تصویب سند ملی موزه‌داری: نقشه‌راهی جامع برای آینده فرهنگی ایران

علی دارابی، معاون میراث‌فرهنگی کشور، از تصویب سند ملی موزه‌داری در شورای عالی انقلاب فرهنگی خبر داد. وی این سند را حاصل ماه‌ها کار کارشناسی، همفکری با متخصصان، مدیران و دانشگاهیان و بررسی تجارب داخلی و بین‌المللی دانست که به‌عنوان نقشه‌راهی جامع، مسیر آینده موزه‌داری ایران را در ابعاد مختلف ترسیم می‌کند.

اهمیت و ضرورت سند ملی موزه‌داری

دارابی درباره اهمیت این سند توضیح داد که پیش از این، کشور فاقد یک سند جامع و مصوب در عالی‌ترین سطح فرهنگی برای تعیین چارچوب‌های موزه‌داری بود. این خلأ سیاستی موجب پراکندگی در تصمیم‌گیری‌ها و نبود انسجام در مدیریت موزه‌ها شده بود. با تصویب این سند، جایگاه موزه در نظام فرهنگی کشور، کارکردهای آن و مسئولیت‌های دولت و سایر دستگاه‌ها در قبال آن مشخص شده است.

حکمرانی یکپارچه و نگاشت نهادی

معاون میراث‌فرهنگی کشور افزود که سند ملی موزه‌داری، به‌عنوان عالی‌ترین سند سیاستی در این حوزه، چارچوب حکمرانی، سیاست‌گذاری، نظارت و راهبری موزه‌ها را تعیین کرده است. در این سند، برای ۲۰ نهاد و دستگاه دولتی «نگاشت نهادی» تدوین شده و وظایف هر یک در قبال حمایت، توسعه و ارتقای موزه‌ها به‌طور دقیق مشخص شده است. این دستگاه‌ها مکلف شده‌اند در چارچوب مأموریت‌های خود، با وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی همکاری کنند.

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این سند، استقرار «حکمرانی یکپارچه موزه‌داری» است. برای نخستین‌بار در کشور، همه موزه‌ها اعم از موزه‌های دولتی، موزه‌های وابسته به نیروهای مسلح، بانک‌ها، نهادهای عمومی، بخش خصوصی و سایر مجموعه‌ها، ذیل یک سیاست‌گذاری و چارچوب مدیریتی واحد تعریف شده‌اند.

دارابی تأکید کرد که حکمرانی یکپارچه به معنای دولتی‌سازی یا سلب مالکیت از نهادها نیست، بلکه به معنای ایجاد سیاست‌ها، استانداردها و ضوابط مشترک، هماهنگی در مدیریت و نظارت کلان بر عملکرد موزه‌هاست تا از موازی‌کاری و پراکندگی جلوگیری شود و کیفیت خدمات فرهنگی ارتقا یابد.

نقش موزه‌ها در آینده فرهنگی کشور

با اجرای این سند، انتظار می‌رود موزه‌ها نقش فعال‌تری در ارتقای سرمایه فرهنگی، هویت ملی، آموزش عمومی و توسعه گردشگری ایفا کنند و جایگاه آنها در نظام فرهنگی کشور تثبیت شود. وی همچنین به وجود ۸۳۰ موزه فعال در کشور اشاره کرد و بر لزوم داشتن تصویری شفاف از تعداد و وضعیت این موزه‌ها برای برنامه‌ریزی دقیق‌تر تأکید کرد.

یادآوری افتخارات ملی

دارابی در پایان خاطرنشان کرد که در دوران جنگ تحمیلی ایران و عراق، اساسنامه سازمان میراث‌فرهنگی تصویب شد، در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه سند ملی میراث‌فرهنگی ابلاغ شد و اکنون نیز در جنگ رمضان، اسناد ملی موزه‌داری ایران که متضمن حکمرانی یکپارچه موزه و موزه‌داری در ایران است، به تصویب رسیده است.