جنگ ایران: سایه سنگین بر صنعت فناوری و هوش مصنوعی جهانی

درگیری‌های فزاینده در خاورمیانه، به‌ویژه جنگ ایران، سایه‌ای سنگین بر شرکت‌های فناوری و توسعه هوش مصنوعی افکنده است. صنعت نیمه‌رسانا، ستون فقرات تکنولوژی مدرن، با چالش‌های جدی در زنجیره‌های تأمین و افزایش بی‌سابقه هزینه‌های عملیاتی دست و پنجه نرم می‌کند. اگرچه هیجان ناشی از رالی صعودی سهام هوش مصنوعی فعلاً قیمت‌ها را بالا نگه داشته است، اما تحلیلگران هشدار می‌دهند که تداوم این نبرد می‌تواند زیرساخت‌های حیاتی تولید تراشه را با بحرانی عمیق مواجه سازد. شرکت‌های بزرگ جهانی نظیر TSMC، فاکسکان و Infineon نیز از پیامدهای منفی این جنگ بر عملکرد مالی خود خبر داده‌اند.

با وجود تلاش شرکت‌های سازنده سخت‌افزار برای پیشبرد پروژه‌های پیشرفته، نگرانی‌ها در مورد اختلال در سودآوری و لجستیک بیش از پیش جدی شده است. گسترش دامنه درگیری‌ها به صعود بی‌سابقه قیمت نفت و انسداد مسیرهای مهم ترانزیتی برای صنعت تکنولوژی منجر شده است.

بن‌بست میان ایالات متحده آمریکا و ایران، موجب نگرانی از کمبود شدید مواد اولیه مهمی همچون هلیوم شده که برای فرایند تولید تراشه حیاتی است. شرکت TSMC، تولیدکننده اصلی محصولات انویدیا، پیش‌بینی می‌کند که افزایش قیمت گازها و مواد شیمیایی خاص، تأثیر منفی بر سود خالص این شرکت خواهد داشت. همچنین، شرکت‌های فاکسکان و Infineon به افزایش هزینه‌های انرژی، فلزات گرانبها و حمل‌ونقل به عنوان موانع اصلی در سال جاری اشاره کرده‌اند.

پیامدهای جنگ بر زنجیره تأمین جهانی تراشه‌ها

«فرانسیسکو جرونیمو»، تحلیلگر مؤسسه IDC، بر این باور است که وضعیت ممکن است از این هم وخیم‌تر شود؛ چرا که قیمت انرژی و حمل‌ونقل در بالاترین سطح تاریخی خود قرار دارد و احتمالاً تا چندین فصل آینده کاهش نخواهد یافت. حتی در صورت پایان تنش‌ها، خسارت‌های واردشده به بخش تأمین به سرعت جبران نخواهد شد.

بحران هلیوم و مواد اولیه

در این میان، وضعیت هلیوم بسیار نگران‌کننده است. قطر، که تأمین‌کننده ۳۰ درصد بازار جهانی در سال ۲۰۲۵ بوده است، به دلیل جنگ با کاهش ظرفیت صادرات از بزرگ‌ترین میدان گازی جهان روبه‌رو شده است. علاوه بر هلیوم، دسترسی به موادی مانند برم (Bromine) و آلومینیوم نیز دچار مشکل شده و خریداران اروپایی اکنون مجبور به استفاده از ذخایر استراتژیک و پرداخت هزینه‌های گزاف برای حمل‌ونقل هوایی هستند.

تدابیر شرکت‌ها و خسارات مالی

در پاسخ به این بحران‌ها، «وندل هوانگ»، مدیر مالی TSMC، اعلام کرد که این شرکت در حال ایجاد ضربه‌گیرهای موجودی کالا و متنوع‌سازی تأمین‌کنندگان جهانی خود است تا وابستگی به مناطق پرخطر را کاهش دهد. از سوی دیگر، VAT Group، یکی از تأمین‌کنندگان قطعات تراشه، از تغییر مسیر محموله‌های خود خبر داد که منجر به ضرر مالی حدود ۲۵.۵ تا ۳۲ میلیون دلاری در سه‌ماهه اول سال ۲۰۲۶ شده است.

چالش‌های بلندمدت و چشم‌انداز بازار هوش مصنوعی

«سباستین ناجی»، تحلیلگر William Blair، تأکید دارد که هزینه‌های انرژی حادترین چالش فعلی کارخانه‌های تولید تراشه است؛ اما استمرار جنگ می‌تواند حاشیه سود فروشندگان و اقتصاد کلان مراکز داده هوش مصنوعی را تهدید کند.

وضعیت سیاسی نیز بهبودی نشان نمی‌دهد و «دونالد ترامپ» بر شدت تهدیدهای خود علیه تهران افزوده است. شرکت ژاپنی Advantest هشدار داده که تشدید تنش‌ها می‌تواند منجر به کند شدن چرخ اقتصاد جهانی شود. با این حال، فعلاً شور و شوق سرمایه‌گذاران برای هوش مصنوعی مانع از سقوط بازار شده است. «مایکل فیلد»، از مورنینگ‌استار، اشاره می‌کند که اعتماد به نفس بازار فعلاً بر اختلالات غلبه کرده و شاخص «نیمه‌رسانا PHLX نزدک» طی سه ماه ۴۱ درصد رشد داشته است. با این حال، در بلندمدت شرکت‌هایی که ظرفیت تولید و منابع تأمین متنوع ندارند، تا اواخر سال ۲۰۲۶ تحت فشار قرار خواهند گرفت.