زنگ خطر جمعیت در ایران: کاهش نرخ باروری و ۱۷ هزار زوج نابارور در قزوین

همایش ملی «ایران جوان، بالندگی امروز، اقتدار فردا» با محوریت «جوانی جمعیت و چالش‌های ناباروری» در قزوین برگزار شد. در این نشست تخصصی، لیلا رحمانی، مدیر مرکز درمان ناباروری جهاددانشگاهی قزوین، به بررسی بحران کاهش جمعیت و پیامدهای آن برای آینده کشور پرداخت و آمارهای نگران‌کننده‌ای را ارائه کرد.

وضعیت نگران‌کننده جمعیت و باروری در ایران

رحمانی با ارائه آمارهای علمی، وضعیت کنونی جمعیت و باروری در ایران را تشریح کرد. او اظهار داشت که در حال حاضر، سالانه تنها حدود نیم درصد به جمعیت ایران افزوده می‌شود و برای نخستین‌بار، آمار ولادت‌ها به کمتر از ۹۰۰ هزار نفر در سال رسیده است. این در حالی است که در سال ۱۴۰۴، تعداد ۸۹۲ هزار نوزاد در کشور متولد شده‌اند.

• کاهش شدید نرخ باروری: در دهه ۶۰، هر زن به‌طور میانگین ۶.۵ فرزند به دنیا می‌آورد، اما این شاخص اکنون به حدود ۱.۴ فرزند کاهش یافته است.
• افزایش سن ازدواج: میانگین سن ازدواج که در گذشته ۱۸ تا ۱۹ سال بود، اکنون به ۲۸ تا ۳۲ سال رسیده که یکی از مهم‌ترین عوامل کاهش باروری است.

آمار ناباروری در استان قزوین

مدیر مرکز درمان ناباروری جهاددانشگاهی قزوین به وضعیت ناباروری در استان قزوین نیز اشاره کرد و گفت: «بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، بیش از ۱۷ هزار زوج نابارور در استان قزوین وجود دارند.»

عواملی مانند افزایش سن ازدواج، تأخیر در فرزندآوری، کاهش نرخ باروری و آلودگی‌های محیطی و صنعتی در بروز این وضعیت مؤثر بوده‌اند. مسئله جمعیت تنها یک موضوع آماری نیست، بلکه با سلامت زنان، کیفیت بارداری‌ها و آینده نسل‌های آینده ارتباط مستقیم دارد.

چالش‌های مؤثر بر کاهش فرزندآوری

رحمانی به عوامل متعددی که در کاهش فرزندآوری نقش دارند، اشاره کرد:

• افزایش سن ازدواج و بارداری
• ناباروری ناشی از سبک زندگی ناسالم
• استرس و آلودگی‌های محیطی
• ترس از بارداری‌های پرخطر و تجربه زایمان‌های دشوار
• نبود حمایت روانی و پزشکی پس از زایمان
• افسردگی پس از زایمان

انواع ناباروری

وی ناباروری را به دو نوع تقسیم کرد:

• ناباروری اولیه: ناتوانی در بارداری پس از ۱۲ ماه رابطه منظم بدون پیشگیری.
• ناباروری ثانویه: ناتوانی در بارداری مجدد با وجود سابقه بارداری قبلی.

بر اساس مطالعات جهانی، میزان شیوع ناباروری بین ۱۰ تا ۱۵ درصد است و زنان بالای ۳۵ سال باید پس از ۶ ماه برای ارزیابی تخصصی اقدام کنند.

راهکارهای افزایش شانس باروری

رحمانی سن زنان را مهم‌ترین عامل مؤثر بر باروری دانست و تأکید کرد که بهترین سن بارداری زیر ۳۵ سال است. او همچنین به عوامل دیگری که می‌توانند شانس باروری را افزایش دهند، اشاره کرد:

• تغذیه مناسب
• کنترل وزن
• کاهش استرس
• ترک سیگار
• درمان بیماری‌های زمینه‌ای مانند اندومتریوز و سندرم تخمدان پلی‌کیستیک

تأثیر عوامل محیطی و آلاینده‌ها

رحمانی با هشدار نسبت به آثار آلاینده‌های صنعتی، بر تأثیر عوامل محیطی بر سلامت باروری تأکید کرد: «از غذایی که مصرف می‌کنیم تا هوایی که تنفس می‌کنیم، همگی بر سلامت باروری و نسل آینده تأثیرگذارند و حتی افزایش یک درجه‌ای دما می‌تواند موجب کاهش ذخیره تخمدان شود.»

او افزود که زندگی در مجاورت جاده‌ها، مواجهه با آلاینده‌های ناشی از رنگ‌ها، چسب‌های صنعتی، صنایع پلاستیک و محصولات گلخانه‌ای پوشیده با پلاستیک می‌تواند کیفیت تخمک و اسپرم را کاهش داده و سلامت باروری را تهدید کند.