«محور فرهنگ»؛ طرحی برای تحول فرهنگی و احیای میراث تاریخی بندرعباس

بندرعباس، شهری با تاریخ درخشان و میراث غنی، در آستانه تحولی بزرگ در حوزه فرهنگی قرار گرفته است. طرح «ایجاد محور فرهنگ» با هدف احیای سازه‌های آجری برکه‌های باران، یادگار دوران صفویه و قاجار، و پیوند آن با موزه مردم‌شناسی خلیج‌فارس، نویدبخش ظهور یک قطب فرهنگی عظیم در قلب این شهر است. این طرح نه تنها به دنبال مرمت بناهای تاریخی است، بلکه قصد دارد یک زیست‌بوم پویا برای هنر و فرهنگ این مرز و بوم خلق کند.

برکه‌های باران، این شاهکارهای مهندسی آب، نه تنها گواه بر توانایی مردمان جنوب در مواجهه با چالش‌های اقلیمی هستند، بلکه به عنوان یکی از مهم‌ترین سایت‌های تاریخی بندرعباس، حامل لایه‌های عمیقی از تاریخ، هنر و شیوه زیست این منطقه به شمار می‌روند.

هم‌افزایی برای تحقق یک اولویت استراتژیک

مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی هرمزگان، اجرای طرح «محور فرهنگ» را در زمره اولویت‌های اصلی این اداره‌کل دانست. وی تاکید کرد که هدف از تدوین این برنامه، ساماندهی اصولی محدوده برکه‌های باران و ایجاد یک مجموعه فرهنگی منسجم و اثرگذار در سطح شهر بندرعباس است.

عادل شهرزاد با اشاره به حساسیت‌های موجود در اجرای طرح‌های بافت تاریخی، بر لزوم هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی تاکید کرد. وی افزود: «تحقق این طرح کلان، مستلزم اشتراک نظر میان نهادهای مختلف، حل مسائل پیچیده مربوط به صدور مجوزها، تامین منابع مالی پایدار و ایجاد هماهنگی‌های بین‌بخشی است تا پروژه با معماری مشخص و شیوه اجرایی دقیق و علمی پیش برود.»

رسالت ما عملیاتی کردن این طرح است و در گام نخست، همه تلاش خود را برای تامین منابع مورد نیاز به کار خواهیم بست تا بتوانیم از مرحله مطالعاتی عبور کرده و وارد فاز اجرایی شویم.

برکه‌های باران؛ هسته مرکزی محور فرهنگی بندرعباس

مدیرکل میراث‌فرهنگی هرمزگان با اشاره به ظرفیت‌های بی‌نظیر تاریخی در محدوده برکه‌های باران، بر ضرورت یکپارچگی طرح تاکید کرد و گفت: «طرح باید به گونه‌ای باشد که ساختمان موزه مردم‌شناسی خلیج‌فارس به عنوان یک جزء جدایی‌ناپذیر در این محور دیده شود تا در نهایت یک مجموعه فرهنگی یکپارچه، منسجم و اثرگذار در این محدوده شکل گیرد.»

شهرزاد پیشنهاد تشکیل کمیته‌ای تخصصی برای پیگیری دقیق این طرح را مطرح کرد و خاطرنشان ساخت: «لازم است برآورد دقیق هزینه‌ها، شناسایی دقیق ذی‌نفعان و بررسی موانع و معارضان احتمالی در مطالعات اولیه لحاظ شود تا برنامه‌ای جامع، شفاف و قابل اجرا تدوین شود.»

محور فرهنگ؛ بستری برای توسعه اقتصاد هنر و پویایی هنرمندان

فرخنده جلالی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی هرمزگان، ضمن استقبال از طرح «ایجاد محور فرهنگ»، آن را گامی بلند و موثر در مسیر بازآفرینی فرهنگی و شهری بندرعباس دانست. وی تاکید کرد که «محور فرهنگ» می‌تواند به عنوان یک گذر فرهنگی، علاوه بر حفظ و احیای هویت تاریخی، نقش مهمی در تغییر کاربری‌های فرهنگی شهر ایفا کند و ضمن ایجاد ارزش افزوده برای شهروندان، به رونق فعالیت‌های فرهنگی و هنری کمک بسیاری کند.

جلالی با اشاره به ظرفیت‌های پیش‌بینی‌شده در این طرح، تصریح کرد: «شکل‌گیری چنین فضایی می‌تواند زمینه‌ساز توسعه اقتصاد هنر در بندرعباس باشد و بستر بسیار مناسبی برای حضور و فعالیت هنرمندان، نویسندگان و کنشگران فرهنگی فراهم آورد تا در محیطی متناسب با نیازهایشان به خلق آثار بپردازند.»

ایجاد فضایی اختصاصی و استاندارد برای هنرمندان و گردشگران، می‌تواند به تقویت جریان‌های خلاقانه و افزایش پویایی فرهنگی در بندرعباس منجر شود که این خود یکی از نیازهای ضروری شهر برای رشد شاخص‌های فرهنگی است.

میراث غنی هرمزگان در یک نگاه

استان هرمزگان دارای بیش از ۳۰۰ اماکن و بنای تاریخی است که برای بازدید مسافران و گردشگران مهیا هستند. در حال حاضر، بیش از ۸۰ هزار صنعتگر صنایع‌دستی در این استان فعالیت می‌کنند که از این تعداد، بیش از ۶۰ هزار نفر مجوز فعالیت دریافت کرده‌اند و مجوز فعالیت ۱۱ فروشگاه صنایع‌دستی نیز صادر شده است.

این استان همچنین حدود ۲ هزار برکه (آب‌انبار) را در خود جای داده است که بیشتر آنها در شهرستان‌های بندرلنگه، بستک، قشم و کیش ساخته شده‌اند. شهرستان بستک با ۸۰۰ برکه، بیشترین تعداد این سازه‌های سنتی را داراست. تاکنون ۲۰ برکه در هرمزگان ثبت ملی شده‌اند که از جمله آنها می‌توان به برکه «دریا دولت» بندرکنگ اشاره کرد که به دلیل بزرگی بی‌نظیر، پس از آب‌انبار (کل) گراش در استان فارس و آب‌انبار (سردار) شهر قزوین، به عنوان سومین برکه بزرگ ایران به ثبت رسیده است. همچنین پنج برکه مهم دیگر شامل برکه خلیف، مجموعه برکه‌های بشاری و برکه‌های کنگ از آثار تاریخی مهم شهرستان بندرلنگه به شمار می‌روند.