معاون وزیر بهداشت: کمبودهای دارویی ناشی از اختلال ارز و آسیب‌های جنگ است

ریشه‌های کمبود دارو: از ارز تا جنگ

پیرصالحی ضمن قدردانی از معاونت‌های غذا و داروی کشور در دوران جنگ و ماه رمضان، به آغاز ایجاد ذخایر استراتژیک دارو و تجهیزات پس از جنگ ۱۲ روزه اشاره کرد. وی افزود که منابع مالی این حوزه در خرداد ۱۴۰۴ نسبت به سال گذشته افزایش یافته و تأمین دارو و تجهیزات با سرعت بیشتری دنبال شده است.

تأثیر نوسانات ارزی بر صنعت دارو

در شرایط محدودیت منابع، اولویت‌بندی داروهای ضروری اجتناب‌ناپذیر بود. معاون وزیر بهداشت توضیح داد که افزایش نرخ ارز غیرترجیحی از ۷۰ هزار تومان به ۱۴۰ هزار تومان در دی‌ماه، فشار سنگینی بر زنجیره تأمین وارد کرده است. با توجه به اینکه نیاز ارزی حوزه دارو و تجهیزات کشور حدود ۵.۵ میلیارد دلار است و تقریباً ۲ میلیارد دلار آن با ارز غیرترجیحی تأمین می‌شود، این تغییر نرخ ارز عملاً افزایش قابل‌توجهی در هزینه‌ها به بار آورده است.

این موضوع حدود ۱۵۰ همت افزایش هزینه در حوزه دارو و تجهیزات، فراتر از نرخ‌های معمول تورم، به همراه داشت و در نتیجه، ضرورت انجام اصلاحات قیمتی در داروها را ایجاد کرد.

تأخیر در اصلاح قیمت‌ها و مشکلات نقدینگی

اصلاح قیمت دارو که قرار بود در دی‌ماه انجام شود، به دلیل اعتراضات و شرایط جنگی متوقف و به ۱۶ فروردین موکول شد. در این مرحله، ۱۰۹۶ قلم دارو مشمول اصلاح قیمت شدند و سایر اقلام نیز در حال بررسی هستند تا به‌تدریج اصلاح شوند.

پیرصالحی تصریح کرد که در سال گذشته، کشور چندین ماه با اختلال جدی در انتقال ارز مواجه بود و در برخی مقاطع، انتقال تقریباً متوقف شد. بسیاری از کمبودهای دارویی و تجهیزات کنونی، ناشی از شرایط جنگی نیست، بلکه نتیجه عدم انتقال ارز در سال گذشته، عدم اصلاح به‌موقع قیمت‌ها و مشکلات نقدینگی شرکت‌ها است.

آسیب‌های جنگ و پایداری تولید

معاون وزیر بهداشت به آثار مستقیم جنگ نیز اشاره کرد و گفت که ۴۴ کارخانه دارو و تجهیزات پزشکی و شرکت‌های پخش در جنگ روضان دچار آسیب شدند. در برخی واحدها، مانند انبار توفیق دارو در همدان، خسارت‌ها تا ۱۰۰ درصد گزارش شده است.

• آسیب به زیرساخت‌ها: ۴۴ کارخانه و شرکت پخش دارو آسیب دیدند.
• اختلال در تولید: خطوط تولید در اثر انفجارها دچار اختلال شدند.
• کاهش ظرفیت: شیفت شب کارخانه‌ها در دوران جنگ تعطیل شد و فعالیت‌ها با یک شیفت ادامه یافت.

با وجود این شرایط دشوار، تولید دارو متوقف نشد و شرکت‌ها فعال ماندند. کارخانه‌های دارو و تجهیزات، حتی با مشکل تأمین سوخت، به فعالیت خود ادامه دادند. شرکت‌های پخش نیز در ایام نوروز، حتی در روز اول فروردین که همزمان با جنگ بود، خدمات‌رسانی کردند، در حالی که در سال‌های گذشته معمولاً ۵ روز ابتدایی نوروز تعطیل بودند.

وضعیت داروخانه‌ها و کادر درمان

رئیس سازمان غذا و دارو اعلام کرد که در تهران، با توجه به شدت حملات، به برخی داروخانه‌های روزانه اجازه تعطیلی داده شد، اما داروخانه‌های شبانه‌روزی و منتخب موظف به ارائه خدمات بودند. خوشبختانه، مشکل تعطیلی گسترده داروخانه‌ها که در جنگ دوازده‌روزه رخ داده بود، در جنگ رمضان تکرار نشد.

• بیش از ۶۰ درصد داروخانه‌های روزانه تهران فعال بودند.
• ۷ داروخانه آسیب دیدند.
• ۲ داروساز جان خود را از دست دادند که یکی از آنها در محل خدمت بود.

پیرصالحی تأکید کرد که تعداد زیادی از مراکز بهداشتی و درمانی آسیب دیدند و لازم است این وقایع به‌عنوان سند افتخار ثبت شود. همکاران حوزه سلامت حتی در شرایط بمباران، از جمله در جزیره خارک، به ارائه خدمات ادامه دادند.

چالش‌های مواد اولیه و رضایت عمومی

آسیب صنایع پتروشیمی، فولاد و آلومینیوم نیز بر تأمین مواد اولیه از جمله PVC و پت تأثیر گذاشته و هزینه‌ها و محدودیت‌های جدیدی در زنجیره بسته‌بندی و تولید دارو ایجاد کرده است.

معاون وزیر بهداشت به رضایتمندی بالای مردم از خدمات سلامت، حتی در شرایط جنگی، اشاره کرد. با این حال، نارضایتی‌ها در برخی حوزه‌ها، به‌ویژه درباره کمبودها و قیمت‌ها، کاملاً قابل درک و به‌جا است.

متأسفانه در حال حاضر با کمبودهای قابل توجهی در کشور مواجه هستیم و همه ما باید کمک کنیم تا مردم کمترین آسیب را از این وضعیت ببینند.

فرآیند سختگیرانه اصلاح قیمت‌ها

در حوزه افزایش قیمت‌ها، ۱۰۹۶ قلم دارو در ۱۲ فروردین اصلاح قیمت شدند و سایر داروها نیز در حال بررسی هستند. این فرآیند به‌صورت سختگیرانه پیش می‌رود تا نه به تولیدکننده اجحاف شود و نه به مصرف‌کننده. بررسی تک‌تک فاکتورهای شرکت‌ها شامل مواد اولیه، هزینه‌های مصرفی و سایر عوامل زمان‌بر است. همچنین، ضروری است سازمان‌های بیمه‌گر این افزایش قیمت‌ها را تحت پوشش قرار دهند تا مردم تحت فشار قرار نگیرند.

کارگروه‌های ویژه برای مدیریت بحران

پس از جنگ، پنج کارگروه ویژه با دستور وزیر بهداشت تشکیل شده است:

• کارگروه تأمین کالا: برای مدیریت واردات، گمرک و حمل‌ونقل.
• کارگروه مالی: برای تأمین منابع ریالی صنعت.
• کارگروه پایش بازار: برای جلوگیری از احتکار و کم‌فروشی.
• کارگروه تجویز و مصرف منطقی دارو.
• سایر کارگروه‌های تخصصی.

این کارگروه‌ها در حال فعالیت هستند تا به مدیریت چالش‌های موجود در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی کمک کنند.