خبر کامل
پایان جهان: نظریه‌ها و پیش‌بینی‌های علمی درباره سرنوشت کیهان
جهان ما، این گستره بی‌کران از فضا، ماده، انرژی و زمان، از اسرارآمیزترین پدیده‌هایی است که ذهن بشر را به خود مشغول کرده است. از آغاز پرشور آن با «مهبانگ» تا پایان‌های احتمالی و متنوعی که دانشمندان برایش متصورند، سرنوشت کیهان همواره موضوع بحث و پژوهش بوده است. اما این پایان چگونه و چه زمانی فرا می‌رسد؟ آیا سرد و تاریک خواهد بود، یا خشن و ویرانگر، یا شاید آغازی دیگر را در دل خود پنهان دارد؟
آغاز همه چیز: نظریه مهبانگ
برای درک چگونگی پایان جهان، ابتدا باید به چگونگی آغاز آن بپردازیم. نظریه مهبانگ یا بیگ‌بنگ، که توسط اخترشناسان مطرح شده، بیان می‌کند که حدود ۱۳.۸ میلیارد سال پیش، جهان در وضعیتی به‌شدت داغ و فشرده قرار داشته و از آن زمان تاکنون در حال گسترش مداوم بوده است. این گسترش منجر به شکل‌گیری کهکشان‌ها، ستارگان و سیارات شده و همچنان ادامه دارد.
پروفسور الکساندر زابوت، فیزیک‌دان دانشگاه فدرال سانتاکاترینا در برزیل، وضعیت دانش ما را چنین توصیف می‌کند: «کار ما مانند مشاهده رفتار و جریان کل یک رودخانه است بدون آنکه به طور کامل همه مولکول‌های آب که در آن جریان دارد را بتوانیم ارزیابی کنیم.» این جمله نشان‌دهنده پیچیدگی و ناشناخته‌های فراوان در مورد کیهان است.
پایان‌های احتمالی: از انجماد تا گسست
انجماد بزرگ یا مرگ گرمایی جهان
یکی از برجسته‌ترین نظریه‌ها درباره پایان جهان، «انجماد بزرگ» یا «مرگ گرمایی جهان» است. رصدخانه سلطنتی گرینیچ در بریتانیا توضیح می‌دهد که اگر جهان به گسترش خود ادامه دهد، انرژی آن تا حدی پراکنده می‌شود که کهکشان‌ها از هم دورتر شده و در نهایت، ستاره‌ای جدید متولد نخواهد شد و ستارگان موجود نیز از بین می‌روند.
در این سناریو، اتم‌های جهان به تعادل گرمایی می‌رسند، به این معنی که دما در همه‌جا یکسان شده و عملاً هرگونه حرکت و تغییر متوقف می‌شود. پروفسور رائول آبرامو از موسسه فیزیک دانشگاه سائو‌پائولو می‌گوید: «همه چیز نشان‌دهنده آن است که کیهان به طور فزاینده‌ای خالی‌تر، سردتر و دورتر می‌شود. کهکشان‌ها مدام از یکدیگر بیشتر و بیشتر فاصله می‌گیرند و ستاره‌ها پیر می‌شوند و نابود می‌شوند. این وضعیت نهایی است که جهان تبدیل به گورستان خواهد شد.»
مه‌گسست: فروپاشی ساختارها
نظریه دیگری که پیامدهای شدیدتری دارد، «مه‌گسست» یا «گسست بزرگ» است. این نظریه بر این اساس شکل گرفته که جهان تحت تأثیر «انرژی تاریک» با شتاب در حال گسترش است. اگر این روند ادامه یابد، انبساط جهان می‌تواند آن‌قدر سریع شود که نیروی گرانش دیگر نتواند هیچ ساختاری را کنار هم نگه دارد.
گرانش نیرویی است که سیارات را در مدار نگه می‌دارد و سامانه‌هایی مانند ستارگان و کهکشان‌ها را به هم پیوند می‌دهد. اما انرژی تاریک، پدیده‌ای مرموز که حدود ۶۸.۳ تا ۷۰ درصد کل جهان را تشکیل می‌دهد، اثری کاملاً معکوس دارد. پروفسور زابوت توضیح می‌دهد: «هنوز نمی‌دانیم از چه چیزی تشکیل شده، اما می‌دانیم باعث نوعی دافعه می‌شود، تقریباً شبیه پادگرانش.»
این انرژی تاریک، که در اواخر دهه ۱۹۹۰ کشف شد، باعث می‌شود جهان با شتاب فزاینده‌ای گسترش یابد. ناسا می‌گوید ناپایداری انرژی تاریک ممکن است به «گسست بزرگ» بینجامد؛ سناریویی که در آن همه ساختارهای کیهانی، از ستاره‌ها گرفته تا اتم‌ها، از هم فرو می‌پاشند.
مه‌رمب یا جهش بزرگ: آغازی دیگر؟
در میان احتمالات سهمناک، نظریه «مه‌رمب» نیز مطرح است. اگر انرژی تاریک ضعیف شود و نیروی آن برعکس عمل کند، جاذبه می‌تواند جهان را دوباره به سوی یک نقطه جذب کند. ناسا می‌گوید این امر منجر به فروپاشی و انفجار جهان می‌شود.
نظریه دیگری به نام «جهش بزرگ» یا «مهبانگ جهشی» می‌گوید که جهان ممکن است دوباره در یک نقطه فشرده شده و یک مهبانگ دیگر اتفاق بیفتد و جهان نوینی پدید آید. این نظریه بیان می‌کند که جهان و جهان‌های آینده به صورت چرخه‌های پایان‌ناپذیری از درهم‌فشردگی و انقباض و انبساط و گسترش ادامه پیدا خواهند کرد. پروفسور آبرامو اما می‌گوید: «این مدل شگفت‌آوری است که در مورد آن هیچ اطلاعات و شواهدی در دست نداریم.»
زمان‌بندی پایان
آیا می‌توان حدس زد که چه زمانی جهان به پایان می‌رسد؟ پروفسور آبرامو می‌گوید: «هیچ نشانه و شواهدی در دست نداریم که آیا گسست عظیم یا فروپاشی عظیم در آینده اتفاق خواهد افتاد.»
برخی برآورد می‌کنند که این پایان حدود چند تریلیون سال آینده خواهد بود، در حالی که برخی دیگر بازه‌های زمانی بسیار طولانی‌تری را در نظر دارند. اگر جهان حداقل ۱۳.۸ میلیارد سال عمر داشته باشد، هنوز ۹۸۶.۲ میلیارد سال دیگر مانده است که به یک تریلیون سال برسد.
پژوهش تازه‌ای در دانشگاه رادبود هلند نشان می‌دهد که جهان سریع‌تر از قبل رو به تباهی است و آخرین بقایای ستاره‌ای حدود ۱۰ به توان ۷۸ سال دیگر نابود خواهد شد. با این حال، گونه‌های موجودات زمین شاید اصلاً وجود نداشته باشند که شاهد چنین سرانجامی باشند، زیرا کره زمین ممکن است مدت‌ها پیش از آن، یعنی حدود شش میلیارد سال دیگر، زمانی که خورشید به یک ستاره غول‌پیکر سرخ‌فام تبدیل می‌شود، از نقشه کیهان محو شده باشد.
پروفسور آبرامو در پایان می‌گوید: «حقیقت این است که هنوز درباره کیهان‌شناسی اطلاعات اندکی داریم.» ابزارهای محدود کنونی، سنجش دقیق کیهانی را دشوار می‌کند و همین موضوع امکان بررسی و طرح نظریه‌های فرضی و گمانه‌زنی‌ها را فراهم می‌کند، از جمله فرضیه‌هایی مانند چندجهانی یا جهان‌های موازی.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۰۵:۵۵ - ۱۴۰۵/۰۲/۳۰