چهارمحال و بختیاری: بحران جمعیت و راهکارهای «حرکت فراگیر و جهادی»

اولویت‌بخشی به حمایت از خانواده و تدوین نقشه راه جمعیتی

استاندار چهارمحال و بختیاری، جعفر مردانی، سرمایه‌گذاری در بخش جمعیت را ضامن امنیت و اقتدار آینده کشور دانست. وی اظهار داشت که حمایت از خانواده و جوانی جمعیت باید از یک شعار به یک اولویت واقعی و ملموس در نظام اجرایی کشور تبدیل شود. به گفته مردانی، موضوع جمعیت تنها یک مسئله آماری نیست، بلکه یک موضوع راهبردی مرتبط با امنیت و اقتدار ملی است.

استاندار بر همکاری گسترده ائمه جماعت، نخبگان، دانشگاهیان و رسانه‌ها برای نهادینه کردن فرهنگ حمایت از خانواده تاکید کرد و از تهیه «طرح آمایش جمعیت» و «نقشه راه جمعیتی استان» به تفکیک شهرستان‌ها خبر داد. وی همچنین تصریح کرد که هر تصمیم اقتصادی، فرهنگی و عمرانی در استان باید دارای «پیوست خانواده و جمعیت» باشد.

مردانی هشدار داد که کاهش نرخ باروری، افزایش سن ازدواج، کاهش تمایل به فرزندآوری و برخی تغییرات فرهنگی، زنگ خطر جدی برای آینده کشور و استان است. او تاکید کرد که اگر امروز تصمیمات علمی و کارشناسی اتخاذ نشود، در سال‌های آینده با چالش‌های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حتی امنیتی مواجه خواهیم شد.

قانون حمایت از خانواده و فرزندآوری تنها وظیفه یک نهاد نیست بلکه نیازمند هم‌افزایی، عزم جدی دولت، بخش خصوصی، نهادهای مردمی و رسانه‌ها است تا فضایی امیدبخش برای خانواده‌ها ایجاد شود.

یکی از مشوق‌های دولتی برای فرزندآوری، واریز ماهانه ۲۰ میلیون ریال به حساب مادران تا سن دو سالگی فرزند است.

آمارهای نگران‌کننده از نرخ باروری و ازدواج

ابراهیم خدابخشی، معاون امور اسناد هویتی اداره کل ثبت احوال چهارمحال و بختیاری، با ارائه آمارهای مقایسه‌ای سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴، از روند کاهشی نرخ باروری و ازدواج در استان خبر داد. بر اساس این آمارها:

• ولادت‌های ثبت شده در استان نسبت به سال ۱۴۰۳ حدود ۷.۵ درصد کاهش یافته است.
• نرخ خام ولادت‌ها، چهارمحال و بختیاری را در رتبه دوازدهم کشور قرار داده است.
• نرخ باروری استان از ۱.۶۵ در سال ۱۴۰۰ به ۱.۴۶ در سال ۱۴۰۴ رسیده است.
• بیشترین نرخ باروری در شهرستان‌های لردگان و کوهرنگ و کمترین آن در شهرستان‌های کیار، سامان و شهرکرد ثبت شده است.
• آمار ازدواج از ۷.۳۱ در یک‌هزار نفر در سال ۱۴۰۰ به ۴.۷۹ در هر یک‌هزار نفر در سال گذشته کاهش یافته است.

افزایش سن ازدواج و فرزندآوری، تمایل کمتر زوجین به فرزندآوری در سال‌های اول زندگی و ترویج تک‌فرزندی از جمله مشکلات پیش روی قانون جوانی جمعیت هستند.

مشوق‌ها و طرح‌های حمایتی

واگذاری زمین برای جوانی جمعیت

مجتبی اسماعیلی، معاون املاک و حقوقی اداره کل راه و شهرسازی چهارمحال و بختیاری، اعلام کرد که از ابتدای اجرای طرح جوانی جمعیت، ۴ هزار و ۲۱۳ قطعه زمین در شهرهای استان به متقاضیان تخصیص و واگذار شده است. تاکنون ۲۰ هزار و ۳۱ نفر برای دریافت زمین ثبت‌نام کرده‌اند و حدود ۱۶ هزار نفر در انتظار تخصیص هستند. بیشترین تعداد زمین‌های تخصیص داده شده مربوط به شهرستان‌های شهرکرد و بروجن است، اما شهرستان‌های اردل، خانمیرزا و فلارد با مشکل زمین مواجه هستند.

نگرانی دانشگاه علوم پزشکی

علی‌ضامن صالحی‌فرد، رئیس دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، با اشاره به سیاست‌های کلی جمعیت و سلامت، اعلام کرد که تعداد موالید در استان از ۲۱ هزار و ۸۴۶ مورد در سال ۱۳۹۴ به ۱۱ هزار و ۹۶۰ مورد در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است. همچنین، نرخ باروری کلی استان از ۲.۱۹ در سال ۱۳۹۴ به ۱.۷۷ در سال ۱۴۰۴ رسیده است.

مشاوره اجباری پیش از ازدواج

سید محمد موسوی، معاون پیشگیری از وقوع جرم دادگستری چهارمحال و بختیاری، از تصویب اجرای طرح مشاوره اجباری و رایگان برای زوجین پیش از ازدواج در استان خبر داد. این طرح برای نخستین بار در کشور به صورت پایلوت در شهرستان بروجن تصویب شده و هدف آن کاهش اختلافات، کاهش نرخ طلاق، افزایش مهارت‌های زندگی و ترویج ازدواج‌های پایدار و موفق است. وی همچنین اشاره کرد که چهارمحال و بختیاری با ۴۶ درصد صلح و سازش در دعاوی خانواده، جزو سه استان برتر کشور در این زمینه است.

موسوی پیشنهاد داد که با توجه به محدودیت زمین، به جای واگذاری زمین از مشوق‌های جایگزین مانند واگذاری خودروهای وارداتی برای خانواده‌های دارای سه فرزند یا بیشتر استفاده شود.

چهارمحال و بختیاری در یک نگاه

استان چهارمحال و بختیاری دارای ۱۲ شهرستان و جمعیتی بالغ بر یک میلیون نفر است.