طرح «برق سبز گردشگری» در خراسان رضوی: گامی به سوی پایداری انرژی و توسعه پایدار

اهمیت گردشگری پایدار و مدیریت منابع

محمد جهانشاهی، دبیر کمیته ملی طبیعت‌گردی و گردشگری سبز کشور، بر ضرورت اجرای طرح «برق سبز گردشگری» در تاسیسات گردشگری خراسان رضوی تاکید کرد. او اظهار داشت که صنعت گردشگری کشور، به ویژه در استان خراسان رضوی و شهر مشهد، طی سال‌های اخیر اقدامات قابل‌توجهی در حوزه گردشگری پایدار انجام داده است. یکی از مهم‌ترین این اقدامات، حرکت به سمت بهینه‌سازی مصرف منابع، به ویژه آب و انرژی در تاسیسات گردشگری بوده است.

جهانشاهی افزود: در سال گذشته و در نخستین دوره اعطای نشان سبز هتل‌های کشور، از میان ۱۲ هتل برگزیده، سه هتل متعلق به خراسان رضوی و شهر مشهد بودند که این موضوع نشان‌دهنده توجه و درک فعالان گردشگری استان نسبت به اهمیت گردشگری سبز و مدیریت منابع است.

اصل گردشگری پایدار بر پایه استفاده بهینه از منابع شکل گرفته و امروز یکی از مهم‌ترین چالش‌های کشورها، تامین انرژی و پیامدهای ناشی از مصرف سوخت‌های فسیلی است. این سوخت‌ها از عوامل اصلی گرمایش زمین و تغییرات اقلیمی محسوب می‌شوند؛ تغییراتی که آثار آن در سال‌های اخیر در کشور ما نیز به وضوح قابل مشاهده بوده است.

چالش‌های انرژی و راهکار خورشیدی

با اشاره به افزایش دوره‌های خشکسالی و رکوردشکنی‌های دمایی در سال‌های اخیر، جهانشاهی بیان کرد که افزایش دما و استفاده گسترده از تجهیزات سرمایشی، فشار سنگینی بر شبکه برق و گاز کشور وارد کرده و قطعی‌های برق، چالش‌های متعددی برای بخش‌های مختلف از جمله صنعت گردشگری ایجاد کرده است. همین موضوع ضرورت حرکت به سمت استفاده از انرژی‌های پاک و بهینه‌سازی مصرف انرژی را بیش از گذشته آشکار می‌کند.

وی ادامه داد: ایران با برخورداری بیش از ۳۰۰ روز آفتابی در سال، ظرفیت بسیار ارزشمندی در حوزه انرژی خورشیدی دارد و صنعت گردشگری می‌تواند سهم مهمی در بهره‌گیری از این ظرفیت ایفا کند. در سال‌های گذشته مهم‌ترین مانع توسعه این زیرساخت‌ها، هزینه اولیه و تامین منابع مالی بوده است. اکنون با همکاری بخش خصوصی و طراحی یک سازوکار مشخص، شرایط مناسبی برای ورود تاسیسات گردشگری به این حوزه فراهم شده است. در قالب این طرح، فرآیند تولید، بهره‌برداری و حتی فروش برق تولیدی نیز تعریف شده و امکان ایجاد درآمد پایدار برای واحدهای اقامتی فراهم خواهد شد.

خراسان رضوی، پیشرو در گردشگری پایدار

معاون اداره‌کل توسعه گردشگری داخلی کشور با تاکید بر جایگاه خراسان رضوی در صنعت گردشگری کشور گفت: استان خراسان رضوی به عنوان مهم‌ترین مقصد زیارتی کشور سالانه میزبان بیش از ۲۰ میلیون زائر و گردشگر است و سهم بزرگی در اقتصاد، اشتغال و تولید ناخالص داخلی استان دارد. همچنین بیش از ۵۰ درصد ظرفیت اقامتی کشور در مشهد قرار گرفته و به همین دلیل، پایداری خدمات در این حوزه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

جهانشاهی بیان کرد که اجرای طرح برق سبز گردشگری می‌تواند ضمن کمک به کاهش ناترازی انرژی، تاب‌آوری صنعت گردشگری استان را نیز افزایش دهد. در زمان قطعی برق، واحدهای اقامتی قادر خواهند بود از برق ذخیره‌شده در باتری نیروگاه‌های خورشیدی استفاده کنند و این موضوع موجب تداوم خدمات‌رسانی، افزایش رضایتمندی زائران و جلوگیری از خسارت‌های اقتصادی خواهد شد.

وی ادامه داد: قطع و وصل برق در مجموعه‌های بزرگ اقامتی علاوه بر ایجاد اختلال در خدمات، هزینه‌های زیادی نیز به تاسیسات وارد می‌کند. هرچند برخی مجموعه‌ها از ژنراتورهای دیزلی استفاده می‌کنند، اما تامین سوخت این تجهیزات نیز خود یک چالش جدی است. در مقابل، نیروگاه‌های خورشیدی کوچک‌مقیاس می‌توانند راهکاری پایدار و اقتصادی برای این مسئله باشند.

مزایای اقتصادی و زیست‌محیطی طرح

دبیر کمیته ملی طبیعت‌گردی و گردشگری سبز کشور با اشاره به مزایای اقتصادی این طرح خاطرنشان کرد: در این پروژه امکان احداث نیروگاه‌های خورشیدی پنج تا ۲۰ کیلوواتی فراهم شده و برق تولیدی به مدت ۲۵ سال به صورت تضمینی خریداری می‌شود. به همین دلیل، واحدهای اقامتی علاوه بر تامین بخشی از نیاز انرژی خود، می‌توانند از محل فروش برق نیز درآمدی پایدار داشته باشند.

جهانشاهی افزود: افزایش تعرفه‌های انرژی در سال‌های آینده اجتناب‌ناپذیر است و همین مسئله می‌تواند هزینه تمام‌شده خدمات اقامتی را افزایش دهد. استفاده از انرژی خورشیدی می‌تواند به یکی از مزیت‌های رقابتی تاسیسات گردشگری تبدیل شود و فشار هزینه‌ها را کاهش دهد. همچنین کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی علاوه بر کمک به اقتصاد کشور، در کاهش تولید کربن و حرکت به سمت کربن‌زدایی نیز موثر است؛ موضوعی که امروز در صنعت گردشگری جهان اهمیت زیادی پیدا کرده و خراسان رضوی نیز می‌تواند در این زمینه پیشرو باشد.

جزئیات اجرایی و استقبال از طرح

وی درباره جزئیات اجرای این طرح گفت: این پروژه با همکاری یکی از بزرگ‌ترین سامانه‌های آنلاین کشور اجرا می‌شود و برای متقاضیان، تسهیلات ۴۰۰ میلیون تومانی با نرخ ۱۴ درصد و بازپرداخت پنج‌ساله در نظر گرفته شده است. همچنین سهم آورده متقاضی نیز از سوی شرکت مجری با تسهیلات جداگانه تامین می‌شود.

وی اضافه کرد: تمامی مراحل از مشاوره و طراحی تا نصب، نگهداری، تعمیرات و خرید تضمینی برق توسط مجموعه مجری انجام می‌شود و مسیر کاملا مشخص و تسهیل‌شده‌ای برای فعالان گردشگری تعریف شده است.

معاون اداره‌کل توسعه گردشگری داخلی کشور درباره استقبال تاسیسات گردشگری استان از این طرح گفت: این طرح به تازگی وارد مرحله اجرایی شده و طی ماه‌های گذشته هماهنگی‌های لازم برای راه‌اندازی آن انجام شده است. خوشبختانه خراسان رضوی از استان‌هایی است که اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی آن پیگیری جدی برای بهره‌گیری از این ظرفیت دارد.

جهانشاهی تصریح کرد: مشهد در حوزه‌هایی مانند مدیریت آب، مدیریت پسماند، هوشمندسازی و استفاده از تجهیزات نوین در هتل‌ها تجربه‌های ارزشمندی دارد و می‌تواند در حوزه انرژی‌های پاک نیز به الگویی برای کشور تبدیل شود. علاوه بر مزایای اقتصادی، توسعه این رویکرد می‌تواند به ترویج فرهنگ مصرف بهینه در میان زائران و گردشگران نیز کمک کند و جایگاه مشهد را به عنوان مقصدی پیشرو در گردشگری پایدار تقویت کند.