سقوط قدرت خرید کتاب؛ کاهش ۲۰ درصدی ارزش تراکنش‌ها در فروردین ۱۴۰۵

تغییر رفتار مصرف‌کنندگان و چالش‌های بازار کتاب

داده‌های شبکه شاپرک در فروردین ۱۴۰۵ از تغییرات چشمگیر در الگوی مصرف‌کنندگان ایرانی حکایت دارد. نااطمینانی‌های ناشی از شرایط اقتصادی و جنگ، موجب کاهش بیش از ۲۰ درصدی ارزش حقیقی هر تراکنش شده است. این روند نشان می‌دهد که مردم به سمت خریدهای کوچک‌تر، ارزان‌تر و تمرکز بر کالاهای بی‌دوام مانند اقلام خوراکی و بهداشتی روی آورده‌اند.

کتاب؛ کالایی لوکس در سبد خانوار

در چنین فضایی، کتاب به عنوان یک کالای فرهنگی، با قیمت میانگین ۶۰۰ تا ۷۵۰ هزار تومان، در معرض حذف کامل از سبد خانوار قرار گرفته است. مقایسه آمارهای سال ۱۳۹۳ و ۱۴۰۵ نشان‌دهده افت چشمگیر قدرت خرید کتاب است:

• در سال ۱۳۹۳، با پایه حقوق ۶۰۹ هزار تومان، امکان خرید ۸۴۰ جلد کتاب در سال (۶۶ جلد در ماه) وجود داشت.
• در سال ۱۴۰۵، با پایه حقوق ۱۶ میلیون تومان، ماهانه تنها می‌توان ۲۳ جلد کتاب خریداری کرد.

این آمار نشان‌دهنده کاهش ۲۳ عددی در تعداد کتاب‌های قابل خرید ماهانه و یک‌سوم شدن قدرت خرید نسبت به سال ۱۳۹۳ است. حتی یک استاد دانشگاه یا پژوهشگر نیز با درآمد فعلی خود قادر به تهیه نیمی از کتاب‌هایی که در سال ۱۳۹۳ می‌توانست بخرد، نیست.

واکنش ناشران به بحران بازار

ناشران نیز با درک وضعیت بحرانی بازار، برای کنترل قیمت تمام‌شده، به سمت تولید آثار با حجم کمتر و استفاده از کاغذهای سبک‌تر روی آورده‌اند. با این حال، با توجه به تورم سه رقمی در بازار کاغذ، این اقدامات تنها تا حدودی توانسته است مانع از ریزش مخاطب شود و چالش‌های این حوزه همچنان پابرجا است.