تأخیر دو ساله در طرح توسعه پایانه مرزی نوردوز: هشدارها و تبعات اقتصادی

پایانه مرزی نوردوز، تنها گذرگاه زمینی ایران به ارمنستان و دروازه‌ای حیاتی به سوی تجارت اوراسیا، با چالش‌های جدی در زمینه توسعه و زیرساخت مواجه است. با گذشت دو سال از تصویب طرح جامع توسعه این پایانه در سال ۱۴۰۳، هنوز اقدام عملی مؤثری برای اجرای آن صورت نگرفته است. این تأخیر، نگرانی‌های فزاینده‌ای را در میان مسئولان و فعالان اقتصادی آذربایجان شرقی برانگیخته و تبعات اقتصادی و لجستیکی قابل توجهی را به همراه دارد.

ضرورت تسریع در عملیات اجرایی

مدیرکل دفتر هماهنگی امور اقتصادی استانداری آذربایجان شرقی بر ضرورت عملیاتی شدن سایت‌های لجستیکی جلفا و نوردوز با زمان‌بندی مشخص تأکید کرد. وی همچنین افزود که تأمین تجهیزات حیاتی نظیر دستگاه ایکس‌ری کامیونی، جانمایی مجدد محل مرزبانی، و تعیین تکلیف مرکز لجستیکی منطقه آزاد ارس باید بدون وقفه اجرایی شوند.

کمبود سرمایه‌گذاری و زیرساخت

ناظر کل گمرکات آذربایجان شرقی اشاره کرد که اداره کل راهداری، منطقه آزاد ارس و اداره کل گمرک مسئول تأمین و تجهیز زیرساخت‌های نوردوز هستند. با این حال، طی سه تا چهار سال گذشته، به‌جز برخی اقدامات از سوی راهداری، تجهیزات و امکانات قابل توجهی از سوی گمرک و منطقه آزاد فراهم نشده است. وی بر لزوم مشارکت بخش خصوصی در توسعه زیرساخت‌ها و تعیین تکلیف ۱۴ هکتار زمین مربوط به انبارهای عمومی نوردوز تأکید کرد.

علی‌اصغر عباس‌زاده، ناظر کل گمرکات آذربایجان شرقی: «این اراضی باید در چارچوب اجرای طرح توسعه گمرک ساماندهی شود.»

وی همچنین یادآور شد که پیش از سال ۱۳۹۷، ۱۳ منطقه لجستیکی در کشور شناسایی شده بود که چند مورد نیز در تبریز پیش‌بینی شده بود، اما تاکنون به مرحله اجرا نرسیده‌اند.

هشدارها و تبعات تأخیر

مدیر پایانه مرزی نوردوز نسبت به تبعات تأخیر در اجرای طرح توسعه هشدار داد. وی تصریح کرد که در صورت انتقال این طرح به سیه‌رود، بازگرداندن و فعال‌سازی مجدد نوردوز بسیار دشوار خواهد بود. مدیرکل گمرک نوردوز نیز به تشریح نواقص عمرانی و زیرساختی این پایانه پرداخت و رفع آن‌ها را برای افزایش کارایی و تسهیل تجارت ضروری دانست.

• نواقص زیرساختی: مشکلات متعدد در بخش‌های زیرساختی و روساختی.
• الزامات امنیتی: نیاز به تأمین الزامات امنیتی و حفاظتی.
• تقویت نیروها: ضرورت تقویت نیروهای اداری و تجهیز امکانات فنی.
• توسعه فرآیندها: توسعه فرآیندهای گمرکی مرتبط با ترانشیپمنت.

چالش‌های ترانزیت و هزینه‌ها

مشاور مدیرعامل و مدیر لجستیک منطقه آزاد ارس با اشاره به اینکه گمرک نوردوز در ابتدا برای تردد روزانه ۷۰ کامیون طراحی شده بود، تأکید کرد که امروزه این پایانه نیازمند توسعه پهنه جغرافیایی و افزایش ظرفیت است. وی همچنین به افزایش تعرفه ورود ناوگان ایرانی به ارمنستان از ۴۷۰ دلار به ۵۰۰ دلار اشاره کرد که باعث می‌شود کامیون‌های ایرانی ناچار به تخلیه و بارگیری مجدد کالا در مرز شوند. این موضوع علاوه بر تحمیل هزینه، کیفیت بسته‌بندی کالا را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.

وی افزود که ۱۴ هکتار زمین برای ترانزیت و انبار در این منطقه پیش‌بینی شده است، اما با وجود در اختیار داشتن ۱۲ هکتار از این اراضی توسط گمرک، طی دو سال گذشته بهره‌برداری مؤثری از آن‌ها صورت نگرفته است.

اهمیت استراتژیک نوردوز

پایانه مرزی نوردوز در ۱۶۰ کیلومتری شمال غرب تبریز و در حاشیه رود ارس، به عنوان تنها مرز زمینی ایران با ارمنستان، از جایگاه ویژه‌ای در توسعه تجارت با حوزه اوراسیا برخوردار است. تسریع در اجرای طرح‌های توسعه‌ای آن می‌تواند نقش مهمی در افزایش سهم استان آذربایجان شرقی از تجارت منطقه‌ای ایفا کند و از انتقال فعالیت‌های تجاری به مناطق دیگر جلوگیری نماید.