خبر کامل
چالش‌های صنعت نشر ایران: از بحران کاغذ تا قیمت‌گذاری و چاپ غیرقانونی
ابراهیم کریمی زنجانی، رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران، در گفت‌وگویی تفصیلی به بررسی چالش‌های کنونی صنعت نشر ایران پرداخت. از افزایش سرسام‌آور قیمت کاغذ و تأثیر آن بر تولید و عرضه کتاب گرفته تا مشکلات مربوط به قیمت‌گذاری، چاپ غیرقانونی و تعامل با نهادهای دولتی، کریمی زنجانی ابعاد مختلف این صنعت فرهنگی را روشن ساخت. او همچنین به نقش نمایشگاه‌های کتاب و لزوم حمایت از کتابخانه‌های عمومی اشاره کرد و دیدگاه خود را درباره آینده نشر و اهمیت اتحاد صنفی بیان داشت.
بحران کاغذ و تأثیر آن بر صنعت نشر
ابراهیم کریمی زنجانی، مدیر انتشارات دوستان، با اشاره به اینکه مسئله کاغذ در وهله اول به اتحادیه کاغذفروشان مربوط می‌شود، توضیح داد که ناشران خریداران کاغذ هستند. وی تأکید کرد که کاغذ جزو کالاهای اساسی است، اما در ماه‌های اخیر با قطع واردات، قیمت‌ها روزبه‌روز افزایش یافته و ناشران را با مشکلات عدیده‌ای مواجه ساخته است.
- افزایش سرمایه مورد نیاز: با افزایش قیمت کاغذ، ناشران برای تولید کتاب به سرمایه بیشتری نیاز دارند.
- افزایش قیمت کتاب: این وضعیت به طور طبیعی منجر به افزایش چشمگیر قیمت کتاب‌ها می‌شود که خریداران را تحت فشار قرار می‌دهد.
کریمی ابراز امیدواری کرد که معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بتواند در این زمینه اقداماتی انجام دهد. او همچنین به عدم عرضه کامل کاغذ وارداتی با ارز ارزان‌تر در بازار اشاره کرد و قطع واردات را مهم‌ترین مشکل کنونی دانست.
قیمت‌گذاری کتاب و تورم فزاینده
رئیس اتحادیه ناشران درباره قیمت‌گذاری کتاب و چالش درج قیمت بر روی جلد اظهار داشت: در شرایط ایده‌آل و بدون تورم، درج قیمت بر روی کتاب برای فروشنده و خریدار راحت‌تر بود. اما با تورم فزاینده، کتاب نیز مانند سایر کالاها باید اقتصاد خود را مدیریت کند تا نشر بتواند به فعالیت ادامه دهد.
«همواره کتاب را به قیمت دیروز فروخته‌ایم و برای تولید کتاب، مصالح اولیه مانند کاغذ و زینک را به قیمت گران‌تر امروز تهیه کرده‌ایم. راه‌کاری که الان به اجبار انتخاب شده، این است که قیمت بر روی کتاب چاپ نشود تا متناسب با تورم قیمتش تغییر کند.»
به نظر کریمی، تغییر قیمت به صورت فصلی یا شش‌ماهه اجتناب‌ناپذیر است، هرچند که قانوناً قیمت همه کالاها باید مشخص و درج شود.
چالش‌های مبارزه با چاپ غیرقانونی
کریمی زنجانی به تلاش‌های گذشته اتحادیه در قالب «کارگروه صیانت» برای مبارزه با چاپ غیرقانونی اشاره کرد که منجر به امحای بسیاری از کتاب‌های با تیراژ بالا شد. اما با ظهور چاپ دیجیتال، تولید کتاب در نسخه‌های کمتر، مقابله با این پدیده را به مراتب دشوارتر کرده است.
- دشواری ردیابی: چاپ دیجیتال امکان تولید کتاب در تیراژ پایین را فراهم کرده که شناسایی و مقابله با آن را سخت می‌کند.
- نیاز به همکاری نهادها: اتحادیه همچنان پیگیر این موضوع است، اما هماهنگی و همکاری نهادهایی مانند وزارت فرهنگ، نیروی انتظامی، شهرداری و قوه قضاییه ضروری است.
او این عمل را «خلاف قانون، عرف و شرع و در یک کلام دزدی» خواند و خواستار همکاری نهادها برای مقابله با آن شد.
نمایشگاه مجازی کتاب و صرفه اقتصادی
درباره نمایشگاه مجازی کتاب تهران، کریمی به انتقادات مطرح شده درباره افزایش هزینه‌های بسته‌بندی و پست برای فروش کتاب‌های کم‌قیمت اشاره کرد و گفت: «برای ناشر، فروش کتاب‌های کمتر از ۵۰۰ هزار تومان با توجه به هزینه‌های ارسال، صرفه اقتصادی ندارد و صرفاً تعهد فرهنگی است یا اینکه نیاز شدید مالی دارد.» او این وضعیت را تحمل ناشران دانست.
وی نمایشگاه کتاب را از بعد فرهنگی مفید دانست، اما تأکید کرد که باید مشکلات اقتصادی آن برطرف شود. کریمی ابراز امیدواری کرد که نمایشگاه کتاب واقعاً به محلی برای نمایش، معرفی و عرضه کتاب تبدیل شود و فروش کتاب به عهده کتابفروش و ناشر تولیدکننده باشد.
وضعیت اقتصادی کتاب و نیاز به حمایت
کریمی زنجانی در پاسخ به این پرسش که آیا مردم کمتر کتاب می‌خرند، توضیح داد که استقبال از کتاب در دو ماه اخیر بیشتر شده است. او افزود: «کتاب نسبت به کالاهای دیگر گران نیست، ولی نسبت به قدرت خرید اهالی فرهنگ و طبقه کتاب‌خوان گران است.» وی تأکید کرد که بخش فرهنگ همواره نیازمند حمایت است و هر هزینه‌ای در این بخش، سرمایه‌گذاری محسوب می‌شود.
او همچنین به کمبود بودجه نهاد کتابخانه‌های عمومی اشاره کرد که منجر به عدم دریافت کتاب‌های جدید می‌شود. کریمی خواستار توجه معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به این مسئله برای غنی‌سازی کتابخانه‌ها و دسترسی آسان‌تر مردم به کتاب شد.
پیشنهاد برای تولید کتاب ارزان و اتحاد صنفی
رئیس اتحادیه ناشران به تجربه موفق مؤسسه فرانکلین در دهه ۱۳۴۰ برای تولید کتاب‌های جیبی با قیمت ارزان (معادل بلیت سینما) اشاره کرد و ابراز تأسف کرد که این پدیده امروز در صنعت نشر ایران وجود ندارد. او تأکید کرد که حمایت وزارت فرهنگ از تولید کتاب ارزان باید عام باشد و نه به یک ناشر خاص محدود شود و شامل کتابفروش، ناشر و پخش‌گر شود.
کریمی در خصوص انتقاد از انفعال صنف، گفت که اتحادیه همواره در تعامل با وزارت فرهنگ بوده و هر آنچه در توان داشته انجام داده است. او بر لزوم تنظیم توقعات در حد امکانات تأکید کرد. وی همچنین با جدایی اتحادیه ناشران از کتابفروشان مخالفت کرد و آن را «حرکت خوبی نبود» دانست که منجر به تضعیف صنف می‌شود. او معتقد است که ناشر، کتابفروش و پخش‌گر یک خانواده هستند و باید در کنار هم قوی‌تر بمانند.
تعامل با وزارت فرهنگ و مجوزهای نشر
کریمی باور دارد که اتحادیه همواره تلاش کرده تا تعامل خوبی با وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی داشته باشد و فاصله گرفتن از نهادهای حاکمیتی دلیلی ندارد. او به مشکل صدور ۳۰ هزار پروانه نشر توسط وزارت ارشاد اشاره کرد، در حالی که بسیاری از این ناشران عضو اتحادیه نیستند و تعداد اعضای اتحادیه کمتر از ۱۵۰۰ نفر است. وی خواستار این شد که وزارت ارشاد فقط صلاحیت فرهنگی را تأیید کند و افراد ملزم به عضویت در اتحادیه باشند.
او ابراز امیدواری کرد که هر کسی که می‌خواهد ناشر شود، ابتدا کتابفروش شود تا با نیازهای مخاطبان آشنا شود. کریمی همچنین به تفاهم‌نامه شورای شهر تهران و اتحادیه ناشران برای فعالیت ناشران در مراکز غیرتجاری اشاره کرد و خواستار تبدیل آن به قانون شد.
معافیت مالیاتی و اهمیت حمایت
کریمی زنجانی توضیح داد که ناشران طبق قانون از مالیات معاف هستند، اما کتابفروشان و پخش‌کنندگان این معافیت را ندارند. او ابراز امیدواری کرد که در دوره فعلی، کتابفروشان نیز از این معافیت برخوردار شوند و تأکید کرد که در شرایط سخت اقتصادی، پرداخت مالیات برای این صنف بسیار دشوار است.
او در پایان به سابقه ۵۰ ساله خانوادگی خود در این حرفه اشاره کرد و علاقه شخصی خود به کتاب را دلیل انتخاب این مسیر دانست.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
