاضر در بخش مسابقه اصلی جشنواره کن ۲۰۲۶ است، همچنان در کانون توجه منتقدان و علاقه‌مندان به سینما قرار دارد و بحث‌ها درباره آن ادامه خواهد داشت.